Qazaqstan qaqtyǵys aimaqtarynan oralǵan balalarǵa keshendi qoldaý kórsetip, zańda kózdelgen sharalardy ońaltý jáne qoǵamǵa qaita beiimdeý jumystarymen ushtastyrady. Bul týraly Varshavada ótip jatqan EQYU-nyń Adami ólshem jónindegi konferentsiiasynda «Qazaqstan azamattary» qoǵamdyq birlestiginiń prezidenti Dmitrii Poltarenko aitty, dep habarlaidy ult.kz.
Onyń sózinshe, Qazaqstannyń tájiribesi qaýipsizdikti qamtamasyz etý men adam quqyqtaryn qorǵaý baǵyttarynyń bir-birine qaishy kelmei, qatar júzege asyrylýy múmkin ekenin kórsetedi.
«Qazaqstannyń ustanymy aiqyn: terrorizmge qarsy tiimdi kúres zań ústemdigine, adam quqyqtary men adam qadir-qasietin qurmetteýge negizdelýi kerek», – dedi Dmitrii Poltarenko.
Ol radikaldanýdy tek dinmen bailanystyrýǵa bolmaitynyn atap ótti. Onyń aitýynsha, bul úderiske áleýmettik, psihologiialyq, saiasi jáne ideologiialyq faktorlar áser etýi múmkin.
«Sondyqtan dini senim, konservativti kózqaras, radikalizm, ekstremizm jáne terrorizm uǵymdaryn naqty ajyrata bilý qajet», – dedi ol.
Poltarenko Siriiadaǵy qaqtyǵysqa qatysyp, keiin Qazaqstanǵa qaitarylǵan azamattarmen júrgizilgen jumysty da atap ótti.
«Qaqtyǵys aimaqtarynan qaitarylǵan balalar Qazaqstanda eń aldymen qaqtyǵystan zardap shekken, qorǵaýdy, ońaltýdy jáne qoǵamǵa qaita kirigýge kómekti qajet etetin balalar retinde qarastyrylady. Bul rette olardyń ata-analarynyń áreketine qaramastan, balalardyń múddesi birinshi orynǵa qoiylady», – dedi ol.
Qazaqstanda IýNISEF-pen birlesip balalardy qorǵaýdyń ulttyq júiesiniń múmkindikterine baǵalaý júrgizildi. Sondai-aq qaqtyǵys aimaqtarynan oralǵan balalar men olardyń ata-analary nemese qamqorshylary úshin kórsetiletin qyzmetterdiń eń tómengi paketi ázirlenip, olardyń qoljetimdiligi men sapasyn baǵalaýǵa arnalǵan monitoring júiesi qalyptastyryldy.
Oralǵan balalarmen jumys jalpy bala qorǵaý júiesine engizildi. Olarǵa psihologiialyq qoldaý kórsetý ortalyqtary, otbasyny qoldaý ortalyqtary, qorǵanshylyq jáne qamqorshylyq organdary, sondai-aq bilim berý júiesi arqyly kómek kórsetiledi.
Ońaltý jumystary eresekterge de júrgizildi. Qazaqstanǵa oralǵan 191 áieldiń 18-i radikaldy ideologiiany nasihattaý jáne óz ortasyndaǵy adamdardy terrorlyq áreketke tartý faktileri boiynsha qylmystyq jaýapkershilikke tartylǵan. Soǵan qaramastan olardy ońaltý jumystary jazasyn óteý oryndarynda da jalǵasty.
«Ońaltý jumystarynyń oń nátijesi jaza túrlerin qaita qaraýǵa, onyń ishinde bas bostandyǵynan aiyrýǵa bailanysty emes sharalardy qoldanýǵa múmkindik berdi. Barlyq áiel merziminen buryn bosatylyp, turǵylyqty jerlerine oraldy», – dedi Poltarenko.
Onyń aitýynsha, bul tájiribe qylmystyq jaýapkershilikti ońaltý, qoǵamǵa qaita beiimdeý jáne ár adamǵa jeke tásil qoldanýmen qatar alyp júrýge bolatynyn kórsetti.
Poltarenko terrorizmge qarsy is-qimyldyń negizgi baǵyttarynyń biri retinde aldyn alýdy atady. Onyń sózinshe, bul rette bilim berý, syni oilaý qabiletin damytý, mediasaýattylyq, otbasy men azamattyq qoǵamnyń qatysýy, sondai-aq jastardyń qoǵamǵa kirigýine múmkindik jasaý mańyzdy ról atqarady.
«Qazaqstan terrorizmge qarsy turaqty ári nátijeli is-qimyldyń negizi onyń aldyn alýdan bastalady dep esepteidi», – dedi ol.
