Aqsha kerek. Muǵalim de bala-shaǵasyn asyraýy, oqytýy, úilendirýi, densaýlyǵyn qaratýy, qyl aiaǵy tamaq iship, kiim kiiýýi de kerek qoi. Muǵalimderdiń kópshiligi baspanasyz, páter jaldap turady. Úi salý, bala oqytý, tipti, toi ótkizý úshin de nesie alýyna týra keledi. Eger eń kóp kredit alatyn mamandardy anyqtaityn arnaiy saýalnama júrgizilse, muǵalimder men dárigerler bolyp shyǵatyny anyq. Nege? Óitkeni olardyń jalaqysy tym tómen. Álemde, Meksika, Germaniia, AQSh, Ispaniia, Avstraliia siiaqty elderde ustazdar eńbegine erekshe qurmetpen qaraidy eken jáne olardyń jalaqysy da joǵary. Ustazdardyń kóńilin túsirip olardyń qansha alatynyn, al bizdiń ustazdardyń qansha jalaqyǵa jumys istep júrgeniniń salystyrma kestesin keltirmei-aq qoiaiyn.
Qazir ustazdyq qyzmetke baratyn jastar, olardyń ishinde er azamattar az dep dabyl soǵamyz. Oqý sapasy týraly da kóp aitylady. Sapa men mamandar eńbegin baǵalaý máselesi qatar júretin uǵymdar. Baǵalanbasa, jaqsy ustazdar kúnkóris úshin basqa jumystarǵa ketýge májbúr bolady.
Senat otyrysynda senator Birǵanym Áitimova Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaevqa ustazdardyń jalaqysyn joǵarlatý týraly depýtattyq saýal jariialady.
– Elbasy Joldaýynda jariialanǵan tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda bastaýysh, negizgi jáne jalpy orta bilim berýdiń oqý baǵdarlamalaryn bilim berýdiń jańartylǵan mazmuny boiynsha júzege asyratyn bilim berý uiymdarynyń muǵalimderine laýazymdyq jalaqysynan 30% mólsherinde ústemaqy ornatyldy.
Depýtattyq korpýstyń elimizdiń óńirlerine jasaǵan kóshpeli is-sharalar barysynda orta bilim berý uiymdarynyń pedagogikalyq quramy tarapynan atalǵan ústemaqyǵa bailanysty birqatar narazylyqtar aityldy.
Birinshiden. Is júzinde búgingi ústemaqy normativtik júkteme somasyna ǵana belgilenedi, iaǵni 18-saǵat jáne odan aspaityn kólemdegi sabaqtar júrgizýge. Osylaisha, bir jarym mólsherleme júrgizetin muǵalimder tek normativtik oqý júktemesi úshin ústemaqy alady.
Bul sheshim muǵalimder jaǵdaiyn nasharlatady jáne bir pedagogikalyq stavkaladan kóp oqytýǵa yntalandyrý joq bolǵandyqtan muǵalimder quramynyń tapshylyǵyn ulǵaitýǵa ákep soǵýy múmkin dep oilaimyz.
Ekinshi. Úkimettiń 2018 jylǵy 7 aqpandaǵy № 42 qaýlysyna sáikes bilim berý salasyndaǵy azamattyq qyzmetshilerge, memlekettik biýdjet qarajaty esebinen ustalatyn uiymdardyń qyzmetkerlerine, qazynalyq kásiporyndardyń qyzmetkerlerine erekshe eńbek jaǵdailary úshin ústemaqyny aýdarýdy aǵymdaǵy jyldyń qańtarynan bastap júzege asyrylýy tiis.
Alaida, keibir óńirlerde jergilikti atqarýshy organdar osy ýaqytqa deiin tólemderdi bólý men aýdarý boiynsha qarjylandyrýǵa kirispegen. Jergilikti atqarýshy organdardyń bul saiasaty ákimdikter atynan respýblikalyq biýdjetten aǵymdaǵy nysanaly transfertterdiń boljamymen arttyrylady.
Senator B.Áitimova depýtattyq saýalynda Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaevtan joǵaryda aitylǵandardy eskere otyryp, muǵalimderdiń jalaqysyn kóterý máselesi boiynsha qalyptasqan jaǵdaidy retteýdi jáne erekshe baqylaýǵa alýdy, qalyptasqan jaǵdaidy sheshý boiynsha pármendi sharalar qabyldaýdy talap etti.
Ustaz degen uly mamandyq. Memlektetimizdiń bolashaǵy bolyp tabylatyn ár balaǵa olar bilim nárin beredi, eńbegin, ómirin, densaýlyǵyn sarp etedi. Eger biz shyn máninde sanasy jańǵyrǵan, álemdik tehnologiialyq revoliýtsiianyń jetekshisi bola biletin intellektýal balalar tárbielegimiz kelse ustazdardyń jaǵdaiyn jaqsartýymyz kerek.
Ádilbek Qaba
