فوتو: yandex.kz
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمولياكوۆا مەكتەپ وقۋشىلارىن ىستىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا جۇمىس ٸستەيتٸن كەسٸپكەرلەردەن سوڭعى ۋاقىتتا جاپپاي شاعىم تٷسٸپ جاتقانىن ايتىپ, قر پرەمەر-مينيسترٸ ولجاس بەكتەنوۆكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە كەسٸپكەرلەردٸڭ مەسەلەسٸن شەشپەي, ەلٸمٸزدٸڭ تٶرت ميلليوننان استام وقۋشىسىنىڭ دەنساۋلىعى مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸنە تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸن, ۇلتتىق دەڭگەيدەگٸ داعدارىسقا ۇلاسۋ قاۋپٸ تٶنٸپ وتىر, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ بۇيرىعىمەن 2025 جىلعى 4 ناۋرىزدان باستاپ مەكتەپ تاعامىنا ارنالعان جاڭا تاماقتانۋ ستاندارتى قولدانىسقا ەنگٸزٸلدٸ. اتالعان ستاندارت ەت, قۇس ەتٸ, سٷت ٶنٸمدەرٸ, كٶكٶنٸستەر, جەمٸستەر, جارما جەنە ٶزگە دە ازىق-تٷلٸك توپتارى بويىنشا تۇتىنۋ نورمالارىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋدى كٶزدەيدٸ.
دەپۋتات "بۇل, سٶزسٸز, بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام. الايدا, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار جاڭا ستاندارت تالاپتارىنا سەيكەس ازىق-تٷلٸك ساتىپ الۋ مەن تاماقتاندىرۋدى قارجىلىق تۇرعىدا قامتاماسىز ەتە الماي وتىر, سەبەبٸ بٶلٸنەتٸن قاراجات بۇرىنعى دەڭگەيدە قالىپ وتىر" دەپ ەسەپتەيدٸ. ياعني, ستاندارت بار — تالاپ بار, بٸراق سوعان ساي ناقتى قارجىلىق بازا جوق.
"2025 جىلعى قىركٷيەك ايىنداعى 12,2% ينفلياتسييا كەسٸپكەرلەرگە بٸر سوققى بولسا, جاڭا ستاندارتتى بۇرىنعى باعامەن ورىنداۋ مٸندەتٸ ەكٸنشٸ سوققى بولىپ وتىر. سٸزدٸڭ تاپسىرماڭىز بويىنشا بۇعان دەيٸن دە مەكتەپتەگٸ ىستىق تاماقتىڭ قۇنى نازارعا الىنعان: 2024 جىلى ٷكٸمەتتە ٶتكەن بريفينگتە بٸر بالانىڭ تاماعىنا ورتا ەسەپپەن 580 تەڭگە, ال 2025 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش ورتاشا ەسەپپەن 631 تەڭگەگە دەيٸن عانا ٶسكەنٸ حابارلاندى. بۇل — ازىق-تٷلٸك ينفلياتسيياسى قارقىنىنا مٷلدەم سەيكەس كەلمەيدٸ. جاڭا ستاندارت جۇمسالاتىن شىعىنداردى 25–45%-عا ارتتىرۋدى تالاپ ەتەدٸ. الايدا تاماقتاندىرۋدى قارجىلاندىرۋ نورماتيۆٸ ٶزگەرٸسسٸز قالىپ وتىر — استانا قالاسى ٷشٸن بٸر باستاۋىش سىنىپ وقۋشىسىنا 714 تەڭگە, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى ٷشٸن 750 تەڭگە, وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەردە 484–650 تەڭگە ارالىعىندا عانا. مۇنداي جاعدايدا ستاندارت تالاپتارىنىڭ بۇزىلۋ قاۋپٸ بٸرنەشە ەسە ارتادى", - دەگەن دەپۋتات سمولياكوۆا كەسٸپكەرلەر ازىق-تٷلٸكتٸ ٶتە قىمبات باعامەن ساتىپ الىپ جاتقانىنا شاعىمداندى.
ونىڭ سٶزٸنشە ول تٸپتٸ 714 تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ تاماقتانۋدىڭ ٶزٸندٸك قۇنىنا دا سىيۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ. مەسەلەن, سيىر ەتٸنٸڭ كٶتەرمە باعاسى 1 كگ ٷشٸن 4 200 تەڭگەگە, سٷت — 394 تەڭگەگە, قۇس ەتٸ — 1 650 تەڭگەگە, سارىماي — 1 225 تەڭگەگە, بالىق — 1 400 تەڭگەگە دەيٸن جەتتٸ. مۇنداي كٸرٸس باعالارىمەن قولدانىستاعى ليميتتەر اياسىندا بالالاردى ساپالى تاماقپەن قامتاماسىز ەتۋ مٷمكٸن ەمەس.
"بۇعان قوسا, كەسٸپكەرلەر: اسحانا اۋماعىندا قاجەتسٸز, اس دايىنداۋعا قاتىسى جوق قىمبات جابدىقتاردى جالعا الۋعا مەجبٷر, وقۋشى ٶزگە مەكتەپكە اۋىسقاندا ەلەكتروندىق جٷيەدەگٸ تاماقتانۋ دەرەكتەرٸنٸڭ جوعالىپ كەتۋٸنەن تٸكەلەي قارجى شىعىنىنا ۇشىرايدى, ازىق-تٷلٸك باعاسىنىڭ ناقتى نارىقتىق باعامەن ەمەس, ستاتيستيكالىق كٶرسەتكٸشتەرمەن ەسەپتەلۋٸ دە اۋىر سالماق تٷسٸرٸلۋدە", - دەپ وتىر ول.
