2021 jyly Semei iadrolyq synaq poligonynyń jabylý kúnine orai 5,2 myń qazaqstandyqqa aqshalai nemese zattai birjolǵy áleýmettik kómek kórsetiledi, dep habarlaidy "Ult aqparat" Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrligine silteme jasap.
«Bul kómek UOS ardagerlerine teńestirilgen azamattarǵa da beriledi. Olarǵa iadrolyq synaqtarǵa tikelei qatysqan áskeri qyzmetshiler, sondai-aq iadrolyq qarýdy synaý saldarynan múgedek bolǵan adamdar jáne ata-anasynyń biriniń radiatsiialyq sáýle alýy sebebinen genetikalyq jaǵynan múgedek bolyp qalǵan olardyń balalary jatady», - delingen habarlamada.
Ministrliktiń málimetinshe, áleýmettik kómektiń mólsheri árbir óńirde jergilikti ókildi organdardyń (máslihattardyń) sheshimi boiynsha biýdjettiń múmkindikterine qarai jeke-jeke belgilenetinin atap ótý qajet.
Joǵaryda atalǵan sanattaǵy azamattar ai saiyn arnaýly memlekettik járdemaqy alady:
– iadrolyq synaqtar men oqý-jattyǵýlarǵa tikelei qatysqan adamdarǵa – 6,19 ailyq eseptik kórsetkish (18 057 teńge) ;
– eger aýrýdyń, múgedektiktiń iadrolyq qarýdy synaýmen sebepti-saldarlyq bailanysy bolsa – 7,55 ailyq eseptik kórsetkish (22 024 teńge).
Tótenshe ekologiialyq jaǵdailar saldarynan, onyń ishinde iadrolyq jarylystar men synaqtar júrgizý kezindegi radiatsiialyq áserden, olardyń saldarynan alǵan múgedektigi bar adamdarǵa sebep-saldarlyq bailanysy anyqtalǵan jaǵdaida múgedektigi boiynsha memlekettik áleýmettik járdemaqy taǵaiyndalady:
– I top – 2,81 eń tómengi kúnkóris deńgeii nemese 91 797 teńge;
– II top – 2,40 eń tómengi kúnkóris deńgeii nemese 78 403 teńge;
– III top – 2,01 eń tómengi kúnkóris deńgeii nemese 65 663 teńge.
Burynǵy Semei oblysynyń aýmaǵynda jáne Pavlodar, Shyǵys Qazaqstan jáne Qaraǵandy oblystarynyń poligonǵa irgeles aýdandarynda turatyn jáne turǵan azamattar úshin iadrolyq synaqtardan keltirilgen zalal úshin birjolǵy aqshalai ótemaqy kózdelgen.
Ótemaqy mólsheri turatyn aimaǵyna, kezeńine jáne ótemaqy berilgen kúni qoldanylatyn ailyq eseptik kórsetkishtiń shamasyna qarai jeke aiqyndalady.
1996 jyldan 2020 jylǵa deiin atalǵan ótemaqyny 16,4 mlrd teńge somasynda 1,1 mln-nan astam adam aldy.
Sondai-aq radiatsiialyq qater aýmaqtarynda turatyn qazaqstandyqtardyń radiatsiialyq áserden zardap shekken adam mártebesi bolǵan kezde qosymsha eńbekaqy jáne jyl saiynǵy aqy tólenetin qosymsha demalys alýǵa quqyǵy bar.
Budan basqa, tótenshe jáne eń joǵary radiatsiialyq qater aimaqtarynda 1949 jylǵy 29 tamyz ben 1963 jylǵy 5 shilde aralyǵyndaǵy kezeńde keminde 5 jyl turǵan adamdardyń jasyna bailanysty zeinetaqy tólemderin jeńildikpen taǵaiyndaýǵa quqyǵy bar (erler – 50 jas, áielder – 45 jas).
