ستوكگولمدەگٸ شۆەد اكادەميياسىنىڭ نوبەل كٸتاپحاناسىنا قازاق قالامگەرلەرٸنٸڭ تٷرلٸ تٸلدە جارىق كٶرگەن ەڭبەكتەرٸ تابىستالدى. ولاردىڭ قاتارىندا Arman-PV باسپاسىنان شىققان جازۋشى, دراماتۋرگ روزا مۇقانوۆانىڭ «مەڭگٸلٸك بالا بەينە» سپەكتاكل-كٸتابىنىڭ اعىلشىن تٸلٸندەگٸ «The Angel of Karaul» باسىلىمى بار. سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 35 جىل تولعان تۇستا قاسٸرەتتٸ كەزەڭنٸڭ كٶركەم شەجٸرەسٸنە اينالعان تۋىندىنىڭ حالىقارالىق ەدەبي ورتاعا جەتۋٸ ايرىقشا مەنگە يە.
ەدەبيەت ارقىلى جالعاسقان بايلانىس
كٸتاپتاردى شۆەد اكادەميياسىنىڭ ارنايى شاقىرۋىمەن ستوكگولمگە عىلىمي-زەرتتەۋ ساپارىنا بارعان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸنٸڭ تٸلشٸسٸ, اقىن ەرٸ زەرتتەۋشٸ دٷيسەنەلٸ ەلٸماقىن جەتكٸزدٸ. ول نوبەل كٸتاپحاناسى مەن اكادەمييا ارحيۆٸندە زەرتتەۋ جٷرگٸزۋمەن قاتار, قازاق اۆتورلارىنىڭ شىعارمالارىن تانىستىرۋعا ۇيىتقى بولدى.
دٷيسەنەلٸ ەلٸماقىننىڭ ايتۋىنشا, بۇعان دەيٸن اتالعان كٸتاپحاناعا قازاق جازۋشىلارىنىڭ كٸتاپتارى جەتپەگەن. وسى ساپاردا تابىستالعان باسىلىمدار ۇلتتىق ەدەبيەتٸمٸزدٸ شەتەلدٸك زەرتتەۋشٸلەر مەن اۋدارماشىلارعا تانىستىرۋعا, قازاق قالامگەرلەرٸنٸڭ شىعارماشىلىق مۇراسىنا نازار اۋدارتۋعا باعىتتالعان.
سول ەڭبەكتەردٸڭ بٸرٸ — «مەڭگٸلٸك بالا بەينە». سەمەي پوليگونىنىڭ زاردابىن ادام تاعدىرى ارقىلى بەينەلەيتٸن شىعارمادا لەيلەنٸڭ جان دٷنيەسٸ, ارمان-مۇراتى مەن جالعىزدىعى سۋرەتتەلەدٸ. بٸر كەيٸپكەردٸڭ باسىنداعى قاسٸرەت تۇتاس قوعامنىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە, ادام ٶمٸرٸنٸڭ قۇندىلىعىنا قاتىستى ساۋالدارعا ۇلاسادى.
Arman-PV باسپاسى شىعارعان سپەكتاكل-كٸتاپ ەدەبي تۋىندى مەن ونىڭ ساحنالىق عۇمىرىن توعىستىرادى. مۇنداي باسىلىم وقىرمانعا شىعارمانى مەتٸن رەتٸندە قابىلداۋمەن قاتار, ونىڭ تەاتر تٸلٸمەن قالاي ٶرٸلگەنٸن تانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ال اعىلشىن تٸلٸندەگٸ نۇسقاسى قازاق دالاسىنىڭ قاسٸرەتٸن ٶزگە جۇرتقا جەتكٸزٸپ, شىعارما كٶتەرگەن مەسەلەلەردٸ حالىقارالىق وقىرمانمەن بٶلٸسۋگە جول اشادى.
