Esińizde me, 90-shy jyldary qazaqtyń rýhy erekshe asqaqtap turǵan. Sol tustary ulttyq másele — eldegi ótkir, ózekti taqyryptardyń biri edi.
Shirek ǵasyr ótkesin bul dúnie sál saiabyrsydy. Árine, birinshi kezekte Prezidenttiń arqasynda. Qazaq pen qazaqtyń jerin meken etken ózge ulttardy bir judyryqqa jumyldyra alǵan Nursultan Nazarbaev is júzinde tatýlyǵy men turaqtylyǵy saqtalǵan memleket qurdy.
Dál qazir Qazaqstan elimizdegi kóptegen ult ókilderi úshin «qoi ústine boztorǵai jumyrtqalaǵan el». Endi she, ózińiz alyp qarańyz, Qazaqstanda qazaq mektepterimen qatar ózbek, uiǵyr, ýkrain mektepteri bar. Ár ult óz aldyna ulttyq-mádeni ortalyǵyn quryp alǵan.
Bul neni bildiredi? Bul elimizdegi árbir azamat teń quqyly degen sóz. Elimizdegi eshbir ult ókilderi eshnárseden kemistik kórip otyrǵan joq. Solai.
Soǵan qaramai, eldegi orystildi qaýym Qazaqstannan kóship jatyr. Nege? Ne boldy eken?
Árine, árbir otbasynyń elden kóshken kezdegi óz sebebi bary túsinikti. Biraq, tereńine úńilsek orystildilerge Qazaqstannan kóshýge eki nárse túrtki bolyp otyr. Siz tyńdańyz. Biz aitaiyq.
Alǵashqysy. Qoǵamda qazaq tilinniń róli artyp keledi. Qazaqshalap aitsaq, mysy basyp barady. Til ǵana emes,
osy eldiń, osy jerdiń qojaiyny sanalatyn qazaqtyń sany ósýde.
Qazirdiń ózinde qazaqtardyń sany 70 paiyzǵa jaqyndap qaldy. Táýelsizdiktiń eleń-alańynda bul kórsetkish 50 paiyzǵa da jetpeitin.
Bul neni bildiredi? Orystildi qaýymǵa jaqpasa da aitaiyq,
Qazaqstan ulttyq memleketke ainalyp kele jatyr. Bir ǵana ult turatyn, bir ǵana ult meken etetin…
Árine, alańdatady. Elimizdegi orystildi azamattar alańdaidy buǵan. Sebebi, osy ýaqytqa deiin memlekettik tildi meńgermegen olar. Osy sebepti erteńin oilaidy. Óziniń ǵana emes, balalarynyń da…
Másele nede? Ulttyq memleketke ainalyp kele jatqan Qazaqstanda orystildi qaýymǵa tek eki jol bar.
Biri – qazaqpen sińisý, onyń tilin meńgerý, dilin túsiný. Ekinshisi – kóshý.
Budan keiingi sebep – Ýkrainadaǵy oqiǵalar. Onyń ishinde Donbass.
Elimizdegi orystildi qaýym Resei Ýkrainadaǵy áreketin qaitalap, óziniń «orys álemin» ideiasyn Qazaqstanǵa tyqpalar bolsa, «eki túieniń ortasynda shybyn ólediniń» taǵdyryn qaitalaýdan qatty qorqady.
Sebebi, olar Donbasstaǵy jaǵdaidy estip, bilip otyr. Olardyń eki ottyń ortasynda qalǵysy joq.
Qazaqstanda qalý nemese Reseige kóshý. Olarǵa sońǵysyn tańdaǵan tiimdi.
Serik Máleev, «Altyn-Orda» gazeti
Derekkóz: kaz.365info.kz
