فوتو: مەجٸلٸس باسپاسٶز قىزمەتٸ
29 جەلتوقساندا پارلامەنتتٸڭ تٶمەنگٸ پالاتاسى بيىلعى جىلدىڭ سوڭعى جالپى وتىرىسىن ٶتكٸزدٸ. جاڭا 2026 جىلعا اياق باسقان بەسٸنشٸ شاقىرىلىم دەپۋتاتتارى 2025 جىلدا قانداي جۇمىستار اتقاردى? مۇنى Ult.kz تٸلشٸسٸ مەجٸلٸسمەندەردٸڭ ٶزدەرٸنەن سۇراپ بٸلدٸ.ازات پەرۋاشەۆ: «پٸكٸرٸمٸزبەن ٷكٸمەت ساناسپادى»
مەجٸلٸس دەپۋتاتى ازات پەرۋاشەۆ بيىلعى جىل پارتييا ٷشٸن دە, ەل ٷشٸن دە وڭاي بولعان جوق دەپ ەسەپتەيدٸ. پەرۋاشەۆ ەلٸمٸزدە «سالىق كودەكسٸن» قابىلداۋدىڭ ٶزٸ كٶپ مەسەلەلەر تۋدىرىپ, قارسىلىققا ۇشىراعانىن ايتتى.
فوتو: parlam.kz
«بٸزدٸڭ فراكتسييا ٷكٸمەتتٸڭ بٸراز ۇسىنىستارىنا قارسى داۋىس بەردٸ. ونىڭ ٸشٸندە وسى «سالىق كودەكسٸ», «2024 جىلعى بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى تۋرالى» ٷكٸمەت ەسەبٸنە جەنە «قۇرىلىس كودەكسٸنە» قارسى داۋىس بەردٸك. بۇدان بٶلەك, «ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» زاڭعا جەنە باسقا دا بٸراز مەسەلەلەر بويىنشا ٶز كٶزقاراسىمىزدى بٸلدٸردٸك. بۇل بٸزدٸڭ كٷندەلٸكتٸ جۇمىسىمىز. بٸراق, ٶكٸنٸشكە قاراي بٸزدٸڭ كٶپ ۇسىنىسىمىز بەن پٸكٸرلەرٸمٸزبەن ٷكٸمەت ساناسپاي, «سالىق كودەكسٸن» قابىلدادى.
كونستيتۋتسييالىق زاڭدا پارلامەنت تۋرالى بىلاي جازىلعان: «بيۋدجەتتٸك كٸرٸس مەسەلەلەرٸ بويىنشا پارلامەنت دەپۋتاتتارى تەك قانا ٷكٸمەتپەن ماقۇلدانعان ۇسىنىستاردى قاراستىرۋعا قۇقىلى». سول سەبەپتٸ بۇل مەسەلەگە نٷكتە قوياتىن ٷكٸمەتتٸڭ ٶزٸ. الدىڭكٷنٸ عانا مەن «سالىق كودەكسٸ» تۋرالى سٶز سٶيلەدٸم. سونى دۇرىستاپ شەشۋدٸ تالاپ ەتسەم, كٷنگٸ كەشە عانا ٷكٸمەت باسپاسٶز كونفەرەنتسيياسىن ٶتكٸزٸپ, قايتادان ٶز پوزيتسيياسىن بەكٸتتٸ», ‒ دەدٸ دەپۋتات.
دەسە دە مەجٸلٸسمەن سالىق كودەكسٸنٸڭ قابىلدانۋىنا تٸكەلەي مۇرىندىق بولعان ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸنٸڭ جۇمىسىن جوعارى باعالاپ وتىر.
«مەنٸڭشە جۇمانعارين مىرزا ەركەك رەتٸندە, مەملەكەتتٸك قىزمەتكەر رەتٸندە ٶتە كٶپ جۇمىس ٸستەدٸ. ول بارلىق جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ٶز موينىنا الدى», ‒ دەدٸ ول.
ازات پەرۋاشەۆتٸڭ پٸكٸرٸنشە 2025 جىل ٶزٸ باسقاراتىن «اق جول» پارتيياسى ٷشٸن دە, ٶزٸ ٷشٸن دە ٶتە قيىن بولعان. بٸراق ٶتكەن جىل جاقسى وقيعالارىمەن دە ەستە قالدى.
«سەبەبٸ بٸزدٸڭ بيزنەس قاۋىمداستىعى دا پٸسكەنٸن كٶرٸپ وتىرمىز. بٸرىڭعاي ورتاق پٸكٸرگە كەلٸپ, قۇقىعىمىزدى قورعاۋعا مٷمكٸندٸگٸمٸز بولدى. بٸرتە-بٸرتە ٷكٸمەت پارلامەنتتٸڭ پٸكٸرٸمەن, قوعامنىڭ پٸكٸرٸمەن ساناسۋعا مەجبٷر بولىپ جاتىر. جالپى دۇرىس جولمەن كەلە جاتىرمىز, كەلەسٸ جىلى بۇدان دا جاقسى بولسىن!» ‒ دەدٸ دەپۋتات پەرۋاشەۆ.