بٷگٸندە ەلٸمٸز بويىنشا 150-دەن استام كەسٸپكەر جەنە 70 مىڭعا جۋىق ادام وسى سالادا ەڭبەك ەتەدٸ. ولاردىڭ قازٸرگٸ جاعدايى دەپۋتاتتى ەرەكشە الاڭداتادى.
"نەتيجەسٸندە قاراجات تاپشىلىعى جاعدايىنا قاراماستان ەكٸمدٸكتەر كەسٸپكەرلەردەن ستاندارتتىڭ ساقتالۋىن تالاپ ەتەدٸ, كەسٸپكەر — ساپاسىز, شىعۋ تەگٸ بەلگٸسٸز يمپورتپەن كەلگەن, باقىلاۋى ەلسٸز ارزان ٶنٸم ساتىپ الىپ, ستاندارتتى بۇزادى, نە بولماسا جۇمىستان باس تارتىپ, مەكتەپتەردٸ تاماقسىز قالدىرادى. بۇل قانداي سالدارعا ەكەلٸپ سوقتىرادى? كٷمەندٸ تاماق, 4 ميلليوننان استام وقۋشىنىڭ دەنساۋلىعى", - دەپ قايىردى ەكاتەرينا سمولياكوۆا.
مەجٸلٸس دەپۋتاتىنىڭ ولجاس بەكتەنوۆكە قويعان ساۋالىندا:
"بٷگٸن اتا-انالار دا, كەسٸپكەرلەر دە, قوعام دا بٸر سۇراقتى جيٸ قويىپ وتىر: بٸز باسقا سالالارعا قاراجاتتى وڭاي تابا الامىز دا, نەلٸكتەن دەل بالالاردىڭ كٷندەلٸكتٸ تاماعىنا كەلگەندە ٷنەمدەۋگە مەجبٷر بولامىز? بۇل — ايىپتاۋ ەمەس. بۇل — مەكتەپ پارتاسىندا وتىرعان ەر بالانىڭ كٷن سايىن نە جەپ جٷرگەنٸ تۋرالى سۇراق. بۇل — باسىمدىقتى قايتا قاراۋ قاجەتتٸگٸن كٶرسەتەتٸن سۇراق", دەي كەلە ول بەكتەنوۆتەن سالالىق مينيسترلٸكتەرگە كەلەسٸ تاپسىرمالاردى بەرۋدٸ سۇرادى:
1. 2026 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان مەكتەپتەگٸ تاماقتاندىرۋدى قارجىلاندىرۋ نورماتيۆتەرٸن قايتا قاراپ, ناقتى باعانىڭ ٶسۋٸنە جەنە جاڭا تاماقتانۋ ستاندارتىنىڭ تالاپتارىنا سەيكەس يندەكساتسييالاۋدى قامتاماسىز ەتۋ.
2. جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت مٷمكٸندٸگٸ جەتكٸلٸكسٸز ٶڭٸرلەرگە ٷكٸمەت رەزەرۆٸنەن قارجى بٶلۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋ.
3. ماۋسىمدىق, ٶڭٸرلٸك ەرەكشەلٸكتەردٸ ەسكەرۋ, مەزٸردٸ جەرگٸلٸكتٸ ٶنٸمدەرگە بەيٸمدەۋدٸ, (مىسالى, سولتٷستٸك ٶڭٸرلەردە تاعامنىڭ كالوريياسى جوعارى بولۋى تيٸس), لوگيستيكانى جەنە ناقتى باعانىڭ ٶسۋٸن ەسكەرە وتىرىپ, بارلىق ٶڭٸرلەر ٷشٸن مٸندەتتٸ بٸرىڭعاي رەسپۋبليكالىق مەكتەپ تاعامىنىڭ قۇنىن ەسەپتەۋ ەدٸستەمەسٸن ەزٸرلەپ, بەكٸتۋ.
4. جەتكٸزٸلەتٸن ٶنٸمدەردٸڭ ساپاسىنا باقىلاۋدى كٷشەيتۋ, سونىڭ ٸشٸندە «سۇر» يمپورت پەن ارزان بالامالاردىڭ جەتكٸزٸلمەۋٸن قاداعالاۋ.
"«Respublica» پارتيياسىنىڭ مٷشەلەرٸ — كەسٸپكەرلەر. ولار جۇمىس ورىندارىن اشىپ, سالىق تٶلەيدٸ, بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸس بٶلٸگٸن قالىپتاستىرادى جەنە سول ارقىلى بالالارىمىزعا لايىقتى ٶمٸر سٷرۋ جاعدايىن قامتاماسىز ەتەدٸ. ال وسى قاراجاتتى دۇرىس, جاۋاپتى جەنە ەدٸل بٶلۋ, بالالاردىڭ جاعدايىن جاساۋ — ٷكٸمەتتٸڭ تٸكەلەي مٸندەتٸ دەپ بٸلەمٸز", -دەپ سٶزٸن قورىتىندىلادى دەپۋتات.
