فوتو:egemen.kz
بٷگٸن پارلامەنت مەجٸلٸسٸ وتىرىسىندا دەپۋتات ابزال قۇسپان قازاقستاننىڭ باتىس ٶڭٸرٸندەگٸ كيٸككە قاتىستى جەنە سول كيٸكتٸڭ شامادان تىس كٶبەيۋۋٸ سالدارىنان تۋىنداعان جەرگٸلٸكتٸ شارۋالار مەسەلەسٸن كٶتەرٸپ, قر باس پروكۋرورى بەرٸك اسىلوۆقا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ابزال قۇسپان كيٸكتٸڭ دەريۆاتتارى, ياعني مٷيٸزٸ ٷشٸن سوتتالىپ جاتقاندار – اڭ اتۋدى كەسٸپ قىلعان براكونەرلەر نەمەسە ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتار ەمەس, قاراپايىم اۋىل تۇرعىندارى ەكەنٸن ايتىپ, ولاردىڭ جازىقسىز سوتتالىپ جاتقانىن ايتتى. دەپۋتات ٶز سٶزٸندە سوتتالعان ازاماتتاردىڭ تۋىستارىمەن جٷزدەسكەنٸن جەتكٸزدٸ دە, سوت پەن ٷكٸمەتتٸڭ ەرەكەتٸن سىنعا الدى.
دەپۋتاتتىق ساۋالدىڭ تولىق نۇسقاسى:
قۇرمەتتٸ بەرٸك نوعايۇلى!
ەلٸمٸزدٸڭ باتىس ٶڭٸرٸندەگٸ كيٸككە قاتىستى جەنە سول كيٸكتٸڭ شامادان تىس كٶبەيۋۋٸ سالدارىنان تۋىنداعان جەرگٸلٸكتٸ شارۋالار مەسەلەسٸن بىلتىردان بەرٸ تۇراقتى تٷردە كٶتەرٸپ كەلەمٸن, الايدا ٷكٸمەت بۇل مەسەلەلەردٸ شەشۋدە قاۋقارسىزدىق تانىتۋدا.
بٷگٸن, وسىدان تۋىنداعان جەنە بٸر مەسەلە – كيٸكتٸڭ دەريۆاتتارى ٷشٸن كٶرٸنەۋ زاڭسىز, ەدٸلەتسٸز سوتتالىپ جاتقان اۋىل ازاماتتارىنىڭ جاعدايىن ايتامىن. يە اعايىن, كيٸكتٸڭ دەريۆاتتارى, ياعني مٷيٸزٸ ٷشٸن سوتتالىپ جاتقاندار – اڭ اتۋدى كەسٸپ قىلعان براكونەرلەر ەمەس نەمەسە ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتار ەمەس, قاراپايىم اۋىل تۇرعىندارى.
ولاردى ەدٸلەتسٸز سوتتالدى دەۋٸمە ناقتى دەلەلٸم, مەن وقىپ تانىسقان جٷزدەن استام سوت اكتٸلەرٸ. كيٸكتٸ اتپاعان, بٸراق ونىڭ مٷيٸزٸن ساتقان (جيناعان, ساقتاعان, تاسىمالداعان) ادامداردى قورشاعان ورتاعا ميلليونداعان, تٸپتٸ ميللياردتاعان تەڭگەگە زالال كەلتٸردٸ دەپ, جاپپاي سوتتاۋ پراكتيكاسى 2021 جىلدىڭ تامىز ايىنان باستالدى. وعان نەگٸز مىنا مەنٸڭ قولىمداعى, جوعارعى سوتتىڭ سول كەزدەگٸ قىلمىستىق ٸستەر جٶنٸندەگٸ القا تٶراعاسى بولعان ابدراشيت جٷكەنوۆتىڭ وبلىستىق سوت باسشىلارىنا جولداعان نۇسقاۋ حاتى. حات قىلمىستىق كودەكستٸڭ 339 بابىن تٷسٸندٸرۋ/رازياسنەنيە دەپ اتالعانىمەن, مەنٸ بويىنشا تٸكەلەي نۇسقاۋ فورماسىندا رەسٸمدەلگەن. ول حاتتىڭ جازىلۋىنا, ٶز كەزەگٸندە سول كەزدەگٸ باس پروكۋرور عيزات نۇردٸۋلەتوۆتٸڭ اقپاراتى نەگٸز بولعان.
وسىنىڭ سالدارىنان, كيٸكتٸ اتۋعا قاتىسى جوق ازاماتتار بۇرىن قىلمىستىق كودەكستٸڭ 339 بابىنىڭ 1 بٶلٸگٸمەن سوتتالىپ كەلسە, 2021 جىلدىڭ تامىز ايىنان باستاپ, ولاردىڭ ەرەكەتٸ سول باپتىڭ 3 بٶلٸگٸمەن دەرەجەلەنٸپ, مويىندارىنا جٷزدەگەن ميلليوننان بٸرنەشە ميللياردتاعان سوماعا ايىپپۇلدار سالىنىپ, ناقتى باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتالۋدا.