قاسٸرەتتٸ ۇمىتپاۋ — بەيبٸتشٸلٸكتٸ باعالاۋ
بيىل, 29 تامىزدا سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 35 جىل تولدى. وسى كٷنگە وراي جارييالاعان ٷندەۋٸندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ يادرولىق سىناقتاردىڭ حالقىمىزدىڭ دەنساۋلىعىنا, قورشاعان ورتاعا وراسان زارداپ ەكەلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ەلٸمٸز بەيبٸتشٸلٸك, قاۋٸپسٸزدٸك جەنە تۇراقتى دامۋ جولىن تاڭداپ, تاريحي شەشٸم قابىلدادى», دەدٸ پرەزيدەنت. مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ جولىنداعى ۇستانىمى ٶزگەرمەيتٸنٸن ايتىپ, ەلەم ەلدەرٸن كەلٸسسٶزدەرگە جەنە يادرولىق قارۋدى قولدانۋ قاۋپٸن جويۋ جولىنداعى بٸرلەسكەن قادامدارعا شاقىردى.
وسى تۇرعىدان العاندا, «مەڭگٸلٸك بالا بەينەنٸڭ» شەتەلدٸك وقىرمانعا ۇسىنىلۋىنىڭ ەدەبي عانا ەمەس, تاريحي-تانىمدىق ماڭىزى دا بار. قۇجاتتار مەن دەرەكتەر يادرولىق سىناقتاردىڭ اۋقىمىن كٶرسەتسە, كٶركەم شىعارما سول قاسٸرەتتٸڭ ادام جانىنا سالعان جاراسىن سەزٸندٸرەدٸ. روزا مۇقانوۆانىڭ تۋىندىسى تاريحي جادتى ساقتاۋعا, ٶتكەننٸڭ اۋىر ساباعىن كەيٸنگٸ ۇرپاققا جەتكٸزۋگە قىزمەت ەتەدٸ.
نوبەل كٸتاپحاناسى تۋرالى
شۆەد اكادەميياسىنىڭ نوبەل كٸتاپحاناسى 1901 جىلى, اكادەميياعا ەدەبيەت سالاسىنداعى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتىن انىقتاۋ مٸندەتٸ جٷكتەلگەن كەزەڭدە قۇرىلعان. 1921 جىلدان بەرٸ ستوكگولمنٸڭ ەسكٸ قالاسىنداعى تاريحي بيرجا عيماراتىندا ورنالاسقان.
قورىندا شامامەن 200 مىڭ توم ساقتالعان كٸتاپحانا — سولتٷستٸك ەۋروپاداعى ەدەبيەتكە ماماندانعان ٸرٸ ورتالىقتاردىڭ بٸرٸ. مۇندا تٷرلٸ ەلدەردٸڭ زاماناۋي كٶركەم ەدەبيەتٸ, سونىڭ ٸشٸندە تٷپنۇسقا تٸلٸندەگٸ شىعارمالار, ەدەبي سىن, ەدەبيەتتانۋ جەنە تٸل بٸلٸمٸنە ارنالعان ەڭبەكتەر جيناقتالادى.
كٸتاپحانانىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ شۆەد اكادەميياسىنىڭ جۇمىسىنا قولداۋ كٶرسەتۋ. سونىمەن بٸرگە ول اۋدارماشىلارعا, زەرتتەۋشٸلەرگە جەنە ەدەبيەتكە قىزىعاتىن كٶپشٸلٸككە قىزمەت ەتەدٸ.
قازاق كٸتاپتارىنىڭ وسىنداي قورعا ۇسىنىلۋى ۇلتتىق ەدەبيەتٸمٸزدٸ وقۋعا, اۋدارۋعا جەنە زەرتتەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن بايلانىستاردى كەڭەيتەدٸ. بۇعان دەيٸن فرانكفۋرت حالىقارالىق كٸتاپ كٶرمەسٸندە تانىستىرىلعان «The Angel of Karaul» باسىلىمىنىڭ نوبەل كٸتاپحاناسىنا تابىستالۋى دا وسى باعىتتاعى جۇمىستىڭ جالعاسى.
