قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن قر ٷكٸمەتٸنٸڭ وتىرىسىندا پرەمەر-مينيستردٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى - قارجى مينيسترٸ ەليحان سمايىلوۆ جەنە قر ۇلتتىق بانكٸنٸڭ تٶراعاسى ەربولات دوساەۆ قر مەملەكەتتٸك بيۋدجەتٸنٸڭ ورىندالۋى جەنە 2020 جىلعى قاڭتار-سەۋٸر ايلارىنداعى بانك سالاسىنىڭ جاي-كٷيٸ تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
ە. سمايىلوۆ اتاپ ٶتكەندەي, اعىمداعى جىلعى 4 ايدىڭ قورتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتٸك بيۋدجەتكە 2,7 ترلن تەڭگە كٸرٸس تٷستٸ. جوسپار 103,9%-عا اتقارىلدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 1,7 ترلن تەڭگە كٸرٸس تٷستٸ.
سالىقتار بويىنشا جوسپار 61 ملرد تەڭگەگە ورىندالمادى. ونىڭ نەگٸزگٸ سومالارى ققس جەنە كتس ەسەبٸنەن. جوسپاردىڭ ورىندالماۋىنا سىرتقى نارىقتاعى فاكتورلار دا ەسەر ەتۋدە.
نەگٸزگٸ ەكسپورتتىق پوزيتسييالار بويىنشا 2019 جىلدىڭ 4 ايىمەن سالىستىرعاندا باعالار ورتا ەسەپپەن 19%-عا جەنە جىل باسىنان 15%-عا تٶمەندەدٸ.
قىزمەت كٶرسەتۋ سالالارىنان دا تٷسٸم ازايدى.
جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردٸڭ ٶز كٸرٸستەرٸ 119%-عا ورىندالىپ, 1,3 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى. بارلىق ٶڭٸرلەردە كٸرٸستەردٸڭ جوسپارى ارتىعىمەن ورىندالدى.
مەملەكەتتٸك بيۋدجەت شىعىستارى 97,7%-عا, رەسپۋبليكالىق 98,6%-عا, جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەر 97,1%-عا اتقارىلدى.
«رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ شىعىستارى ەسەپتٸ كەزەڭدە 4 ,3 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى. 62 ملرد تەڭگەگە اتقارىلمادى. ونىڭ 14 ملرد تەڭگەسٸ ٷنەمدەۋ بولدى. يگەرٸلمەۋ سوماسى 48 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. يگەرٸلمەۋدٸڭ نەگٸزگٸ سەبەپتەرٸ — كونكۋرستىق رەسٸمدەردٸ ۇزاق جەنە ۋاقتىلى ٶتكٸزبەۋ, ناقتى كٶرسەتٸلگەن قىزمەت كٶلەمٸ, اتقارىلعان جۇمىستارعا اقى تٶلەۋ, كەلٸسٸمدەردٸ جاساسۋ رەسٸمدەرٸن ۇزاق جٷرگٸزۋ, سوتتا تالاپ-ارىز جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ», — دەپ تٷسٸندٸردٸ ە. سمايىلوۆ.
ناقتىلانعان بيۋدجەتتە داعدارىسقا قارسى شارالارعا قوسىمشا 1,1 ترلن تەڭگە قاراستىلدى. بۇل سومانىڭ 70%-ى جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەرگە «ەڭبەك» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى, «اۋىل - ەل بەسٸگٸ», بيزنەستٸڭ جول كارتاسى اياسىندا كەسٸپكەرلەردٸڭ جوبالارىن سۋبسييادالاۋعا جەنە كەپٸلدەندٸرۋگە, اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن سۋبسييادالاۋعا كٶزدەلگەن.
«بارلىق قاجەتتٸ بيۋدجەتتٸك پروتسەدۋرالار جٷزەگە اسىرىلدى. مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلار جەڭٸلدەتٸلگەن پروتسەدۋرالار ارقىلى جٷرگٸزٸلۋدە. وسى قاراجاتتىڭ يگەرٸلۋ بارىسى قاتاڭ باقىلاۋدا بولادى», — دەدٸ ە. سمايىلوۆ.
قر ۇلتتىق بانكٸنٸڭ تٶراعاسى ەربولات دوساەۆ ٶز كەزەگٸندە اۋقىمدى فيسكالدىق جەنە مونەتارلىق ىنتالاندىرۋ اياسىندا ەلەمدٸك تاۋار جەنە قارجى نارىقتارىنداعى احۋال قالپىنا كەلە باستاعانىن ايتتى. ەلەمنٸڭ بٸرقاتار ەلدەرٸنٸڭ بٸرتٸندەپ كارانتيننەن شىعۋىنا قاراي قور الاڭدارى ٶسۋدٸڭ وڭ ايماعىنا شىقتى. ناۋرىزداعى ەلەۋلٸ تٶمەندەۋدەن كەيٸن اكتسييالار نارىعى ورتاشا العاندا 11-12% ٶستٸ.
