امەريكالىق-مىسىرلىق عالىم رانا ەل كاليۋبي ادامداردىڭ مٸنەز-قۇلقىن, سەزٸمدەرٸن زەرتتەۋ ماقساتىندا كومپيۋتەرلٸك كٶرۋ, ماشينالىق وقىتۋ مەن عىلىمي دەرەكتەردٸ قولدانادى. ول – «Affectiva» كومپانيياسىنىڭ قۇرىلتايشىسى ەرٸ باس ديرەكتورى. رانا ەل كاليۋبي جاساندى ينتەللەكت پەن ادام قارىم-قاتىناسىنداعى ماڭىزدى جايتتارعا نازار اۋدارادى.
مەنٸڭ انام كايردان 5,000 ميل قاشىقتىقتا تۇرادى. ول ماعان تەلەفون سوققان كەزدە, مەنٸڭ «سەلەم» نەمەسە «مەندە بەرٸ جاقسى» دەگەن سٶزٸمنەن كٶڭٸل-كٷيٸمدٸ بٸلٸپ قويادى. سەبەبٸ, بٸزدٸڭ ارامىزدا ٶزارا جاقىندىق پەن سەنٸم بار. سول سەنٸمنٸڭ ارقاسىندا ول مەنٸڭ بٸر اۋىز سٶزٸمنەن جاعدايىمدى تٷسٸنە الادى.
بٸراق قازٸرگٸ زامان ادامدارى سيياقتى مەن دە ۋاقىتىمنىڭ بەلگٸلٸ بٶلٸگٸن تەحنولوگييامەن تٸلدەسٸپ ٶتكٸزەمٸن. الايدا, ۇيالى تەلەفونىم مەنٸڭ انام نەمەسە قۇربىم سيياقتى داۋىسىما قاراپ كٶڭٸل-كٷيٸمدٸ تاني المايدى.
بۇل مەسەلە جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ كەڭ تارالۋىمەن بايقالا باستادى. سەبەبٸ, جاساندى ينتەللەكت بٸزبەن قاتار جۇمىس ٸستەپ, كٶلٸگٸمٸزدٸ باسقارىپ, دەنساۋلىعىمىزدى باقىلاۋعا كٶمەكتەسەدٸ. ال بۇل ٶز كەزەگٸندە ٶزارا سەنٸم, جاناشىرلىق پەن ەدەپكە نەگٸزدەلگەن جاڭا ەلەۋمەتتٸك قارىم-قاتىناسقا جول اشتى.
جاساندى ينتەللەكت بٸزگە سەنٸم ارتا الا ما?
بٸزگە بەرٸنەن بۇرىن سەنٸم كەرەك. بٸز ٶزٸمٸز سەنبەگەن اداممەن جۇمىس ٸستەمەگەن سيياقتى, جاساندى ينتەللەكتٸمەن قارىم-قاتىناستا دا وسى ۇستانىمنان اۋىتقي المايمىز.
جاساندى ينتەللەكت پەن ادام اراسىنداعى سەنٸم مەسەلەسٸ تالايدان بەرٸ كٶتەرٸلٸپ كەلەدٸ. مەسەلەن, جارتىلاي اۆتونومدى اۆتوكٶلٸكتەردٸ الايىق. بۇل كٶلٸكتەر ەلٸ دە دامۋ ٷستٸندە بولعاندىقتان, جاساندى ينتەللەكت قاۋٸپتٸ ايماققا كٸرگەن كەزدە كٶلٸك باسقارۋدى ادامعا تاپسىرۋدى تالاپ ەتەدٸ. بٸراق جاساندى ينتەللەكت قالايشا ادامعا سەنٸم ارتا الادى? ادامنىڭ شارشاڭقى نەمەسە نازارىنىڭ باسقا جاقتا بولماعانىنا كٸم كەپٸلدٸك بەرەدٸ? سول سەبەپتەن جاساندى ينتەللەكت ادامنىڭ ەموتسيونالدى جەنە كوگنيتيۆتٸ جاعدايىن تٷسٸنٸپ, وعان قاي كەزدە سەنٸم ارتا الاتىنىن انىقتاي بٸلۋٸ كەرەك.
وسى جەردە ادام مەن ماشينا قالايشا ٶزارا سەنٸمگە نەگٸزدەلگەن قارىم-قاتىناس قۇرادى دەگەن زاڭدى سۇراق تۋادى.
جاساندى ينتەللەكت – جاناشىر دوس
گارۆارد بيزنەس مەكتەبٸنٸڭ تەحنولوگييا جٶنٸندەگٸ پروفەسسورى فرانسيس فرەيدٸڭ ايتۋىنشا, جاناشىرلىق ادامدار اراسىندا سەنٸم تۋدىراتىن ماڭىزدى ەلەمەنت سانالادى. سول سەبەپتەن, ادام مەن ماشينا اراسىندا سەنٸم قالىپتاستىرۋ ٷشٸن جاناشىرلىق سەزٸمٸ كەرەك.
