فوتو: inbusiness.kz
بيىل سوڭىندا قازاقستان قارجى نارىعىنداعى ساراپشىلار مەن ينستيتۋتتار 2026 جىلعا USD/KZT كۋرسىندا بەلگٸلٸ بٸر دامۋ ستسەنارييلەرٸن بولجايدى. قازٸرگٸ ترەندتەرگە قاراپ, ورتاشا پەرسپەكتيۆادا تەڭگە ەلسٸرەيدٸ, دوللار باعامى ٶسەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە. قىسقا مەرزٸمدٸ بولجام بويىنشا, جىل باسىندا تەڭگە قىسقا ۋاقىتقا نىعايىپ, دوللار باعامى شامامەن 517-520 تەڭگە دەڭگەيٸندە بولۋى ىقتيمال. بۇل قىسقا مەرزٸمدٸ فاكتورلار – ۇلتتىق بانك ينتەرۆەنتسييالارى, سالىقتىق كەزەڭ جەنە ۆاليۋتالىق اعىندار ەسەرٸنەن بايقالادى. وسى ورايدا, Ult.kz تٸلشٸسٸ ەكونوميست باۋىرجان ىسقاقوۆپەن بٸرگە «2026 جىلى تەڭگە ٶسە مە, دوللاردىڭ باعامى قانداي بولادى?» دەگەن مەسەلەنٸ تالداپ كٶردٸ.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ ماكروەكونوميكالىق جاعداي مەن حالىقارالىق نارىقتاعى نەگٸزگٸ ترەندتەردٸ ەسكەرسەك, وپتيميستٸك ستسەناريي بويىنشا 1 دوللاردىڭ باعاسى 460-480 تەڭگە شاماسىندا بولۋى مٷمكٸن. ال ەگەر پەسسيميستٸك ستسەنارييدٸ قاراستىرساق, 1 دوللار 500-535, تٸپتٸ 540 تەڭگەگە دەيٸن جەتۋٸ ىقتيمال.
«بۇل دياپازون تەڭگەنٸڭ شامامەن 20 پايىزعا دەيٸن قۇبىلۋ مٷمكٸندٸگٸن كٶرسەتەدٸ. بۇعان, ەرينە, مۇناي باعاسى, ۇلتتىق بانكتٸڭ ساياساتى جەنە سىرتقى كاپيتال اعىمدارى تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ. ەكٸنشٸ سۇراققا بايلانىستى: جالپى بٸزدەگٸ 2026 جىلعى تەڭگە باعامىنا ىقپال ەتەتٸن نەگٸزگٸ ماكروەكونوميكالىق فاكتور – بۇل مۇناي باعاسى. قازاقستان ەكونوميكاسى مۇناي ەكسپورتىنا ايتارلىقتاي تەۋەلدٸ.
ەكسپورت قۇرىلىمىنىڭ 50 پايىزدان استامى – مۇناي. سوندىقتان مۇناي باعاسىنىڭ ٶسۋٸ تەڭگەنٸڭ نىعايۋىنا, ال تٶمەندەۋٸ قۇنسىزدانۋىنا تٸكەلەي ىقپال ەتەدٸ. ەكٸنشٸ ماڭىزدى فاكتور – سىرتقى ساۋدا بالانسى. ەكسپورتتىق تٷسٸمنٸڭ ارتۋى تەڭگەنٸ قولدايدى, ال يمپورتتىڭ ٶسۋٸ ۆاليۋتاعا سۇرانىستى ارتتىرىپ, تەڭگەگە قىسىم تٷسٸرەدٸ. ٷشٸنشٸ فاكتور – شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار. ەلگە ينۆەستيتسييا اعىلسا, دوللار ۇسىنىسى كٶبەيٸپ, تەڭگەنٸ نىعايتادى
ال كەرٸسٸنشە, ينۆەستيتسييانىڭ ازايۋى نەمەسە كاپيتالدىڭ سىرتقا كەتۋٸ ۆاليۋتاعا سۇرانىستى ارتتىرىپ, تەڭگەنٸڭ ەلسٸرەۋٸنە ەكەلەدٸ. تٶرتٸنشٸ فاكتور رەتٸندە ينفلياتسييا مەن ٸشكٸ ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ ايتۋعا بولادى. جوعارى ينفلياتسييا ۇلتتىق ۆاليۋتاعا قىسىم جاسايدى, ال تۇراقتى ەكونوميكالىق ٶسٸم, ٶندٸرٸس پەن ەكسپورتتىڭ ارتۋى تەڭگەنٸڭ كٷشەيۋٸنە ىقپال ەتەدٸ.
بەسٸنشٸ فاكتور – مۇنايدان بٶلەك نەگٸزگٸ ەكسپورتتىق تاۋارلاردىڭ باعاسى. مەتالل, ۋران جەنە باسقا دا شيكٸزات باعاسىنىڭ ٶسۋٸ ەكسپورت كٸرٸستەرٸن ارتتىرىپ, تەڭگەگە وڭ ەسەر ەتەدٸ», – دەيدٸ باۋىرجان ىسقاقوۆ.