«اعىمداعى جىلعى 10 سەۋٸردە وپەك+ مۇناي ٶندٸرٸسٸن كٷنٸنە 9,7 ملن باررەلگە قىسقارتۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە كەلدٸ. باستاپقىدا وپەك+ كەلٸسٸمٸ مۇناي قورىنىڭ ۇلعايۋى جەنە شيكٸزاتقا دەگەن سۇرانىستىڭ بارىنشا قاتتى تٶمەندەۋٸنەن قاۋٸپتەنۋ اياسىندا شيكٸزات نارىعىنداعى احۋالدى جاقسارتا العان جوق. سونىڭ سالدارىنان Brent ماركالى مۇنايدىڭ باعاسى اعىمداعى جىلعى 22 سەۋٸردەگٸ ساۋدا-ساتتىق بارىسىندا بٸر باررەل ٷشٸن $15,98 بولعان ەڭ تٶمەن بەلگٸگە دەيٸن تٶمەندەدٸ. سەۋٸردٸڭ سوڭىندا مۇنايعا باعا بەلگٸلەۋ تٶمەندەۋدٸ قايتارا وتىرىپ, بٸر باررەل ٷشٸن $25,27 اقش دوللارىنا جەتتٸ», — دەدٸ ە. دوساەۆ.
مۇنايعا باعانىڭ جەنە ەلەمدٸك سۇرانىستىڭ تٶمەندەۋٸ, سونداي-اق تٶتەنشە جاعداي رەجيمٸ مەن كارانتيننٸڭ ەنگٸزٸلۋٸ قازاقستانداعى ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸك كٶرسەتكٸشتەرٸنە ەسەر ەتتٸ. قر ۇەم ستاتيستيكا كوميتەتٸنٸڭ الدىن-الا باعالاۋى بويىنشا اعىمداعى جىلعى 4 ايدا ەڭ كٶپ تٶمەندەۋدٸ كٶلٸك جەنە ساۋدا سيياقتى سەرۆيستٸك سالالار كٶرسەتتٸ.
وسىنىڭ اياسىندا اعىمداعى جىلعى سەۋٸردٸڭ باسىندا ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ قولداۋ جەنە ەكونوميكانى كرەديتتەۋ ٷشٸن بارىنشا قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا ۇلتتىق بانك اعىمداعى جىلعى 6 سەۋٸردەن باستاپ بازالىق ستاۆكانى +/- 2 پ.ت. دەلٸزٸمەن 9,5%-كە دەيٸن تٶمەندەتتٸ, ال اعىمداعى جىلعى 27 سەۋٸردە بازالىق ستاۆكانى سول دەڭگەيدە ساقتاپ قالدى.
ۇلتتىق بانكتٸڭ باعالاۋى بويىنشا, ەلەمدٸك شيكٸزات نارىقتارىنداعى احۋالدىڭ وڭ دامۋى جەنە سىرتقى جاعدايلاردىڭ جاقسارۋى كەزٸندە ينفلياتسييا دەلٸزٸ اعىمداعى جىلى مۇناي باعاسىنىڭ بٸر باررەل ٷشٸن $35-40 دەيٸن ٶسۋٸ كەزٸندە 6-8% بولۋى مٷمكٸن.
ە. دوساەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەكونوميكانى قولداۋ شەڭبەرٸندە داعدارىسقا قارسى شارالاردى ٸسكە اسىرۋ جالعاسۋدا.
1. ەكونوميكانىڭ باسىم سالالارىن جەڭٸلدٸكپەن كرەديتتەۋ باعدارلاماسى بويىنشا اعىمداعى جىلعى 30 سەۋٸردەگٸ جاعداي بويىنشا بانكتەر جالپى سوماسى 437,9 ملرد تەڭگەگە 650 ٶتٸنٸم قابىلدادى, 308,6 ملرد تەڭگە سوماسىنا 499 جوبا ماقۇلدادى, 158,3 ملرد تەڭگە سوماسىنا 382 قارىز بەردٸ.
2. تٶتەنشە جاعدايدىڭ ەنگٸزٸلۋٸنەن زارداپ شەككەن شوب سۋبەكتٸلەرٸن جەنە جەكە كەسٸپكەرلەردٸ جەڭٸلدٸكپەن كرەديتتەۋ باعدارلاماسى بويىنشا كەسٸپكەرلەر 1 403 ٶتٸنٸم بەردٸ, 79,1 ملرد تەڭگە سوماسىنا 397 قارىز بەرٸلدٸ.
3. «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا اعىمداعى جىلعى 6 مامىردا 200,2 ملرد تەڭگەگە 17 430 ٶتٸنٸم ماقۇلداندى, ونىڭ 175,2 ملرد تەڭگە سوماسىنا 14 812 قارىز بەرٸلدٸ. «باسپانا حيت» نارىقتىق يپوتەكالىق باعدارلاماسى بويىنشا 187,8 ملرد تەڭگە سوماسىنا 23 144 قارىز بەرٸلدٸ.
«7-20-25» باعدارلاماسىمەن قامتۋ اياسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا قاراعاندى قالاسىندا ساتىپ الىناتىن تۇرعىن ٷيدٸڭ ەڭ جوعارى قۇنىنا ليميت 15 ملن تەڭگەدەن 20 ملن تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايدى.