بۇل جەردە مەن زەردەلەگەن سوت اكتٸلەرٸندەگٸ نەگٸزگٸ قاتەلٸك ول, كەز-كەلگەن قىلمىستىق ٸسكە قاتىستى قولدانىلاتىن باستى پرينتسيپ – قىلمىستىق ەرەكەتپەن ودان كەلگەن زالالدىڭ اراسىنداعى سەبەپ-سالدارلىق بايلانىستىڭ (پريچيننو سلەدستۆەننايا سۆياز) انىقتالماۋى. بارلىق جاعدايدا ٸس بٸر ستسەنارييمەن جٷرەدٸ, كيٸكتٸڭ مٷيٸزدەرٸ تابىلادى, ٸس قوزعالىپ, ٷكٸمەت تاراپىنان ەكولوگييا مينيسترلٸگٸنٸڭ ۋەكٸلەتتٸ كوميتەتٸ ارقىلى كيٸكتٸڭ قۇنى شىعارىلادى (بٸر كيٸك 2,5 ملن), ال تەرگەۋ ورگاندارى مەن سوت ازاماتتى كيٸكتٸ ٶلتٸرۋ ارقىلى تابيعاتقا اسا ٸرٸ مٶلشەردە زييان كەلتٸرگەنٸ ٷشٸن سوتتايدى. ول كيٸكتٸڭ ٶلۋ سەبەبٸ, ٶز اجالىنان با, تابيعي اپاتتى جاعدايلار ما, باسقا قارۋلى ادامدار توبى اتىپ ٶلتٸردٸ مە, تەرگەۋ دە, سوت تا انىقتامايدى! ودان باسقا, سوت سول كيٸكتٸڭ مٷيٸزدەرٸن بٸر تيىندىق قۇنى جوقتىعى سەبەپتٸ, قاجەتتٸلٸگٸ بولماۋىنا بايلانىستى ٶرتەۋگە ٷكٸم شىعارادى. سوتتىڭ دا, ٷكٸمەتتٸڭ دە ەرەكەتتەرٸندە زاڭ بىلاي تۇرسىن, ەشقانداي لوگيكا جوق!
مەن جاز ايىندا وسى جاعدايلارمەن سوتتالعان ازاماتتاردىڭ تۋىستارىمەن جٷزدەستٸم, بقو ادۆوكاتتار القاسىندا جينالىس ٶتكٸزدٸم, ٶزٸم بٸلەتٸن سۋديالارعا دا جولىقتىم, بەرٸنٸڭ ايتاتىنى – جوعارعى سوتتان كەلگەن نۇسقاۋ حات, بولدى!
پاۆلودار قالاسىنداعى تٷرمەدە جازاسىن ٶتەپ جاتقاندارمەن دە كەزدەستٸم. ول جەردە 58 ازامات وتىر, ەرقايسىسىنىڭ موينىندا مىنا عۇمىرلارىندا ٶتەپ بولا المايتىن زالال بار, وسىنىڭ سالدارىنان كٶپتەگەن وتباسىلار اجىراسۋدا. ەڭ سوراقىسى, ٸشتەرٸندە بٸردە-بٸر براكونەر جوق, ەسەسٸنە اۋعان سوعىسىندا باسىنان زاقىم الىپ, جٷيكە اۋرۋلارى سالدارىنان ٶز ەرەكەتٸنە جاۋاپ بەرە المايتىن ازامات وتىر.
قۇرمەتتٸ بەرٸك نوعايۇلى!
كونستيتۋتسييامىزعا سەيكەس, سٸز رەسپۋبليكاداعى بارلىق زاڭداردىڭ مٷلتٸكسٸز ورىندالۋىن قاماتاماسىز ەتەتٸن, ەڭ جوعارعى قاداعالاۋشى ورگاننىڭ باسشىسى رەتٸندە,
1. سٸزگە دەيٸنگٸ, باس پروكۋرور تاراپىنان جوعارعى سوتقا جولدانعان اقپاراتتى كەرٸ قايتارۋدى;
2. جوعارعى سوتتىڭ وبلسوت تٶراعالارىنا جولداعان 2021 جىلعى تامىزداعى نۇسقاۋ-حاتتىڭ كٷشٸن جويۋعا,
3. قىلمىستىق كودەكستٸڭ 339 بابى, 3 بٶلٸگٸمەن شىققان سوت ٷكٸمدەرٸنە تالداۋ جٷرگٸزٸپ, نارازىلىق بەرۋدٸ سۇرايمىن.
سول ارقىلى, ەر سۋديانىڭ ٸستٸ قاراۋ بارىسىنداعى تەۋەلسٸزدٸگٸ تۋرالى كونستيتۋتسييالىق نورمانىڭ ساقتالۋىنا, ەدٸلەتتٸ سوت پراكتيكاسىن قالىپتاستىرۋعا جەنە زاڭسىز سوتتالعان ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسييالىق قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا ىقپال ەتەتٸن بولاسىز.
