Kúndelikti ómirde qoldanylatyn plastik adamdarǵa qaterli isik, immýnitettiń tómendeýi jáne genetikalyq mýtatsiialarǵa shaldyǵý qaterin tóndirip otyr. Bul týraly «Jasyl Arystan» jeke qorynyń sarapshy-ekology Marina Drobot málimdedi, dep habarlaidy QazAqparat.
«Jyl saiyn lastanýdyń tikelei nemese janama áserinen milliondaǵan adamdar men janýarlar qaza tabady. Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy onkologiialyq aýrýlardyń kóbeiýin ekologiialyq lastanýmen bailanystyryp otyr. Kúndelikti ómirde qoldanylatyn plastik adamdarǵa qaterli isik, immýnitettiń tómendeýine jáne genetikalyq mýtatsiialarǵa shaldyǵý qaterin tóndirip otyr. Sondyqtan qazir ondaǵan elderde plastikti tutynýǵa qatysty shekteýler birtindep engizilip jatyr. Frantsiiada bir rettik plastik ydysty qoldanýǵa tyiym salynǵan. Kelesi jyly AQSh, Ulybritaniia, Kanada kosmetologiialyq ónimdegi mikroplastikterge tyiym salady. Al Keniiada plastik úshin aiyppuldan bólek, abaqtyǵa qamaý jazasy da qarastyrylǵan», - dedi ekolog Ortalyq kommýnikatsiialar qyzmetinde ótken brifingte.
Ásirese maman Qazaqstanda aýyldyq eldimekenderde plastikterdiń jii órteletinin eske saldy.
«Aýyldarda plastikalyq bótelkelerden bastap, sýsabyn, kir jýǵysh untaq qaptamalary siiaqty qaldyqtardy órteitin ádet bar. Bul ahýaldy odan ári qiyndatady. Kádimgi polietilen paket janǵan kezde aýaǵa 70-ge jýyq kantserogendik zattar bólinedi. Aýaǵa taraǵan ziiandy zattar adam aǵzasyna túsedi jáne keri shyǵarylmaidy. Osylaisha, onkologiialyq aýrý qaýpi týyndaidy. Máselen, Qazaqstanda 2019 jyldyń sońyna qarai qaterli isikpen aýyratyn 180 myń adam tirkeldi. Al tirkelmegenderi qanshama?
Sonymen qatar jyl saiyn 35 myńǵa jýyq jańa jaǵdailar tirkeledi. Bul óte qorqynyshty tsifrlar», - deidi M. Drobot.
Árbir qazaqstandyq jylyna 400-450 keli nemese kúnine 1,5 keli qoqys shyǵarady. Qaldyqtardyń tek 3% ǵana suryptalady jáne qaita óńdeledi.
«Bul - óte tómen kórsetkish jáne turǵyndardyń qoqysty suryptaýdan góri, laqtyra salýy ońai ekenin kórsetedi. Mundai aýqymmen biz jaqyn arada óte kúrdeli ekologiialyq daǵdarysqa tap bolamyz. Sondyqtan adamdardy kóbirek aqparattandyryp, ekologiialyq aǵartýshylyq arqyly qorshaǵan ortaǵa uqypty qaraýǵa tárbieleý óte mańyzdy», - dedi ol.
Aita keteiik, Qazaqstanda óńirlerdiń plastikpen lastanýyn zertteitin «Jasyl Arystan» jobasy tanystyryldy. Qor ókilderiniń aitýynsha, árbir qazaqstandyq jylyna 42 keli plastik qoqys shyǵarady.
