قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا 2019 جىلعى قاڭتار-قىركٷيەكتەگٸ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ ورىندالۋى جەنە ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارى قارالدى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ رۋسلان دەلەنوۆ بيىلعى قاڭتار-قىركٷيەك ارالىعىندا جٸٶ 4,3%-عا ٶسكەنٸن ايتتى. ٶسٸم قۇرلىستاعى (13,5%-عا), ساۋداداعى (7,6%-عا) جەنە كٶلٸك سالاسىنداعى (5,5%-عا) شىعارىلىمنىڭ ۇلعايۋىمەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ. نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييالار 9,7%-عا ٶستٸ.
«بيىلعى قىركٷيەكتە جىلدىق ينفلياتسييا 5,3%-دى قۇرادى. بۇل جوسپارلانعان دەلٸز شەگٸندە ساقتالدى. قانتار-تامىزدا حالىقتىڭ ناقتى تابىسى 6,7%-عا ٶستٸ», — دەدٸ قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ.
ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸ 9 ايدا 3,3%-عا ٶستٸ. ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ مەن كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸ ٶسۋدٸڭ درايۆەرلەرٸنە اينالدى. ٶندەۋ سالاسىندا ەڭ جوعارى ٶسۋگە جەڭٸل ٶنەركەسٸپتە, ماشينا جاساۋدا, سۋسىندار ٶندٸرٸسٸندە جەنە فارماتسەۆتيكادا قول جەتكٸزٸلدٸ.
ر. دەلەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸندە مەتالل كەنٸن ٶندٸرۋ تٷستٸ مەتالل كەنٸن ٶندٸرۋدٸڭ 18,4%-عا ۇلعايۋىمەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ.
«قۇرىلىس جۇمىستارى قارقىندى جٷرگٸزٸلۋدە. ٶسۋ 13,5%-عا دەيٸن جەدەلدەدٸ. 8,8 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلدٸ», — دەدٸ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ.
اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا مال شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ ٶندٸرٸسٸ 3,5%-عا ۇلعايدى. كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر سالاسىندا ٶسٸم 4,4%-دى قۇرادى. كٶتەرمە ساۋدا ەسەبٸنەن ساۋدا كٶلەمدەرٸ 7,6%-عا ٶستٸ. جٷك اينالىمىنىڭ ەسەبٸنەن كٶلٸك قىزمەتتەرٸ 5,5%-عا ٶستٸ.
بيىلعى قاڭتار-تامىزدا سىرتقى ساۋدا اينالىمى 1,8%-عا ٶسٸپ, $62,1 ملرد قۇرادى. ەكسپورت كٶلەمٸ $37,6 ملرد قۇرادى. يمپورت $24,5 ملرد قۇرادى. نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشتەر بويىنشا ٶڭٸرلەردٸڭ كٶبٸندە ٶسٸمنٸڭ وڭ سەرپٸنٸ بايقالادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
«بٸرقاتار ٶڭٸر ٶڭدەۋ, كەن ٶندٸرٸسٸ ٶنەركەسٸبٸ, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس, تۇرعىن ٷيدٸ پايدالانۋعا بەرۋ جەنە ينۆەستيتسييالار بويىنشا جاقسى قارقىن كٶرسەتٸپ وتىر. شىعىس قازاقستان, تٷركٸستان, جامبىل جەنە پاۆلودار وبلىستارىندا 4 كٶرسەتكٸش جوعارى ٶسٸمگە يە, اتىراۋ وبلىسىندا – 3 كٶرسەتكٸش جاقسى», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.
سونىمەن قاتار, نۇر-سۇلتان قالاسى مەن ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 3 كٶرسەتكٸش بويىنشا, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىندا 2 كٶرسەتكٸش بويىنشا, الماتى, قوستاناي, باتىس قازاقستان, قىزىلوردا جەنە قاراعاندى وبلىستارىندا 1 كٶرسەتكٸش بويىنشا تٶمەندەۋ بايقالادى.
سونداي-اق, كٶرسەتكٸشتەردٸڭ تامىز ايىمەن سالىستىرعاندا الماتى, قوستاناي جەنە سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارىندا 2 كٶرسەتكٸش بويىنشا, باتىس قازاقستان وبلىسىندا 1 كٶرسەتكٸش بويىنشا بەسەڭدەۋٸ تٸركەلدٸ.
جالپى, 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قىسقا مەرزٸمدٸ ەكونوميكالىق ينديكاتور (ٶنەركەسٸپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس, ساۋدا, كٶلٸك جەنە بايلانىس) 2 ٶڭٸردە جالپى ٶڭٸرلٸك ٶنٸمنٸڭ نىسانالى ٶسۋٸنە قول جەتكٸزبەۋ قاۋپٸن كٶرسەتٸپ وتىر. بۇل - باتىس قازاقستان, ماڭعىستاۋ وبلىستارى. بۇل رەتتە باتىس قازاقستان وبلىسىندا قىسقا مەرزٸمدٸ ەكونوميكالىق ينديكاتوردىڭ تٶمەندەۋٸ جالعاسۋدا.