نارتاي سەرسەنعاليەۆ: «ارمانىم حالىق تابىسىنىڭ قازٸرگٸدەن دە كٶتەرٸلۋٸ»
مەجٸلٸستە جيٸ مەسەلە كٶتەرەتٸن بەلسەندٸ دەپۋتاتتاردىڭ بٸرٸ نارتاي سەرسەنعاليەۆتان قانشا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعانىن سۇراعانىمىزدا, ول توسىلىپ قالدى دا, ايىنا كەمٸ 2 دەپۋتاتتىق ساۋال جولدايتىن ازامات رەتٸندە «از بولماعان شىعار» دەپ توپشىلادى.
فوتو: مەجٸلٸس باسپاسٶز قىزمەتٸ
«دەپۋتاتتىق ساۋالداردى ەسەپتەۋدٸڭ ەكٸ كاتەگوريياسى بولادى. ول ‒ باسقا ازاماتتارعا قوسىلساڭ دا, جەكە ساۋال جولداساڭ دا سەنٸڭ ساۋالىڭ بولادى. سوندىقتان ونى ەسەپتەپ شىعارۋ كەرەك. بٸراق دەپۋتاتتىق ساۋالدىڭ سانىمەن ەمەس, ونىڭ جٷزەگە اسقانىن ەسەپتەۋ كەرەك قوي دەپ ويلايمىن», ‒ دەيدٸ دەپۋتات سەرسەنعاليەۆ.
نارتاي سەرسەنعاليەۆ 2025 جىلى قانداي دەپۋتاتتىق ساۋالىنىڭ نەتيجەسٸن كٶرٸپ, شەشٸمٸنە قول جەتكٸزگەنٸن ايتىپ بەردٸ. ونىڭ سٶزٸنە قاراعاندا جىل جەمٸستٸ بولعانعا ۇقسايدى.
«شەكارالىق ايماقتار تۋرالى ساۋال جولداپ, ورال قالاسىنان 500 شاقىرىم جەردەگٸ بٶكەي ورداسى اۋدانىنا كوميتەت پەن 4-5 ۆيتسە-مينيسترمەن باردىق, تالقىلادىق, دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادىم, ستاندارتقا سەيكەس بولماي جاتسا دا مەكتەپتەردٸ ساقتاپ قالۋ كەرەك دەدٸم. سول دەپۋتاتتىق ساۋالدان كەيٸن باتىس قازاقستان وبلىسىندا 13 مەكتەپتٸ الىپ قالدىم. بۇل دا بٸر ٷلكەن جەتٸستٸگٸم جەنە سول جۇمىستىڭ نەتيجەسٸ بويىنشا زاڭ جوباسى دايىندالدى. سول زاڭ جوباسىنىڭ اۆتورلارىنىڭ بٸرٸ بولامىن.
سپورت تۋرالى زاڭىم شىقتى, بٸلەسٸزدەر. سونىڭ نەتيجەسٸندە 15, 20, تٸپتٸ 30 جىل ەل ايتىپ كەلە جاتقان تالاپ وتىرىندالدى. ٶزٸم سول نورمانىڭ اۆتورىمىن جەنە سول جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشٸسٸمٸن. ياكي, مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتٸڭ ەسەبٸنەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى ەمەس ازاماتتارعا, ياعني لەگيونەرلەردٸ قارجىلاندىرۋ توقتاتىلدى, كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتورلاردان قارجىلاندىرۋ توقتاتىلدى.
15-20 جىلدان بەرٸ سپورتتىق مەكەمەلەردٸ باسقارىپ وتىرعان ادامداردىڭ بەرٸن روتاتسيياعا ۇشىراتتىق. ولاردىڭ بارلىعى 5 جىلدان ارتىق قىزمەتٸندە وتىرا المايتىن بولدى. جەنە بٸر سپورتقا بٸرنەشە فەدەراتسييا اشىپ الىپ, شالقىپ جٷرگەندەردٸڭ بارلىعىن توقتاتتىق تا, «بٸر سپورت تٷرٸنە ‒ بٸر فەدەراتسييا» دەدٸك. سوسىن بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن مينيسترلٸك 180 سپورت تٷرٸنە مەملەكەتتٸڭ اقشاسىن تاراتىپ بەرٸپ وتىرسا, ونى بٸز تەك وليمپيادا, پاراليمپيادا, سۋردليمپيادا, ازييادا, پارازيادا, ۇلتتىق سپورت تٷرلەرٸ دەپ الپىس-اق سپورت تٷرٸن قارجىلاندىراتىن دەڭگەيگە تٷسٸردٸك.