ول ٷشٸن ماشيناعا ەموتسيونالدى ينتەللەكت الگوريتمدەرٸن جٷكتەۋگە بولادى. ادامدار اراسىنداعى سەرٸكتەستٸك سيياقتى, جاساندى ينتەللەكت سٸزدٸڭ ەموتسيونالدى جاي-كٷيٸڭٸزدٸ تٷسٸنەتٸن بولادى. وسىلايشا, ول قاي كەزدە كٶلٸك باسقارۋدى ادامعا تاپسىرۋعا بولاتىنىن نەمەسە جۇمىسكەرلەردٸڭ بٷگٸنگٸ كٶڭٸل-كٷيٸن بٸلە الادى.
بۇل ٶتە سۋبەكتيۆتٸ جەنە قييالي يدەيا بولىپ كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن. بٸراق, cوڭعى كەزدەگٸ جاساندى ينتەللەكتپەن جاسالىپ جاتقان زەرتتەۋلەرگە قاراساق, ونىڭ ادامزات بالاسىنا تيگٸزەر پايداسى شاش ەتەكتەن. ەڭ باستىسى ادامزات تەحنولوگييانى قاي باعىتتا قولدانىپ, جاساندى ينتەللەكت ارقىلى ەلەمدٸ قالاي ٶزگەرتكٸسٸ كەلەتٸنٸن بٸلۋٸ كەرەك.
جاساندى ينتەللەكت جەنە ەدەپتٸلٸك قاعيدالارى
اداممەن تٸكەلەي جۇمىس ٸستەيتٸن جاساندى ينتەللەكت ول جايلى كٶپتەگەن مەلٸمەت جينايدى. جاساندى ينتەللەكتٸڭ بٸزدٸڭ ٶمٸرٸمٸزدٸ جاقسارتا الاتىن مٷمكٸندٸكتەرٸ بولا تۇرا, بٸزگە زييان كەلتٸرەتٸن دە تۇستارى بار.
ادام مەن ماشينا اراسىندا وسىنداي ەلەۋمەتتٸك بايلانىس قۇرعاننان كەيٸن, بٸز وعان ەدەپتٸلٸك قاعيدالارىن ٷيرەتۋٸمٸز قاجەت. ياعني, جاساندى ينتەللەكت ەرتٷرلٸ عالىمدار توبىمەن, تٷرلٸ مەلٸمەتتەر بازاسى نەگٸزٸندە قۇراستىرىلىپ, قوعامدى جٸككە بٶلۋدەن اۋلاق بولۋى كەرەك (مىسالى نەسٸلشٸلدٸك, جىنىستىق ەرەكشەلٸكتەر جەنە ت.ب.). سول ماقساتتا ادام مەن ماشينا قارىم-قاتىناسقا تٷسكەن كەزدە كەلٸسٸمنٸڭ بولۋى جەنە مەلٸمەتتەردٸڭ قۇپييالىلىعىنا مەن بەرۋ كەرەك.
سوعان بايلانىستى متي مەن گارۆارد جاساندى ينتەللەكت جوبالارى باسقارماسى جەنە Partnership on AI بٸرلەستٸگٸ Microsoft, Amazon, Google, Facebook پەن Apple سيياقتى ٸرٸ كومپانييالار جەنە Affectiva سيياقتى ستارتاپتار جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ بارلىق ەدەپتٸلٸك قاعيدالارىنا ساي جەنە ٸزگٸلٸك جولىنا قولدانىلۋىن قاداعالايدى.
جاساندى ينتەللەكتٸ جەتٸلدٸرۋ جاھاندىق جاڭا ٶزگەرٸستەرگە باستايدى. ولاردىڭ ادام ٶمٸرٸنە دەندەپ ەنۋٸ كٷرمەۋلٸ مەسەلەلەردٸڭ تٷيٸنٸن تارقاتىپ, مول مٷمكٸندٸكتەرگە جەتەلەيدٸ. كٷنٸ كەشە عانا جاساندى ينتەللەكتٸ يگەرۋ مەسەلەسٸ كٷمەن تۋدىرسا, ۋاقىت اعىمى جاڭا ساۋالدارعا جول اشتى. ەندٸگٸ تۋىنداعان سەنٸم مەن سەزٸم مەسەلەسٸ ٶز شەشٸمٸن تاپسا, بۇل ارتىقشىلىق ادام ٶمٸرٸن ٶزگە بٸر ارناعا بۇرارى انىق. روبوتتاردىڭ ادامدى الماستىرا المايتىنى تۋرالى وي قانشا ٶزەكتٸ بولعانمەن, تەحنولوگييالاردىڭ قارىشتاپ دامۋى تاڭقالارلىق ٶزگەرٸستەر جاساۋدا. بۇل رەتتە, جاساندى ينتەللەكتٸڭ جاڭا جەتٸستٸكتەرٸ كٷن ساناپ ارتىپ, ماڭىزدى وقيعالاردىڭ ورداسىنا اينالدى. تسيفرلىق دەۋٸردٸڭ جاڭا كەزەڭٸ جاساندى سانانىڭ كەمەلدەنۋٸمەن ايرىقشا دامي تٷسپەك.
ماقالانىڭ تٷپنۇسقاسى: weforum.org
