اباەۆ: قازاقتىڭ ەتنيكالىق كەلبەتٸ التىن وردا دەۋٸرٸنەن باستاۋ الادى

اباەۆ: قازاقتىڭ ەتنيكالىق كەلبەتٸ التىن وردا دەۋٸرٸنەن باستاۋ الادى


جوشى ۇلىسىن ۇلىقتاۋ ٸسٸندە دە, ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ ٸسٸندە دە مەملەكەت تاريحتى يدەولوگييانىڭ جۇمىسىنا جەككەلٸ وتىرعان جوق. پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ باسشىسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى دەۋرەن اباەۆ «اشىق ديالوگ» الاڭىندا وسىنداي پٸكٸر ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.

«قوعامدا تاريحقا بايلانىستى پٸكٸرتالاستار بولىپ جاتۋى قالىپتى پروتسەسس دەپ ويلايمىن. مۇنداي تاقىرىپتار تٶڭٸرەگٸندەگٸ كەز كەلگەن كونسترۋكتيۆتٸ پٸكٸرتالالاس ۇلتتىڭ تاريحي ساناسىن دامىتۋعا ٷلەس قوسادى. ال تاريحي سانا مەن كەلەشەكتٸڭ بەينەسٸ, بۇل – بٸزدٸڭ تۇتاستىعىمىز. وسى ەكٸ كومپونەنت ارقىلى ٶزٸمٸزدٸڭ كٸم ەكەنٸمٸزدٸ تٷسٸنە الامىز», - دەدٸ پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى. 

ونىڭ ايتۋىنشا, ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك كوميسسييا قازٸر ٶتە ماشاقاتتى ٷلكەن جۇمىس ٸستەپ جاتىر. 

«قۇجاتتار مەن ارحيۆ جٸتٸ زەرتتەلۋ ٷستٸندە. ەربٸر وقيعا جەكە-جەكە زەرتتەلٸپ جاتىر. ەشقانداي ناۋقانشىلدىق, تەندەنتسيياعا بوي ۇرۋ, تاريحتى يدەولوگييالاندىرۋ تالپىنىسى جوق بۇل ٸستە. بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز ٶتە ايقىن – قۇجاتتار مەن دەلەلدەرگە ارقا سٷيەپ قانا تاريحتىڭ اقتاڭداقتارى مەن تراگەدييالىق تۇستارىنا جارىق تٷسٸرۋ. 

مىسالى, حٸح عاسىردىڭ اياعى مەن حح عاسىردىڭ 30 جىلدارى ارالىعىندا قازاقستاندا 370-تەن استام كٶتەرٸلٸس بولعان. كەيدە ونى ساربادار كٶتەرٸلٸستەرٸ دەپ تە اتاعان. قارماقشى, ٸلە, سوزاق كٶتەرٸلٸسٸ مىسالى سولاي اتالعان. بۇل كٶتەرٸلٸستٸڭ بەرٸن اشارشىلىق پەن ۇجىمداستىرۋدىڭ اۋىرتپالىعى, سول كەزدەگٸ بيلٸكتٸڭ باسقىنشىلىق ەدٸستەرٸ تۋىنداتقان. سول وقيعالارعا قاتىسقان ادامدار رەسمي سوتتالىپ, «بانديت» رەتٸندە ەسەپكە الىندى. ەلٸ كٷنگە دەيٸن قۇجاتتاردا سولاي جٷر. بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز وسى سيياقتى مەسەلەلەردٸڭ انىق-قانىعىن انىقتاپ, شىن مەنٸندە قىلمىسكەر بولماعان ادامداردى باس-باسىنا اقتاۋ», - دەيدٸ دەۋرەن اباەۆ.

پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جوشى ۇلىسى ينستيتۋتى نە ٷشٸن قۇرىلعانىنا دا توقتالدى.

«جوشى ۇلىسىن زەرتتەيتٸن ينستيتۋت قۇرۋ ارقىلى بٸز تاريحي ەدٸلدٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرٸپ جاتىرمىز. ەۋروپا, اراب, قىتاي, ورىس دەرەككٶزدەرٸندە كەڭەستٸك تاريحنامانىڭ التىن وردا دەۋٸرٸن كٶشپەلٸ ۆارۆارلار ٷستەمدٸگٸ رەتٸندە سيپاتتاۋى شىندىقتان الشاق ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. التىن وردا شەكاراسى ايقىن, ەكٸمشٸلٸك باسقارۋدىڭ بٸرەگەي جٷيەسٸ بار, قالالارى مەن استاناسى بار, ساۋدا جولدارى قالىپتاسقان, اقشا اينالىمى جولعا قويىلعان تولىققاندى مەملەكەت بولعان. گەنەتيكتەردٸڭ زەرتتەۋلەرٸ بويىنشا, قازٸرگٸ قازاقتاردىڭ ەتنيكالىق كەلبەتٸ دەل وسى كەزدە قالىپتاسقان. يە, بٸزدٸڭ مەملەكەتتٸگٸمٸزدٸڭ باستالعان كەزەڭٸ – 1465 جىل. بٸراق ەتنوس رەتٸندە بٸز ودان دا ەرتە, وردا حاندارىنىڭ باسقارۋى كەزٸندە قالىپتاسا باستاعانبىز. سوندىقتان بٸز سول كەزەڭنٸڭ تاريحىن اسىرا سٸلتەۋسٸز, ەسٸرەلەمەي زەرتتەپ باستاۋعا مٸندەتتٸمٸز. جوشى ۇلىسىنىڭ ينستيتۋتى سول ٷشٸن قۇرىلدى», - دەدٸ دەۋرەن اباەۆ.