بٸرٸنشٸ توپ مٷگەدەكتەرٸن الىپ جٷرەتٸن تۇلعا دەگەن كاتەگورييا ەنگٸزدٸك. بٸرٸنشٸ توپ مٷگەدەگٸ جارىسقا باراتىن بولسا, ونىڭ قاسىندا جاقىنى بارۋى كەرەك. ونىڭ بارىپ كەلۋٸ, تاماعى بارلىعى بيۋدجەت ەسەبٸنەن تٶلەنۋٸ كەرەك دەپ, وسىنداي ٷلكەن نورمالاردى بٸز قابىلدادىق, جٷزەگە اسىرىپ جاتىرمىز. بۇل دا بٸزدٸڭ ٷلكەن جەمٸسٸمٸزدٸڭ بٸرٸ عوي دەپ ويلايمىن», ‒ دەيدٸ دەپۋتات.
بۇدان بٶلەك دەپۋتات سپورت سالاسىنداعى تاعى باسقا زاڭنامالار مەن باق-قا سالىناتىن سالىق, قۇرىلىس كودەكسٸندەگٸ نورمالارعا قاتىستى ەلەۋلٸ نەتيجەگە قول جەتكٸزگەنٸن ايتىپ ٶتتٸ.
دەگەنمەن نارتاي سەرسەنعاليەۆ جىلدى جاقسى ٶتتٸ دەپ ەمەس, «جامان ەمەس» دەپ باعالادى. ونىڭ ارمانى الداعى جىلى حالىق تابىسىنىڭ قازٸرگٸدەن دە كٶتەرٸلۋٸ ەكەن. سول كەزدە مٷمكٸن «جىل جاقسى ٶتتٸ» دەپ ايتاتىنىن جەتكٸزدٸ.
مۇرات ەبەنوۆ: «ٶتە ماڭىزدى زاڭعا ٶزگەرٸس ەنگٸزە الدىم»
ال مەجٸلٸس دەپۋتاتى مۇرات ەبەنوۆ كەرٸسٸنشە دەپۋتاتتىق ساۋالداردى كٶپ جولدامايتىنىن ايتتى. بٸراق 2025 جىلدا ٸستەلگەن جۇمىستارىنا قاناعاتتانىپ وتىر.
فوتو: مەجٸلٸس باسپاسٶز قىزمەتٸ
«بيىلعى جىلعا ٶتە قاتتى كٶڭٸلٸم تولادى. ۇسىنىس جاساپ, ونى سوڭىنا دەيٸن اپارىپ, ٶتە ماڭىزدى زاڭدى ٶزگەرتە الدىم. جالپى ٶزٸم شىنىن ايتسام, دەپۋتاتتىق ساۋالداردى كٶپ جولداي بەرمەيتٸن اداممىن. مەنٸڭ تەجٸريبەم مول. ەگەر بٸز, زاڭ شىعارۋشى ورگاندار ٶزٸمٸز ٶزگەرٸس ەنگٸزە الساق, دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ نە كەرەك? بيىل مەن بانك سالاسى تۋرالى زاڭ جوباسىنا شامامەن 38 ٶزگەرٸس ەنگٸزدٸم. ول ونلاين كرەديت پەن بانكتەردٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋ تۋرالى. ەندٸ سەن ونلاين كرەديت الۋ ٷشٸن مٸندەتتٸ تٷردە بارنككە بارىپ, كەلٸسٸمشارت جاساسىپ, فوتوعا تٷسٸپ, قول قويۋىڭ كەرەك. قانشا جىل ۇرىلار حالىقتى الداپ كەلدٸ.
بۇدان بٶلەك «قۇرىلىس كودەكسٸن» قابىلداپ, قاتاڭ نورمالار ەنگٸزدٸك. بۇرىن «قۇرىلىس كودەكسٸ» بٸرشاما لوببيستٸك بولعان. قازٸر ەكٸمدەرگە باس جوسپاردى بەكٸتٸپ, قوعامعا بٸلدٸرمەي بيزنەسكە جەر بەرۋگە قۇقىعى جوق. بٸز مەملەكەتتٸك باقىلاۋدى قايتارىپ, ساپا كەپٸلٸن 10 جىلعا دەيٸن كٶتەردٸك. بٸز مەديتسيناعا مەملەكەتتٸك باقىلاۋدى قايتاردىق. ونى دا 5 جىل بۇرىن زاڭنان الىپ تاستاعان», ‒ دەگەن ول قابىلدانعان زاڭداردىڭ نەتيجەسٸن قازٸردٸڭ ٶزٸندە كٶرٸپ جاتقانىن ايتتى.
الداعى جىلى مۇرات ەبەنوۆ تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ, اۆياتسييا سالاسى مەن «ەڭبەك كودەكسٸنە» ٶزگەرٸس ەنگٸزۋ بويىنشا جۇمىس ٸستەيتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
