مەسكەۋدٸڭ ورتالىعىنداعى رەسەي زاماناۋي تاريحى مەملەكەتتٸك ورتالىق مۋزەيٸندە «ۇلى دالانىڭ التىنى» اتتى تاريحي كٶرمە اشىلدى.
ەكسپوزيتسيياعا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بەرەل, شٸلٸكتٸ جەنە ەلەكە سازى قورعاندارىنداعى ارحەولوگييالىق قازىندىلار بارىسىندا تابىلعان جاڭا دەۋٸردٸڭ بٸرٸنشٸ مىڭجىلدىعىمەن بەلگٸلەنگەن 25 مىڭنان استام ارتەفاكتٸلەر كٸردٸ. كٶرمەدە ات جەنە ونىڭ سايماندارىنىڭ رەكونسترۋكتسيياسى, بٸرەگەي تەحنيكادا ورىندالعان كٶپتەگەن ەشەكەيلەر, قىلىشتار مەن قانجارلار, كٶنە ادامداردىڭ مٷسٸندەرٸ مەن ەڭبەك قۇرالدارى ۇسىنىلدى. التىن ادامنىڭ قايتادان جاڭارتىلعان ەكسپوزيتسيياسى كٶرمەنٸڭ ورتالىق ەلەمەنتٸنە اينالدى.
كٶرمەنٸ اشقان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسەي فەدەراتسيياسىنداعى تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸسٸ يمانعالي تاسماعامبەتوۆ ۇسىنىلعان ەكسپوزيتسييا قازاقستان اۋماعىنداعى مىڭداعان جىلدار بويى قالىپتاسقان باي تاريحي-مەدەني ٶمٸر سالتىن بەينەلەيتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. «ول ەلەمدٸك ارحەلوگييالىق جەنە مەدەني قۇندىلىققا يە. كٶرمە شىعىس قازاقستانداعى التاي بٶكتەرٸندە ورنالاسقان «بەرەل, شٸلٸكتٸ جەنە ەلەكە سازى قورعاندارىنىڭ» ارتەفاكتٸلەرٸنە ارنالادى», - دەدٸ ديپميسسييا باسشىسى. ول مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» ماقالاسىنداعى تٷركٸ ەلەمٸ باستاۋىن العان جەنە ۇلى دالا ٶمٸرٸندەگٸ جاڭا كەزەڭ باستالعان التايدىڭ قازاق تاريحى مەن ەۋرازييا حالىقتارى ٷشٸن ٷلكەن ماڭىزدىلىعى تۋرالى سٶزدەرٸن ەسكە سالدى.
رەسەي زاماناۋي تاريحى مەملەكەتتٸك ورتالىق مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى يرينا ۆەليكانوۆا رەسەيلٸك اكادەمييالىق ارحەولوگييانىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى جىلىندا مۋزەي ۇلى دالا كٶشپەندٸلەرٸ ماتەريالدىق مەدەنيەتٸنٸڭ بٸرەگەي ەسكەرتكٸشتەرٸن رەسەيلٸك جۇرتشىلىققا ۇسىناتىن سونشالىقتى اۋقىمدى كٶرمە ٷشٸن الاڭ بولعانىنا نازار اۋداردى. «وسى جاۋھارلاردىڭ تابىلۋى, - بٷگٸنگٸ قازاقستان ارحەولوگيياسىنىڭ دامۋ دەڭگەيٸنٸڭ كٶرسەتكٸشٸ, - دەپ اتاپ ٶتتٸ ول. – بٸز كٶرمەنٸڭ زامانۋي دەڭگەيدە ٶتۋٸنە تىرىستىق, سوندىقتان وندا مۋلتيمەديالىق بٸلٸم كيوسكٸلەرٸ جابدىقتالعان». مۋزەي ديرەكتورىنىڭ سٶزٸنشە, شىعىس قازاقستان جەرٸ عالىمداردىڭ بٸرنەشە بۋىنىنا جەتەتٸن سىرلارعا تولى.
رف مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ مۋزەيلەر دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى ۆلاديسلاۆ كونونوۆ ۆەدومستۆو باسشىسى ۆلاديمير مەدينسكييدٸڭ قۇتتىقتاۋ سٶزٸن وقىدى. ول كٶرمەنٸڭ تەك كەسٸبي تاريحشىلار مەن زەرتتەۋشٸلەر اراسىندا عانا ەمەس, جاس كەلۋشٸلەر ٷشٸن ەۋرازييالىق قۇرلىقتا 2,5 مىڭ جىل بۇرىن ٶتكەن ٷردٸستەر تۋرالى كٶرنەكٸ ەنتسيكلوپەدييا بولاتىنىنا سەنٸم بٸلدٸردٸ.
