Toǵyzqumalaq oiyny Adamzattyń materialdyq emes mádeni muralarynyń Reprezentativtik tizimine engizildi, dep habarlaidy "Ult aqparat" QR SIM baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Materialdyq emes mádeni murany (MEMM) qorǵaý jónindegi úkimetaralyq komitet tiisti usynys úshin daýys berdi. Ol komitettiń 2020 jyldyń 14-19 jeltoqsany aralyǵynda onlain rejimde ótip jatqan 15-sessiiasy aiasynda ótkizildi. Otandyq delegatsiia quramynda – Qazaqstannyń UNESCO janyndaǵy Turaqty ókildiginiń qyzmetkerleri men UNESCO jáne ICESCO isteri jónindegi Ulttyq komissiia janyndaǵy MEMM boiynsha Ulttyq komitettiń sarapshylary bar.
Aita keteiik, Qazaqstan 2018-2021 jj. aralyǵynda komitet jumysyna UNESCO-nyń osy bedeldi organynyń múshesi retinde qatysyp keledi.
Atalmysh sessiiada Úkimetaralyq komitet 42 nominatsiiany, onyń ishinde Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Túrkiia birlese engizgen «Toǵyzqumalaq» oiynyn qarastyrdy.
Toǵyzqumalaq (qyrǵyzdarda – Togýz korgool, túrikterde – mangala/gechiýrme) – adamnyń utqyrlyq pen tapqyrlyq qasietin ushtaityn, ári matematikalyq oilaý men tózimdilikke baýlityn oiyn. Ol ejelgi túrkiler qasietti sanaǵan 9 sanyna negizdelgen. Oiyndy keide «qoishylar algebrasy» dep te atady. Óitkeni, oiyn kezinde barlyq tórt negizgi matematikalyq amal qoldanylady. Oiyn jyldamdyq pen ádis-tásil sanaýǵa qurylǵan.
«Toǵyzqumalaqtyń» enýimen birge MEMM reprezentativtik tizimindegi adamzattyń mádeni murasy sanatyndaǵy qazaqstandyq elementter sany 11-ge jetip otyr. Buǵan deiin bul tizimge dombyra kúi óneri, kiiz úi jasaý dástúri, aitys, qazaq kúresi, Naýryz meiramy, saiatshylyq, jińishke nan – qatyrma, asyq oiyny, Qorqyt murasy jáne qazaq jylqyshylarynyń dástúrli kóktemgi merekelik ádet-ǵuryptary (bie bailaý, aiǵyr qosý, qymyz muryndyq) kirgen bolatyn.