فوتو: باۋىرجان ىسقاقوۆتىڭ جەكە مۇراعاتىنان
ەكونوميستٸڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق بانكتٸڭ اقشا-نەسيە ساياساتى مەن ونىڭ تەڭگەگە ىقپالىنا كەلسەك, ەگەر 2026 جىلى ينفلياتسييا 5-7 پايىز دەڭگەيٸندە تۇراقتالسا, ۇلتتىق بانك بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ تۇراقتى ۇستاپ تۇرۋى نەمەسە بٸرشاما تٶمەندەتۋٸ مٷمكٸن. بۇل نەسەنٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرادى جەنە ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸككە وڭ ىقپال ەتەدٸ.
«بٸراق قىسقا مەرزٸمدە مۇنداي قادام تەڭگەگە قىسىم تٷسٸرۋٸ ىقتيمال. سونىمەن قاتار ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسييالار بار: نارىقتاعى دوللار تاپشىلىعى نەمەسە ارتىقشىلىعىن رەتتەپ, تەڭگەنٸ تۇراقتاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ٷشٸنشٸ – اقشا ماسساسىن رەتتەۋ. اقشا ۇسىنىسىنىڭ قىسقارۋى ينفلياتسييانى ۇستاپ, تەڭگەنٸ قولدايدى, ال ارتۋى قىسقا مەرزٸمدٸ ينفلياتسييا مەن ۆاليۋتاعا قىسىم ەكەلۋٸ مٷمكٸن.
قورىتىندىلاي ايتقاندا, ۇلتتىق بانكتٸڭ ساياساتى تەڭگەنٸ تۇراقتاندىرۋعا باعىتتالعانىمەن, مۇناي باعاسى مەن سىرتقى فاكتورلارعا تەۋەلدٸلٸك ەلٸ دە جوعارى», دەيدٸ ەكونوميست باۋىرجان ىسقاقوۆ.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, مۇناي باعاسىنىڭ تەڭگەگە ەسەرٸن بىلاي تٷسٸندۋرگە بولادى: مۇناي باعاسى بٸر باررەل ٷشٸن 80-100 دوللار ارالىعىندا بولسا, تەڭگە سالىستىرمالى تٷردە تۇراقتى بولادى.
«ال 70 دوللاردان تٶمەندەپ كەتسە, تەڭگە ەلسٸرەۋٸ مٷمكٸن. قازاقستاننىڭ ۆاليۋتالىق رەزەرۆتەرٸ مەن ۇلتتىق قور اكتيۆتەرٸ مۇناي باعاسى قۇلدىراعان جاعدايدا قىسقا مەرزٸمدە تەڭگەنٸ قولداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بەسٸنشٸ سۇراققا قاتىستى: وپتيميستٸك نۇسقادا مۇناي باعاسى جوعارى بولىپ, ەكسپورت تٷسٸمٸ ارتىپ, ينفلياتسييا تۇراقتالسا, دوللار 480 تەڭگە تٶڭٸرەگٸندە بولۋى ىقتيمال. ال مۇناي باعاسى تٶمەندەپ, كاپيتالدىڭ كەتۋٸ نەمەسە سىرتقى ەكونوميكالىق داعدارىستار ورىن السا, دوللار 540 تەڭگەگە دەيٸن قىمباتتاپ كەتۋٸ مٷمكٸن.
شەتەلدٸك ينۆەستيتسييا اعىنى تەڭگەنٸ قولداپ, دوللار سۇرانىسىن تٶمەندەتەدٸ. ال كاپيتالدىڭ سىرتقا كەتۋٸ كەرٸسٸنشە ۆاليۋتا باعامىنىڭ ٶسۋٸنە سەبەپ بولادى. سونىمەن بٸرگە شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ اگرارلىق, تاۋ-كەن, قارجى سەكتورى ٷشٸن ماڭىزى ارتىپ كەلەدٸ», – دەيدٸ باۋىرجان ىسقاقوۆ.
وسى ورايدا, «يمپورت-ەكسپورت بالانسىنداعى ٶزگەرٸستەر تەڭگەنٸڭ قۇنسىزدانۋىنا نەمەسە كٷشەيۋٸنە سەبەپ بولا الا ما?» دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, يمپورت-ەكسپورت بالانسىنىڭ ٶزگەرٸستەرٸ, ەگەر ەكسپورت يمپورتتان ارتىق بولسا, تەڭگە نىعايادى. ال يمپورت كٶلەمٸ ەكسپورتتان اسىپ كەتسە, ۆاليۋتاعا سۇرانىس.
12 ايعا ەسەپتەگەندە قارجىگەرلەر مەن نارىق قاتىسۋشىلارى دوللار كۋرسىنىڭ 550-555 تەڭگە ارالىعىندا بولۋى مٷمكٸن دەپ بولجايدى. بۇل تەڭگەنٸڭ ەلسٸرەۋٸ ەكسپورتتىق تٷسٸمدەردٸڭ تٶمەندەۋٸ, يمپورتتىڭ ٶسۋٸ جەنە ۇلتتىق قوردان تٷسٸمدەردٸڭ قىسقارۋىنا بايلانىستى.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
