
Foto: di-center.ru
Shariǵat boiynsha DNQ arqyly tekti anyqtaýǵa ruqsat pa? Bul suraqqa QMDB Ǵulamalar keńesi esh sebepsiz DNQ testin jasaýǵa bolmaidy deidi.
Qazaqstan musylmandary Dini basqarmasy Ǵulamalar keńesiniń pátýasy:
Islam dini tekti saqtaýǵa erekshe mán beredi. Shariǵatta tekti anyqtaý tórt jolmen júzege asady: balanyń aq nekemen dúniege kelýi, ákesi balam dep moiyndaýy, kýálik keltirýi jáne qiiafa arqyly (uqsatý iaǵni balasyn ákesine uqsatýy) bekidi (Áli Qaradaǵi, «ál-Qadaia ál-tibbiia ál-mýasara», 353-bet). Al búgingi kúni balanyń tegi DNQ arqyly anyqtalýda.
Balanyń aq nekemen dúniege kelýi jaily myna oqyǵany mysalǵa keltirýge bolady: Saǵd ibn Ábi Ýaqqas pen Abd ibn Zamǵa ekeýi bir balaǵa talasyp qalǵanda Paiǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Bala – tósek iesiniki ...», – dep balany Abd ibn Zamǵaǵa sheship bergen (imam Buhari, №6749). Al DNQ (dezoksiribonýklein qyshqyly) degen – tiri organizmderdegi genetikalyq aqparattyń urpaqtan-urpaqqa berilýin, saqtalýyn, damýy men qyzmetin qamtamasyz etýine jaýapty nýklein qyshqylynyń eki túriniń biri. Adam balasy uryqtaný kezinde ákesi men anasynan DNQ alady. Ómirge kelgen náreste boiyndaǵy osy iadrolyq DNQ sipattardyń jartysyn anasynan, jartysyn ákesinen alady. Osy sipattar arqyly dúniege kelgen sábidiń sipattaryna qarai otyryp, áke-sheshesi kim ekenin anyqtaýǵa bolady. Ǵylymi zertteýlerdiń nátijesi kórsetkendei, bir másele DNQ-men analiz jasaý arqyly bekise 99,9999 paiyz durys bolyp shyǵady. Jer betinde alty milliardtan astam adam bolsa, solardyń DNQ-sy bir-birine uqsamaidy. Tek qana bir jumyrtqaly egizder (iaǵni bir spermatozoid uryqtandyrǵan jumyrtqa jasýshasynyń teńdei eki bólikke bólinýinen damidy) jáne bir sharanadaǵy egizderdiń DNQ-sy bir-birine uqsaidy eken («Ál-Qarain át-tibbiia ál-mýasara ýá ásarýha ál-fiqhiia», 1664-bet).
Búgingi zamannyń kópshilik ǵalymdary tekti anyqtaý úshin DNQ-ny qiiafa (uqsatý) ádisine salystyryp, negizge alady. Alaida DNQ ádisimen tekti anyqtaý shariǵatta tekti anyqtaýdyń tórt jolynan buryn tura ma, álde keiin tura ma degen máselede eki ustanym bar.
Birinshisi, kópshilik ǵalymdardyń kózqarasy boiynsha, DNQ arqyly tekti anyqtaý qiiafadan (uqsatý) joǵary turady. Qasietti Quranda: «Ol (Alla) (dini úshin) senderdi tańdady jáne dinde sender úshin eshbir qiyndyq jasamady», – degen («Haj» súresi, 78-aiat). Bul aiat DNQ-ny basqa dálelderden joǵary qoiady. Shariǵat jeńildikke negizdelgen. Sondyqtan DNQ-nyń nátijesi durys bolyp shyqqanymen zerthanadaǵy adami faktordyń qatelesip ketý yqtimaly bolǵandyqtan, naqty dálel bola almaidy degen.
Ekinshisi, keibir ǵalymdar DNQ arqyly tekti anyqtaý naqty dálelge jatady ári basqa dálelderge qaraǵanda joǵary turady degen. Aiatta: «Biz túsirgen ap-aiqyn dálelder men týra joldyń qainar kózi bolǵan aiattardy adamdar úshin kitapta baiandaǵanymyzdan keiin olardy ádeii jasyratyndardy Alla laǵynetteidi (iaǵni raqymynan alastaidy), sondai-aq laǵynet aitýshylar da olarǵa laǵynet jaýdyrady», – delingen («Baqara» súresi, 159-aiat). Osy aiatqa sáikes DNQ arqyly tekti anyqtaý ádisi barlyq ádisten joǵary turady jáne ony jasyrýǵa bolmaidy degen («Ál-qarain át-tibbiia ál-mýasara ýá ásarýha ál-fiqhiia», 1674-1676 better).
Islam Fiqh akademiiasynyń DNQ-ǵa qatysty №194 (20/9) qararynda: «DNQ arqyly tekti anyqtaýda tómendegi jaǵdailarda júginýge bolady:
Tegi belgisiz balaǵa eki tarap talasyp qalǵanda;
Aýrýhanada, jetimder úiinde balalar aýysyp ketkende;
Tabiǵi apattar men soǵys jaǵdaiynda qaitys bolǵan adamnyń, joǵalyp ketken balanyń kimge tiesili ekenin anyqtaýda;
Anyq bolǵan tekti DNQ-nyń nátijesine súienip, moiyndamaý durys emes.
Sheshim:
Qajettilikke qarai DNQ arqyly balanyń tegi anyqtalsa, nátijesi negizge alynady.
Eshbir sebepsiz DNQ saraptamasyn júrgizý durys emes.