بٸرەگەي جەنە ەكسكليۋزيۆتٸ ەكسپوناتتار – جەتەكشٸ قازاقستاندىق ارحەولوگتار زەينوللا ساماشەۆ پەن ەبدەش تٶلەۋباەۆتىڭ ىقتيياتتى ەڭبەگٸنٸڭ نەتيجەسٸ.
ۇسىنىلعان ەكسپوزيتسييا مارقاسقا عالىمداردىڭ ەڭ جوعارى باعاسىن الدى.
م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ تاريحي فاكۋلتەتٸنٸڭ پرەزيدەنتٸ, رەسەي عىلىم اكادەميياسىنىڭ اكادەميگٸ سەرگەي كارپوۆ كٶرمەگە جوعارى باعا بەرٸپ, قازاقستاندىق ەرٸپتەستەرٸنە ونى ۇيىمداستىرعانى ٷشٸن العىسىن بٸلدٸردٸ. «كٶرمە بٷكٸل شىعىس قازاقستان ايماعىنىڭ ٶتە تەرەڭ, ەرٸ ەلەۋلٸ مەدەني دامۋ دەستٷرلەرٸ تۋرالى تٷسٸنٸك بەرەدٸ – دەدٸ عالىم. بۇل تٷرلٸ مەدەني دەستٷرلەردٸڭ ٶزارا ەسەرلەسۋٸ ٶتكەن ٶركەنيەتتەردٸڭ تورابى. مەدەنيەتتٸڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيٸن كٶرسەتەتٸن شىنايى قۇندىلىقتار, ەرتەدەگٸ ارتەفاكتٸلەر تابىلدى. ولارمەن تانىسۋ جەنە ولاردى بٸلۋ قاجەت».
گەنريح حاركە – تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, تيۋبينگەن ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ (گەرمانييا) قۇرمەتتٸ پروفەسسورى جەنە رەدينگ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ (ۇلىبريتانييا) جەتەكشٸ عىلىمي قىزمەتكەرٸ قازاق عالىمدارى تاپقان سيرەك تاريحي ولجاعا ەرەكشە تاڭداندى. ونىڭ سٶزٸنشە, كٶرمەدە ۇسىنىلعان ارتەفاكتٸلەر كٶنە زاماننىڭ سىرلارىن اشۋ جولىندا عىلىم ٷشٸن جاڭا قادام جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
مەدەني وقيعا كەسٸبي زەرتتەۋشٸلەردٸڭ عانا ەمەس, سونداي-اق قالىڭ رەسەيلٸك بۇقارا اراسىندا دا رەزونانس تۋعىزدى.
«بٷگٸنگٸ كٶرمە – ماعان قازاق قىزى جەنە مەسكەۋدە تۇراتىن جەرلەستەرٸم ٷشٸن ايتۋلى وقيعا. ەلدەرٸمٸزدٸڭ دوستىعى ارتىپ جاتقانىنا ٶتە قۋانىشتىمىن. رەسەيدە جٷرسەك تە قازاق حالقىنىڭ تاريحىمەن تانىسىپ, رەسەيلٸك دوستارىمىزعا ول تۋرالى ەڭگٸمەلەۋگە بٸرەگەي مٷمكٸندٸگٸمٸز بار», - دەپ ٶز ەسەرٸمەن بٶلٸستٸ مەسكەۋلٸك قازاق دياسپوراسىنىڭ ٶكٸلٸ, مەسكەۋ ۇلتتار ٷيٸنٸڭ مامانى گٷلنار ىسقاقوۆا.
كٶرمەنٸڭ اشىلۋ سالتاناتى شەڭبەرٸندە «كەربەز» فولكلورلىق انسامبلٸ مەن ەمٸرە قاشاۋباەۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان فيلارمونيياسىنىڭ ورىنداۋىندا قازاق حالىق شىعارمالارى شىرقالدى.
كٶرمە 24 ناۋرىزعا دەيٸن جالعاسادى. وسى ۋاقىتتا مەسكەۋلٸكتەر جەنە استانا قوناقتارى شىعىس قازاقستان ەسٸرەسە باي ساكرالدى ورىنداردىڭ كٶنە عاسىرلىق تاريحىن اشىپ, تىلسىم قۇپيياسىن سەزٸنٸپ, ەۋرازييالىق كەڭٸستٸكتٸڭ تاريحي ٶتكەن-كەتكەنٸمەن تانىسا الادى.
ٸس-شارا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى شەڭبەرٸندە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ, شىعىس قازاقستان وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۋزەيٸ (ٶسكەمەن ق.) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسەي فەدەراتسيياسىنداعى ەلشٸلٸگٸمەن بٸرلەسە ۇيىمداستىرىلدى.
