Sýret: frontnews.eu
Resei men Ýkraina soǵysy álem saiasatyndaǵy betburys boldy, al Máskeý men Pekin dúniejúziniń basty qaterine ainaldy. Qaýipsizdik máselesi boiynsha jyl saiyn ótetin Miýnhen konferentsiiasyna arnalǵan baiandamada osyndai qorytyndy jasalǵan. Konferentsiia 17-19 aqpan aralyǵynda ótedi, dep habarlaidy Azattyq radiosy.
Qujat "Re:vision" dep atalady. Onyń qorytyndy bólimi – Miýnhen qaýipsizdik indeksi. Baiandama qurastyrýshylar ony daiyndar aldynda "Jetilik elderi", BRIKS (Braziliia, Qytai, Úndistan jáne Ońtústik Afrika Respýblikasy) jáne Ýkrainanyń - árbirinen myń adamǵa suraq qoiǵan. Respondentterden 10-ǵa deiingi shkala boiynsha baǵa berýdi suraǵan. Suraq Resei, Soltústik Koreia, Qytai, AQSh, Iran jáne Eýropa odaǵy tarapynan tónetin tikelei qater men energetikalyq daǵdarys sekildi 32 sanat boiynsha iriktelgen.
Ýkraina, Germaniia, Japoniia, Frantsiia, Kanada men AQSh ókilderi Reseidi eń úlken qater dep baǵalaǵan. BRIKS elderiniń ókilderi energetikalyq jáne azyq-túlik daǵdarysyn ataǵan. Qytai ókilderi eń úlken qaýip koronavirýs indeti men jańa indettiń paida bolýy, agressor eldiń iadrolyq qarý qoldaný múmkindigi dep jaýap bergen.
Zertteýshiler respondentter qandai memleketterdi odaqtastar dep sanaitynyn, qai memleketterdi qater dep qabyldaitynyn da baǵalaǵan. Ýkraina odaqtas retinde eń joǵary +22 indeksimen baǵalanǵan. Odan keiin Polsha, Estoniia, AQSh pen Ulybritaniia tur. Qytai men Resei –6 jáne –20 reitingimen 21 eldiń ishinde sońǵy oryndarǵa túsken.
Baiandamanyń jeke bóliminde Ýkrainadaǵy saýalnama nátijeleri jariialanǵan. Ýkrainanyń suraý salynǵan turǵyndarynyń 63 paiyzy Eýropadaǵydai erejemen ómir súrgisi keledi, 22 paiyzy AQSh-tyń erejesi durys dep esepteidi.
Baiandama Resei Ýkrainaǵa shabýyl jasaǵannan keiin álem elderi demokratiialyq elder men avtokratiialyq elderge bólindi dep tujyrymdaidy. Afrikanyń, Latyn Amerikasy men Aziianyń keibir elderi Reseidiń Ýkrainaǵa basqynshylyǵyn aiyptamaǵan.
Qujat avtorlary Qytai Shyǵys Aziiada yqpal aimaǵyn qalyptastyryp jatyr dep sanaidy. Resei sekildi Qytaidy da revizionizmmen shuǵyldanady dep aiyptaidy, biraq ony Máskeýden áldeqaida qaýipti qater dep esepteidi.
Qaýipsizdik jónindegi Miýnhen konferentsiiasy 1962 jyldan beri ótip keledi. Oǵan ondaǵan eldiń basshylary, ministrler, saiasatkerler men qoǵam qairatkerleri qatysady.
2007 jyly Miýnhen konferentsiiasynda Resei prezidenti Vladimir Pýtin de sóz sóilep, AQSh pen onyń odaqtastaryn "bir poliarly álem ornatqysy keledi", "Reseige qaýip tóndirý úshin NATO-ny ulǵaitýǵa tyrysyp otyr" dep aiyptaǵan. Bul sózdi sarapshylar Reseidiń Batys elderimen araqatynasyn sýytqan sát dep sanaidy.
2022 jyly Resei biligi forýmǵa qatysýdan bas tartqan. Keiingi jyldary konferentsiia inkliýzivtik pen obektivtikti ysyryp qoiyp, transatlantikalyq forýmǵa ainalyp barady" degen ýáj aitqan.
2023 jyly konferentsiiaǵa Resei ókilderi shaqyrylǵan joq. Onyń ornyna Reseidiń oppozitsiiadaǵy saiasatkerleri Mihail Hodorkovskii men Garri Kasparovty shaqyrǵan. Oǵan jaýap retinde Resei syrtqy ister ministrligi "konferentsiia qyzyǵýshylyq týdyrýdan qalǵanyn" málimdegen.
