Máskeýdiń ortalyǵyndaǵy Resei zamanaýi tarihy memlekettik ortalyq mýzeiinde «Uly dalanyń altyny» atty tarihi kórme ashyldy.
Ekspozitsiiaǵa Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Berel, Shilikti jáne Eleke sazy qorǵandaryndaǵy arheologiialyq qazyndylar barysynda tabylǵan jańa dáýirdiń birinshi myńjyldyǵymen belgilengen 25 myńnan astam artefaktiler kirdi. Kórmede at jáne onyń saimandarynyń rekonstrýktsiiasy, biregei tehnikada oryndalǵan kóptegen áshekeiler, qylyshtar men qanjarlar, kóne adamdardyń músinderi men eńbek quraldary usynyldy. Altyn adamnyń qaitadan jańartylǵan ekspozitsiiasy kórmeniń ortalyq elementine ainaldy.
Kórmeni ashqan Qazaqstan Respýblikasynyń Resei Federatsiiasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Imanǵali Tasmaǵambetov usynylǵan ekspozitsiia Qazaqstan aýmaǵyndaǵy myńdaǵan jyldar boiy qalyptasqan bai tarihi-mádeni ómir saltyn beineleitinin atap ótti. «Ol álemdik arhelogiialyq jáne mádeni qundylyqqa ie. Kórme Shyǵys Qazaqstandaǵy Altai bókterinde ornalasqan «Berel, Shilikti jáne Eleke sazy qorǵandarynyń» artefaktilerine arnalady», - dedi dipmissiia basshysy. Ol Memleket basshysynyń «Uly Dalanyń jeti qyry» maqalasyndaǵy túrki álemi bastaýyn alǵan jáne Uly Dala ómirindegi jańa kezeń bastalǵan Altaidyń qazaq tarihy men Eýraziia halyqtary úshin úlken mańyzdylyǵy týraly sózderin eske saldy.
Resei zamanaýi tarihy memlekettik ortalyq mýzeiiniń direktory Irina Velikanova reseilik akademiialyq arheologiianyń 100 jyldyq mereitoiy jylynda mýzei Uly Dala kóshpendileri materialdyq mádenietiniń biregei eskertkishterin reseilik jurtshylyqqa usynatyn sonshalyqty aýqymdy kórme úshin alań bolǵanyna nazar aýdardy. «Osy jaýharlardyń tabylýy, - búgingi Qazaqstan arheologiiasynyń damý deńgeiiniń kórsetkishi, - dep atap ótti ol. – Biz kórmeniń zamanýi deńgeide ótýine tyrystyq, sondyqtan onda mýltimedialyq bilim kioskileri jabdyqtalǵan». Mýzei direktorynyń sózinshe, Shyǵys Qazaqstan jeri ǵalymdardyń birneshe býynyna jetetin syrlarǵa toly.
RF Mádeniet ministrligi Mýzeiler departamentiniń direktory Vladislav Kononov vedomstvo basshysy Vladimir Medinskiidiń quttyqtaý sózin oqydy. Ol kórmeniń tek kásibi tarihshylar men zertteýshiler arasynda ǵana emes, jas kelýshiler úshin eýraziialyq qurlyqta 2,5 myń jyl buryn ótken úrdister týraly kórneki entsiklopediia bolatynyna senim bildirdi.
Biregei jáne ekskliýzivti eksponattar – jetekshi qazaqstandyq arheologtar Zeinolla Samashev pen Ábdesh Tóleýbaevtyń yqtiiatty eńbeginiń nátijesi.
Usynylǵan ekspozitsiia marqasqa ǵalymdardyń eń joǵary baǵasyn aldy.
M.V.Lomonosov atyndaǵy MMÝ tarihi fakýltetiniń prezidenti, Resei ǵylym akademiiasynyń akademigi Sergei Karpov kórmege joǵary baǵa berip, qazaqstandyq áriptesterine ony uiymdastyrǵany úshin alǵysyn bildirdi. «Kórme búkil Shyǵys Qazaqstan aimaǵynyń óte tereń, ári eleýli mádeni damý dástúrleri týraly túsinik beredi – dedi ǵalym. Bul túrli mádeni dástúrlerdiń ózara áserlesýi ótken órkenietterdiń toraby. Mádeniettiń eń joǵary deńgeiin kórsetetin shynaiy qundylyqtar, ertedegi artefaktiler tabyldy. Olarmen tanysý jáne olardy bilý qajet».
Genrih Harke – tarih ǵylymdarynyń doktory, Tiýbingen ýniversitetiniń (Germaniia) qurmetti professory jáne Reding ýniversitetiniń (Ulybritaniia) jetekshi ǵylymi qyzmetkeri qazaq ǵalymdary tapqan sirek tarihi oljaǵa erekshe tańdandy. Onyń sózinshe, kórmede usynylǵan artefaktiler kóne zamannyń syrlaryn ashý jolynda ǵylym úshin jańa qadam jasaýǵa múmkindik beredi.
Mádeni oqiǵa kásibi zertteýshilerdiń ǵana emes, sondai-aq qalyń reseilik buqara arasynda da rezonans týǵyzdy.
«Búgingi kórme – maǵan qazaq qyzy jáne Máskeýde turatyn jerlesterim úshin aitýly oqiǵa. Elderimizdiń dostyǵy artyp jatqanyna óte qýanyshtymyn. Reseide júrsek te qazaq halqynyń tarihymen tanysyp, reseilik dostarymyzǵa ol týraly áńgimeleýge biregei múmkindigimiz bar», - dep óz áserimen bólisti máskeýlik qazaq diasporasynyń ókili, Máskeý Ulttar úiiniń mamany Gúlnar Ysqaqova.
Kórmeniń ashylý saltanaty sheńberinde «Kerbez» folklorlyq ansambli men Ámire Qashaýbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan filarmoniiasynyń oryndaýynda qazaq halyq shyǵarmalary shyrqaldy.
Kórme 24 naýryzǵa deiin jalǵasady. Osy ýaqytta máskeýlikter jáne astana qonaqtary Shyǵys Qazaqstan ásirese bai sakraldy oryndardyń kóne ǵasyrlyq tarihyn ashyp, tylsym qupiiasyn sezinip, eýraziialyq keńistiktiń tarihi ótken-ketkenimen tanysa alady.
Is-shara «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy sheńberinde Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimdigi, Shyǵys Qazaqstan oblystyq tarihi-ólketaný mýzeii (Óskemen q.) Qazaqstan Respýblikasynyń Resei Federatsiiasyndaǵy Elshiligimen birlese uiymdastyryldy.
