Qazaqstan biyl 400 tonna otyn tabletkalaryn shyǵarýdy josparlap otyr. Bul týraly búgin Úkimet otyrysynda QR Energetika ministri Nurlan Noǵaev aitty, dep habarlaidy QazAqparat.
«Táýelsizdik jyldarynda Qazaqstanda ýran óndirý kólemi 1997 jylǵy 796 tonnadan 2020 jylǵy 19,5 myń tonnaǵa deiin 24 esege artty. 2009 jyldan bastap óndiriletin tabiǵi ýran kólemi boiynsha Qazaqstan álemde birinshi orynda. Qazirgi kezde Qazaqstan tabiǵi ýrandy óndirýmen jáne jetkizýmen qatar, sapaly óńdelgen, qosylǵan quny joǵary ýran ónimin shyǵarýǵa jáne ótkizýge de múddeli», - dedi ol.
Ministrdiń aitýynsha, osy maqsatta iadrolyq-otyn tsikliniń tiginen integratsiialanǵan keshenin qurý kózdeledi. Ol úshin iadrolyq-otyn tsikliniń barlyq jetispeitin býyndaryn qurý jáne olarǵa Qazaqstan Respýblikasynyń qatysýy boiynsha jumys júrgizilýde.
«Búgingi tańda «Úlbi metallýrgiia zaýyty» AQ atom energetikasy, elektrondyq, aeroǵarysh, metallýrgiia ónerkásibi jáne basqa da qyzmet salalarynyń qajettilikteri úshin joǵary tehnologiialyq ýran, berillii, tantal ónimin óndiredi. Úlbi metallýrgiia zaýyty ýran dioksidiniń untaqtaryn, otyn tabletkalaryn shyǵarady jáne quramynda bólip alý qiyn ýran bar materialdardy óńdeidi», - dedi ministr.
Onyń dereginshe, osy zaýyttyń ýran óndirisinde qoldanylatyn tehnologiia quramynda ýran bar kóptegen materialdardy óńdeý arqyly 235-ýran izotopy boiynsha 5 paiyzǵa deiin baiytylǵan keramikalyq surypty – ýran dioksidiniń untaǵyn óndirýge múmkindik beredi. Óndiristiń qazirgi qýaty jylyna 1 328 tonnany quraidy. Úlbi metallýrgiia zaýyty shyǵaratyn ýran dioksidiniń untaqtary AQSh, Japoniia, Shvetsiia siiaqty kompaniialarda sertifikattalǵan. Ýran dioksidiniń untaǵy búkil álem boiynsha AQSh, Eýropa, Japoniia jáne Reseige jetkizilýde. Búgingi tańda otyn tabletkalaryn óndirý qýaty jylyna 107 tonnany quraidy. 2020 jyly 60 tonna ótkizildi. Biyl óndiris qýatyn jylyna 400 tonnaǵa deiin ulǵaitý kútilýde.
««Úlbi metallýrgiia zaýyty» AQ reaktorlarǵa arnalǵan otyn tabletkalarynyń sertifikattalǵan óndirýshisi bolyp tabylady. Frantsiianyń Framatome jáne Qytaidyń CJNF kompaniialarymen sertifikattalǵan tabletkalar eksporttalady. Sondai-aq, «Úlbi metallýrgiia zaýyty» AQ quramynda bólip alýy qiyn ýrandy materialdardy óńdeýge múmkindik beretin tehnologiiasy bar álemdegi azdaǵan kásiporyndardyń biri ekenin atap ótken jón. Onyń qazirgi óńdeý qýaty jylyna 180 tonnany quraidy. 2020 jyly ýran dioksidine deiin 12,8 tonna kúl jáne ýrannyń totyǵy-shala totyǵyna deiin 43,6 tonna qaita óńdeldi. 2001 jyldan bastap «Úlbi metallýrgiia zaýytynyń» ýran óndirisi mundai materialdardy kommertsiialyq negizde óńdeý qyzmetin kórsetýde», - dedi Nurlan Noǵaev.
