Bilim salasynyń mamandary men ata-analar odaǵynyń ókilderi elimizde mektep formasy qanshalyqty qymbattaǵanyn, bul ata-analar arasynda nege narazylyq týdyratynyn jáne shyǵyndardy qalai azaitýǵa bolatynyn aityp berdi, - dep habarlaidy Tengrinews.kz tilshisi.
Qazaq bilim sarapshylary ligasynyń prezidenti Gúlnár Ábisheva mektep formasyn satyp alý týraly dúrbeleń jyl saiyn bolatynyn, biraq biyl Oqý-aǵartý ministrligi tarapynan biryńǵai mektep formasyna qoiylatyn talaptarǵa qatysty kúsheigenin atap ótti. Bastapqyda biryńǵai mektep formasy qaitarylatyny aityldy, keiin mektep formasyna qoiylatyn talaptardy óńirler ózi anyqtaidy degen aqparat shyqty.
"Eger olar bastapqyda jazda sheshim qabyldap, ne qajet ekenin aitsa, múmkin dúkenderge ata-analardyń aǵyny azaiyp, bul baǵaǵa áser etken bolar edi. Biraq mektep formasy men jabydaqtarynyń qymbattaýynyń negizgi faktory – valiýtanyń qunsyzdanýy jáne jalpy infliatsiia. Formanyń byltyrǵydan qymbattaǵany sózsiz. Men ata-anamen sóilestim, olar zattardyń sapasyna qarai kem degende 80 myń teńge, ádette 100 myń teńge shamasynda ketetinin aitty. Bul - mektep formasy men qajettiniń bári bar oqýshylar qajettiliginiń ortasha baǵasy", - dedi Gúlnar Ábisheva.
Saraptama ligasy basshysynyń aitýynsha, baǵa aimaqtarǵa bailanysty aitarlyqtai ózgerýi múmkin. Eger Almatyda kiimderdi bazarlar men baraholkadan satyp alýǵa bolatyn bolsa, Soltústik Qazaqstan, Qaraǵandy oblystary jáne basqa aimaqtarǵa bul zattar Almaty arqyly keledi jáne deldaldardyń qosymsha aqysyn esepke alǵanda, qymbattaýy múmkin.
Mektep quraldaryna keletin bolsaq, baǵa zattardyń sapasyna bailanysty aitarlyqtai ózgerýi múmkin, biraq Gúlnár Ábishevanyń aitýynsha, ministrlikke bárine arnalǵan biryńǵai mektep riýkzaktaryn engizý ońaiyraq bolar edi, ol belgilengen baǵamen satylady jáne onyń quramy bastaýysh, orta nemese joǵary mektep oqýshylaryna qarai belgilenedi. Sarapshynyń aitýynsha, kásipkerler men keńse taýarlaryn óndirýshiler mundai biryńǵai jiyntyqtarǵa jeńildikter jasai alady. Olar ata-analarǵa kerek-jaraq satyp alýǵa kóp aqsha únemdeýge kómekteser edi.
"Ministrlik bizde bári jaqsy, baǵa tym qymbat emes deidi. Jaqynda ministr 35 myńǵa forma satyp alǵanyn kórsetti, eki jeide, shalbar, pidjak satyp alypty. Eki jeide jetkiliksiz ekenin túsiný kerek. Eger ul balaǵa arnalǵan forma týraly aitatyn bolsaq, onda taǵy jeide, jilet, bir jylǵa jetetin sapaly aiaq kiim, sporttyq kostiým qajet. Demek, keńse taýarlaryn eseptegende 35 emes, 80 myń nemese 100 myń turady eken. Ata-ananyń qarjylyq jaǵdaiyn da eskerý qajet. Eki apta buryn Almaty oblysyn araladyq. Jalpy, elimizdiń ońtústiginde birden 3-4 bala mektepke baratyn kópbalaly otbasylar kóp. Olar bir mezette 70-80 emes, 210 myń jumsaý kerek eken. Qańtardan keiin kóbi jumyssyz qaldy. Elimizde myńdaǵan bala kedeishilik sheginen tómen jaǵdaida ómir súrip jatyr, sonymen qatar ata-analar olardy mektepke jinaýy kerek", - dep qosty Gúlnar Ábisheva.
Sarapshy formaǵa erkin talaptar qoiatyn tájiribe standarttarda belgilengen formany satyp alýǵa qarjylyq múmkindigi joq adamdar úshin ońai bolatynyn aitady. Gúlnár Ábisheva dástúrli túrde mektep formasy oqýshylar arasyndaǵy áleýmettik teńsizdikti jeńý quraly retinde qarastyrylatynyn, biraq qazirgi naqty jaǵdaida bul teńsizdik anyq baiqalyp otyrǵanyn aitady. Bai mektep oqýshylarynyń telefondary qymbat, ata-analary olarǵa kólik mingizedi, al formanyń ózi barlyq oqýshyny teńestire almaidy. Saraptama ligasy jetekshisiniń aitýynsha, pidjak nemese shalbar kiiýge qatań talaptar qoimai, talapqa sai uqypty klassikalyq mektep kiimderin belgileý jetkilikti bolar edi. Qatań shekteýlersiz ata-analar tym erekshelenbeitin, biraq qaltasyna salmaq túsirmeitin kiimderdi tańdai alady.
"Jalpy, bizdiń elde mektep oqýshylary sonshalyqty kóp emes, eger memleket olardyń bári biryńǵai forma kigenin qalasa, ony qamtamasyz etýdi óz moinyna alýǵa bolar edi. Bizdiń bilim berý salasyna tiimsiz kommertsiialyq jobalarǵa milliardtaǵan qarjy jumsalyp jatyr... Onyń ornyna birinshi kezekte balalarymyzdy mektepterde tegin tamaqtandyrý jáne mektep formasymen qamtamasyz etý kerek edi. Formany belgili bir kásipkerlerden belgilengen baǵaǵa tapsyrys berý arqyly jappai shyǵarýǵa bolady. Bul bizdiń bilim berý salasyndaǵy úlken jetistik bolar edi jáne árbir otbasy men balaǵa úlken kómek", - dep túiindedi sózin Gúlnar Ábisheva.
"Qazaqstandyq ata-analar odaǵynyń" Almaty qalalyq filialynyń ókili Evelina Madzigon mektep formasy men basqa da taýarlardyń qymbattaǵanyn olar da baiqaǵanyn atap ótti. Bul tek biyl ǵana bolyp jatqan joq. Onyń aitýynsha, mektep oqýshylarynyń ata-analary mektep taýarlarynyń qymbattaýyna ǵana emes, baǵa men sapanyń sáikessizdigine de narazy. Ata-analar men oqýshylardyń aitýynsha, mektep formasy jii yńǵaisyz jáne joǵary sapaly matadan tigilmeidi.
"Adamdar basqa da tapshylyqtardy bastan ótkerip jatqan osy jyly baǵanyń qanshalyqty óskenin aitý qiyn (qant tapshylyǵy). Mektep jasyndaǵy balalary bar dostar, tanystar jáne basqa da ata-analar málimetinshe, bir balany oqý jyly bastalǵanǵa deiin mektepke daiyndaý shamamen 100 000 teńge turady", - dedi Evelina.
Eske salaiyq, 2022 jyly shildeniń ortasynda Nur-Sultanda, odan keiin elimizdiń basqa óńirlerinde oqýshylarǵa biryńǵai forma kiiý mindetteletini belgili boldy.
