Búgin Aqordada Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik hatshysy Marat Tájinniń tóraǵalyǵymen Abai Qunanbaiulynyń 175 jyldyq mereitoiyn daiyndaý jáne ótkizý jónindegi Memlekettik komissiianyń otyrysy ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Otyrysty ashqan Memlekettik hatshy Marat Tájin «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasynyń mańyzdy baǵyty ulttyń «mádeni kodyn» saqtaý bolyp tabylady, bul oraida, mereitoilyq is-sharalar Abaidyń rýhani murasyn saqtaýǵa, zerdeleýge jáne nasihattaýǵa baǵyttalýy tiis, – dep atap ótti.
«Abai – HIH ǵasyrda ómir súrip, HHI ǵasyrdyń sózi men oiyn aitqan adamzattyń danasy. Abai – ulttyq sanaǵa jańa serpin berip, bilim men ǵylymdy, eńbek pen tabandylyqty dáriptegen kemeńger Ustaz. Abai – qazaqtyń jazba ádebietin qalyptastyrǵan Uly aqyn. Abai – Shyǵys pen Batys dúnietanymyn qazaqsha sóiletken tulǵa. Árbir qazaq Abaimen maqtanyp, Abaidai bolýǵa talpynýy kerek», - dedi ol.
Otyrysta sóz sóilegen Mádeniet jáne sport ministri Aqtoty Raiymqulova, Bilim jáne ǵylym ministri Ashat Aimaǵambetov, Aqparat jáne qoǵamdyq damý ministri Dáýren Aimaǵambetov, Gýmilev atyndaǵy EUÝ rektory Erlan Sydyqov, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Daniial Ahmetov, Ulttyq aýdarma biýrosynyń atqarýshy direktory Raýan Kenjehanuly josparlanǵan is-sharalar men jobalar týraly baiandady.
Abai shyǵarmalary shetelderdiń irgeli tilderine jáne túrki halyqtarynyń tilderine aýdarylyp, jaryqqa shyǵarylady. Uly aqynnyń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly derekti filmder túsiriledi. IýNESKO-nyń Shtab-páterinde Qazaqstannyń úzdik shyǵarmashylyq ujymdarynyń Gala-kontserti jáne tanymal abaitanýshy ǵalymdardyń qatysýymen halyqaralyq ǵylymi-praktikalyq konferentsiia ótedi. Mereitoiǵa arnalǵan halyqaralyq konferentsiia elordada ótedi. Mádeniet jáne sport ministrligi jáne ákimdikter uly oishyldyń muralaryn nasihattaý boiynsha teatrlandyrylǵan qoiylymdar, mýzeilik eksponattar, kitap kórmelerin, shyǵarmashylyq konkýrstar men festivalder, aitystar, ekspeditsiialar, chellendjder, flesh-mobtar jáne basqa da kóptegen is-sharalar josparlap otyr. Abai atyndaǵy memlekettik akademiialyq opera jáne balet teatry Túrkiia, Resei jáne Qytaida «Abai» operasy qoiylymyn sahnalaidy.
Elimizdiń barlyq mektepterinde ashyq sabaqtar, shyǵarma jazýdan, aqyn óleńderi men qara sózderin mánerlep oqýdan konkýrstar ótedi. Abai shyǵarmashylyǵyn úzdik bilýge arnalǵan oqýshylar arasyndaǵy jalpyrespýblikalyq olimpiadanyń jeńimpazdary men laýreattaryna Gýmilev atyndaǵy EUÝ men ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-da oqý úshin 50 bilim granty taǵaiyndalatyn bolady. Olar elordada ótetin «Abai Baly» saltanatynan qatysady. Muǵalimder men oqytýshylar arasynda Abai shyǵarmashylyǵyn oqytýdyń úzdik ádistemesi boiynsha da konkýrstar ótedi. Elimizdiń barlyq joǵary oqý oryndarynda «Abai oqýlary», konferentsiialar men simpoziýmdar, poetikalyq jáne ádebi festivaldar, konkýrstar men olimpiadalar ótkiziledi. Ǵylymi jumystardy júieleý úshin EUÝ janynan «Abai akademiiasy» qurylady, sondai-aq abaitaný boiynsha ǵylymi granttar kólemi ulǵaitylady.
Mass-mediada jáne internet jelisinde keń túrde taratý arqyly uly aqynnyń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly birneshe televiziialyq jáne radiobaǵdarlamalardyń jáne basqa da media ónimderdiń shyǵarylymy josparlanýda. Elimizdiń shyǵarmashylyq odaqtarynyń jumysynda Abai jáne onyń murasy erekshe oryn tabýy tiis. «Abaitaný» boiynsha beine jáne aýdio dárister toptamasy ázirlenip, «Abai álemi» portaly jańǵyrtylady.
Mereitoi barysynda «Abai-Shákárim» mavzolei kesheni, Abaidyń mýzei úii, Qunanbai qajy áýletiniń qorymy jóndeýden ótkizilmek. Oblys ákimdigi Abai aýdanyndaǵy birneshe jol ýchaskelerine jóndeý jumystaryn júrgizýdi josparlap otyr.
Memlekettik hatshy Marat Tájin Memkomissiiaǵa Memleket basshysyna úsh bastamamen shyǵýdy usyndy: Semei qalasyndaǵy áýejaiǵa Abai esimin berý; Ádebiet jáne óner salasyndaǵy memlekettik syilyqty Abai atyndaǵy memlekettik syilyq dep ózgertý; Qazaqstannyń elshilikteriniń bazasynda «Abai ortalyqtaryn» qurý.
Úkimet Abai Qunanbaiulynyń 175 jyldyq mereitoiyn daiyndaý jáne ótkizý jónindegi jalpyrespýblikalyq jospardyń jobasyn Memlekettik komissiianyń qaraýyna 2019 jyldyń 1 qazanyna deiin engizýi tiis.
Sondai-aq, búgin Memlekettik hatshy Ábý Nasyr ál-Farabidiń 1150 jyldyq mereitoiyn daiyndaý jáne ótkizý jónindegi Memlekettik komissiianyń otyrysyn ótkizdi.
– Elbasynyń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynda atalǵan uly esimder ishinde ál-Farabidiń aty birinshi tur. Onyń murasy álemdik órkeniettiń igiligi bolyp tabylady, – dep atap ótti Memlekettik hatshy otyrystyń ashylýynda.
Bilim jáne ǵylym ministri Ashat Aimaǵambetov, ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ rektory Ǵalym Mutanov, Syrtqy ister ministriniń birinshi orynbasary Muhtar Tileýberdi, Aqparat jáne qoǵamdyq damý ministri Dáýren Abaev mereitoi aiasynda josparlanǵan jobalary týraly baiandady.
Mereitoi sheńberinde Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetiniń bazasynda onlain jýrnal shyǵarý arqyly farabitanýshylardyń halyqaralyq ortalyǵyn qurý josparlanýda. «ál-Farabi jáne álemdik órkeniet» atty halyqaralyq ǵylymi simpoziýmge daiyndyq bastaldy. Uly ustazdyń eńbekteri aýdarylyp, jaryqqa shyǵarylady, derekti filmder men teleradio baǵdarlamalar túsiriledi. Elimizdiń barlyq joǵary oqý oryndarynda, ǵylymi jáne mádeni uiymdarynda halqymyzdyń dańqty tulǵasynyń muralaryn nasihattaýǵa baǵyttalǵan konferentsiialar, simpoziýmder jáne basqa da kóptegen bilim, mádeni aktsiialar ótedi.
