Stokgolmdegi Shved akademiiasynyń Nobel kitaphanasyna qazaq qalamgerleriniń túrli tilde jaryq kórgen eńbekteri tabystaldy. Olardyń qatarynda Arman-PV baspasynan shyqqan jazýshy, dramatýrg Roza Muqanovanyń «Máńgilik bala beine» spektakl-kitabynyń aǵylshyn tilindegi «The Angel of Karaul» basylymy bar. Semei iadrolyq poligonynyń jabylǵanyna 35 jyl tolǵan tusta qasiretti kezeńniń kórkem shejiresine ainalǵan týyndynyń halyqaralyq ádebi ortaǵa jetýi airyqsha mánge ie.
Ádebiet arqyly jalǵasqan bailanys
Kitaptardy Shved akademiiasynyń arnaiy shaqyrýymen Stokgolmge ǵylymi-zertteý saparyna barǵan «Egemen Qazaqstan» gazetiniń tilshisi, aqyn ári zertteýshi Dúisenáli Álimaqyn jetkizdi. Ol Nobel kitaphanasy men akademiia arhivinde zertteý júrgizýmen qatar, qazaq avtorlarynyń shyǵarmalaryn tanystyrýǵa uiytqy boldy.
Dúisenáli Álimaqynnyń aitýynsha, buǵan deiin atalǵan kitaphanaǵa qazaq jazýshylarynyń kitaptary jetpegen. Osy saparda tabystalǵan basylymdar ulttyq ádebietimizdi sheteldik zertteýshiler men aýdarmashylarǵa tanystyrýǵa, qazaq qalamgerleriniń shyǵarmashylyq murasyna nazar aýdartýǵa baǵyttalǵan.
Sol eńbekterdiń biri — «Máńgilik bala beine». Semei poligonynyń zardabyn adam taǵdyry arqyly beineleitin shyǵarmada Láilániń jan dúniesi, arman-muraty men jalǵyzdyǵy sýretteledi. Bir keiipkerdiń basyndaǵy qasiret tutas qoǵamnyń jaýapkershiligine, adam ómiriniń qundylyǵyna qatysty saýaldarǵa ulasady.
Arman-PV baspasy shyǵarǵan spektakl-kitap ádebi týyndy men onyń sahnalyq ǵumyryn toǵystyrady. Mundai basylym oqyrmanǵa shyǵarmany mátin retinde qabyldaýmen qatar, onyń teatr tilimen qalai órilgenin tanýǵa múmkindik beredi. Al aǵylshyn tilindegi nusqasy qazaq dalasynyń qasiretin ózge jurtqa jetkizip, shyǵarma kótergen máselelerdi halyqaralyq oqyrmanmen bólisýge jol ashady.
Qasiretti umytpaý — beibitshilikti baǵalaý
Biyl, 29 tamyzda Semei iadrolyq poligonynyń jabylǵanyna 35 jyl toldy. Osy kúnge orai jariialaǵan úndeýinde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev iadrolyq synaqtardyń halqymyzdyń densaýlyǵyna, qorshaǵan ortaǵa orasan zardap ákelgenin atap ótti.
«Elimiz beibitshilik, qaýipsizdik jáne turaqty damý jolyn tańdap, tarihi sheshim qabyldady», dedi Prezident. Memleket basshysy Qazaqstannyń iadrolyq qarýsyzdaný jolyndaǵy ustanymy ózgermeitinin aityp, álem elderin kelissózderge jáne iadrolyq qarýdy qoldaný qaýpin joiý jolyndaǵy birlesken qadamdarǵa shaqyrdy.
Osy turǵydan alǵanda, «Máńgilik bala beineniń» sheteldik oqyrmanǵa usynylýynyń ádebi ǵana emes, tarihi-tanymdyq mańyzy da bar. Qujattar men derekter iadrolyq synaqtardyń aýqymyn kórsetse, kórkem shyǵarma sol qasirettiń adam janyna salǵan jarasyn sezindiredi. Roza Muqanovanyń týyndysy tarihi jadty saqtaýǵa, ótkenniń aýyr sabaǵyn keiingi urpaqqa jetkizýge qyzmet etedi.
Nobel kitaphanasy týraly
Shved akademiiasynyń Nobel kitaphanasy 1901 jyly, akademiiaǵa ádebiet salasyndaǵy Nobel syilyǵynyń laýreatyn anyqtaý mindeti júktelgen kezeńde qurylǵan. 1921 jyldan beri Stokgolmniń eski qalasyndaǵy tarihi Birja ǵimaratynda ornalasqan.
Qorynda shamamen 200 myń tom saqtalǵan kitaphana — Soltústik Eýropadaǵy ádebietke mamandanǵan iri ortalyqtardyń biri. Munda túrli elderdiń zamanaýi kórkem ádebieti, sonyń ishinde túpnusqa tilindegi shyǵarmalar, ádebi syn, ádebiettaný jáne til bilimine arnalǵan eńbekter jinaqtalady.
Kitaphananyń negizgi mindetteriniń biri Shved akademiiasynyń jumysyna qoldaý kórsetý. Sonymen birge ol aýdarmashylarǵa, zertteýshilerge jáne ádebietke qyzyǵatyn kópshilikke qyzmet etedi.
Qazaq kitaptarynyń osyndai qorǵa usynylýy ulttyq ádebietimizdi oqýǵa, aýdarýǵa jáne zertteýge múmkindik beretin bailanystardy keńeitedi. Buǵan deiin Frankfýrt halyqaralyq kitap kórmesinde tanystyrylǵan «The Angel of Karaul» basylymynyń Nobel kitaphanasyna tabystalýy da osy baǵyttaǵy jumystyń jalǵasy.
