Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik hatshysy Qyrymbek Kósherbaev «Táýelsiz Qazaqstannyń ziiatkerlik áleýeti: qalyptasýy men damýyna 30 jyl» atty I halyqaralyq jas ǵalymdar forýmy barysynda elimizde jas ǵalymdarǵa qandai qoldaý kórsetiletinin aityp berdi, dep habarlaidy QazAqparat.
Spikerdiń aitýynsha, bilim men ǵylymdy damytýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyna sáikes, ǵylymdy qarjylandyrýdy 2025 jylǵa qarai jalpy ishki ónimniń 1 paiyzyna deiin arttyrý josparlanyp otyr.
«Sońǵy eki jylda ol eki ese ósti jáne 2021 jyly 83,1 mlrd teńgege jetti. Bul úlken jumystyń basy ǵana, sebebi, damyǵan elderde bul mólsher jalpy ishki ónimniń 3-4% - na deiin jetedi. Búginde respýblikalyq biýdjetten ǵylymdy damytý úshin 10 salalyq ortalyq memlekettik organǵa qarajat bólindi», - dedi ol.
Qyrymbek Kósherbaev ótken kezeńde ǵalymdardyń, ásirese jastardyń memlekettik qarjylandyrý alý rásimin jetildirý boiynsha mańyzdy qadam jasalǵanyn atap ótti. Máselen, qazaqstandyq ǵylymnyń turaqty jumys isteýin qamtamasyz etý úshin grant qarjylandyrý baǵdarlamalaryna konkýrs jyl saiyn ótkiziledi.
«Jas ǵalymdardy memlekettik qoldaýdyń eń qajetti quraldarynyń biri QR Tuńǵysh Prezidenti - Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen 2019 jyldan beri ótkizilip kele jatqan granttyq qarjylandyrýdyń jeke konkýrstary boldy», - dedi Qyrymbek Kósherbaev.
Onyń aitýynsha, búginde 315 ǵylymi jobany 2 myńǵa jýyq jas ǵalym men zertteýshi júzege asyrýda. Bul jobalarǵa jumsalatyn biýdjet shyǵyndarynyń jalpy kólemi 17,5 mlrd teńgeden asty.
«Osy granttardyń, sondai - aq, «Bolashaq» halyqaralyq stipendiiasynyń arqasynda jańalyq ashý qundylyqtaryn dáripteitin qazaqstandyq jas ǵalymdar toby paida boldy», - dedi Memlekettik hatshy.
Ol biologiialyq qaýipsizdik problemalary ǵylymi-zertteý institýtynyń otandyq QazVac vaktsinasyn jasap shyǵarǵan qazaqstandyq ǵalymdarynyń jumysyn joǵary baǵalady.
«Bedeldi britandyq meditsinalyq jýrnal qazaqstandyq vaktsinany synaqtan ótkizý nátijelerin jariialady. Ol adamdarǵa óziniń qaýipsizdigin jáne joǵary immýnitetti qalyptastyrý qabiletin kórsetti. Qazirgi ýaqytta QazVac-ty Dúniejúzilik densaýlyq uiymynda tirkeý jáne ony sheteldik naryqtarǵa jetkizý boiynsha jumys júrgizilýde. Osylaisha, Qazaqstannyń Ortalyq Aziia men Taiaý Shyǵys óńirlerinde sapaly biopreparattardyń qajettiligin qamtamasyz etý jáne biologiialyq qaterlerge qarsy turý máselesinde mańyzdy artyqshylyǵy bar», - dedi ol.
Spiker sondai-aq, Prezidenttiń tapsyrmasy boiynsha ǵalymdardyń ǵylymi áleýetin damytý maqsatynda álemniń jetekshi ǵylymi ortalyqtarynda taǵylymdamadan ótý úshin 500 grant jáne postdoktoranttar úshin «Jas ǵylym» jobasy boiynsha 1 000 grant bólý boiynsha jumys júrgizilip jatqanyn atap ótti. Bul sharalar, eń aldymen, jas ǵalymdardy qoldaýǵa baǵyttalǵan.
«Ǵalymdardy yntalandyrý jáne kótermeleý maqsatynda ǵalymdarǵa ǵylymǵa qosqan úlesi úshin ál-Farabi atyndaǵy ǵylym men tehnika salasyndaǵy memlekettik syilyq, alty ataýly syilyq, 75 stipendiia berý jumysy jalǵasady. Sonymen qatar, daryndy balalardyń ziiatkerlik áleýetin nyǵaitý máseleleri pysyqtalatyn bolady», - dedi ol.