ٶز كەزەگٸندە, قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى – قارجى مينيسترٸ ەليحان سمايىلوۆ 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸستەرٸ 15%-عا, رەسپۋبليكالىق – 19%-عا جەنە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەر – 7%-عا ٶسكەنٸن ايتتى. ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرٸ 2018 جىلدىڭ 9 ايىمەن سالىستىرعاندا 15%-عا ٶسٸپ, 26 ترلن 447 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.
«شىعىستار بيۋدجەتتٸڭ بارلىق دەڭگەيلەرٸندە جوعارى پايىزبەن يگەرٸلدٸ: مب – 99,6%, رب – 99,8% جەنە جب – 99,3%. ەسەپتٸ كەزەڭنٸڭ كٶرسەتكٸشتەرٸ اعىمداعى قارجى جىلىن جوعارى دەڭگەيدە اياقتاۋعا بارلىق مٷمكٸندٸكتەر بار ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ», — دەدٸ ە. سمايىلوۆ.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 4 ترلن 817 ملرد تەڭگە كٸرٸستەر تٷستٸ. بۇل جوسپاردان 61 ملرد تەڭگەگە كٶپ نەمەسە 101,3%. 2018 جىلدىڭ 1 قازانىنداعى جاعدايمەن سالىستىرعاندا ٶسۋ قارقىنى 118,5%-دى نەمەسە 751 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. بۇل سومانىڭ 738 ملرد تەڭگەسٸ سالىقتارعا تيەسٸلٸ.
«ققس بويىنشا نەگٸزگٸ ٶسٸم – 421 ملرد تەڭگە, كورپوراتيۆتٸك تابىس سالعىسى – 184 ملرد تەڭگە جەنە حالىقارالىق ساۋدا مەن سىرتقى وپەراتسييالارعا سالىناتىن سالىقتار بويىنشا – 125 ملرد تەڭگە. كامەرالدىق باقىلاۋ حابارلامالارى بويىنشا 177 ملرد تەڭگە قوسىمشا ەسەپتەلدٸ. ونىڭ 88 ملرد تەڭگەسٸ بيۋدجەتكە تٷستٸ. ەكٸمشٸلەندٸرۋ رەسٸمدەرٸن تسيفرلاندىرۋ نەتيجەسٸندە بيۋدجەتكە 280 ملرد تەڭگە تٷستٸ», — دەدٸ ە. سمايىلوۆ.
جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردٸڭ مەنشٸكتٸ كٸرٸستەرٸ 120 ملرد تەڭگەگە ارتىعىمەن ورىندالدى نەمەسە 1 ترلن 845 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. ٶتكەن جىلدىڭ cەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا كٸرٸستەر 119 ملرد تەڭگەگە ٶستٸ. بۇل سالىقتار ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ. كٸرٸستەر بويىنشا جوسپار, نۇر-سۇلتان قالاسىن قوسپاعاندا, بارلىق ٶڭٸرلەردە ارتىعىمەن ورىندالدى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ شىعىستارى 8 ترلن 541 ملرد تەڭگەنٸ نەمەسە 99,8%-دى قۇرادى.
قارجى مينيسترٸنٸڭ ايتۋىنشا, ناقتىلانعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ جوباسىندا 130 ملرد تەڭگە قاراجات قايتا قارالىپ, بٶلٸندٸ. بٸراز قاراجات وڭتايلاندىرىلدى. «نۇرلى جول» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە 554 ملرد تەڭگە كٶزدەلگەن. ەسەپتٸ كەزەڭدە جوسپارلانعان قاراجاتتار 100%-عا يگەرٸلدٸ.
«جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەر شىعىستارى 4 ترلن 165 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. اتقارىلماعانى – 29 ملرد تەڭگە. ەسەپتٸ كەزەڭدە ٶڭٸرلەرگە سوماسى 1 ترلن 71 ملرد تەڭگە نىسانالى ترانسفەرتتەر اۋدارىلدى. جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيدە ولار 99%-عا نەمەسە 1 ترلن 60 ملرد تەڭگەگە يگەرٸلدٸ», — دەدٸ ە. سمايىلوۆ.
ەسەپتٸ كەزەڭدە 593 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتى 2 522 اۋديتورلىق ٸس-شارامەن قامتىلدى. جالپى سوماسى 174 ملرد تەڭگەگە قارجىلىق بۇزۋشىلىقتار انىقتالدى. ونىڭ 163 ملرد تەڭگەسٸ اۋديت بارىسىندا قالپىنا كەلتٸرٸلدٸ. جٷرگٸزٸلگەن كامەرالدىق باقىلاۋدىڭ نەتيجەسٸندە 547 ملرد تەڭگەگە مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ بويىنشا بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرٸلمەدٸ.
