Foto: Týrizm jáne sport ministrligi
Biylǵy Atyraýda ótken Ulttyq quryltaida Prezident tilimizdiń qoldaný aiasyn keńeite túsý memlekettik saiasattyń basty baǵyty bolyp qala beretinin málimdedi. Buǵan qosa, kitaphana isin órkendetýge bei-jai qaraýǵa bolmaitynyn atap ótip, kóp uzamai Almaty men Astanada táýlik boiy jumys isteitin zamanaýi kitaphanalar boi kóteretinin jetkizdi.Qazir Qazaqstannyń jeti tomnan turatyn jańa akademiialyq tarihyn jazý jumystary júieli júrip jatyr. Bul iske 250 ǵalym, onyń ishinde 60 sheteldik maman atsalysyp jatyr. Atalǵan eńbektiń derbes tomy Joshy ulysyna arnalady.
Qazir elimizdegi mektep kitaphanalarynda 130 millionnan astam kitap bar. Biraq ondaǵy kórkem ádebiettiń úlesi mardymsyz. Shyn máninde, kitap oqityn el ziialy ultqa ainalady. Biz jas urpaqtyń kitapqa qushtarlyǵyn oiatýymyz kerek. Sondyqtan «Balalar kitaphanasy» atty jańa baǵdarlama qolǵa alyndy. Qazaq ádebietiniń túrli kezeńderin jáne janrlaryn qamtityn arnaiy tizim jasalady. Sol tizimdegi kitaptar barlyq balaǵa qoljetimdi bolady.
Al byltyr Qazaqstan IýNESKO-nyń Dúniejúzilik muralar komitetine múshe bolyp sailandy. Prezident jerasty meshitterin jáne tylsym tabiǵatymen sheteldikterdiń erekshe qyzyǵýshylyqtaryn týǵyzǵan Ústirt qoryǵyn IýNESKO-nyń muralar tizbesine engizý jóninde tapsyrma berdi.
Buǵan qosa, Memleket basshysy Eshkiólmes jotasyndaǵy, Arpaózen, Quljabasy, Saýysqandyq sailaryndaǵy dala órkenietiniń san myń jyldyq shejiresi sanalatyn tańbaly tastardy (petroglifterdi) qorǵaýǵa alý úshin tiisti sharalar qabyldaýdy, sondai-aq jalpy tarihi-mádeni muramyzdy saqtaý úshin arheologiialyq qyzmetti júieleýdi tapsyrdy.
Qazaqstannyń mádenieti tarihi kezeńniń mádeni jáne rýhani muralaryn tereńirek zertteýmen de erekshelenedi. Osy maqsatta Almatyda «Altyn Orda jáne onyń muragerleriniń arab jazýly epigrafikasy» atty halyqaralyq seminar ótti.
Qazaqstannyń aýmaǵy Altyn Ordanyń jáne onyń murager memleketteriniń quramyna kirgendikten, bul jerlerde arab jazýy qoldanylǵan epigrafikalyq eskertkishter kóptep kezdesedi.
Altyn Orda kezeńindegi arab jazýly epigrafika tarihi oqiǵalar men tulǵalar týraly mańyzdy aqparatty saqtaidy. Jazba eskertkishter arqyly Qazaqstannyń ótkenin, sol kezdegi saiasi jáne mádeni ómirdi zertteýge bolady. Bul memlekettiń jáne onyń muragerleriniń bileýshileri, olardyń saiasi isteri, soǵystar men beibit kelisimderi týraly derekter beredi.
Arab jazýy islam mádenietiniń bir bóligi retinde keńinen qoldanylǵandyqtan, bul epigrafikalyq eskertkishter Qazaqstan jerinde islam dininiń taralýyn jáne onyń áserin kórsetedi. Musylman dástúrleriniń, dini mátinderdiń jáne Quran aiattarynyń jazylýy Qazaqstandaǵy islam mádenietiniń qalyptasý tarihyn ashady.
Arab jazýynyń taralýy tek dini jáne saiasi mańyzy bar qubylys qana emes, sonymen qatar jazý mádenietiniń damýyna áser etti. Arab jazýy qazaq halqynyń jazba mádenietiniń alǵashqy kezeńderinde mańyzdy ról atqardy. Bul jazbalar qazaq tiliniń qalyptasý tarihyndaǵy jáne arab, túrki tilderiniń bailanysyn zertteýde qundy derekkóz bolyp tabylady.
Altyn Orda dáýirinde Qazaqstan aýmaǵy saýda, mádeni jáne diplomatiialyq qatynastardyń mańyzdy ortalyǵyna ainaldy. Epigrafikalyq eskertkishter Orta Aziia, Kavkaz, Taiaý Shyǵys jáne Eýropa halyqtarymen mádeni almasýdyń dáleli retinde qyzmet etedi. Bul jazbalar arqyly Qazaqstannyń basqa órkeniettermen bailanysy týraly málimetter alýǵa bolady.
Epigrafikalyq muralar Qazaqstannyń mádeni-tarihi týrizmin damytý úshin mańyzdy. Arheologiialyq qazbalardan tabylǵan arab jazýly qulpytastar men ǵimarattar týristerdi tartyp, Qazaqstannyń bai tarihyn halyqaralyq deńgeide tanystyrýǵa yqpal etedi.
Qazaqstannyń tarihi murasyn zertteý onyń ulttyq biregeiligin nyǵaitýda mańyzdy ról atqarady. Arab jazýy bar eskertkishter ótkendi eske salyp, qazaq halqynyń rýhani jáne mádeni tarihyna tereń boilaýǵa múmkindik beredi. Rýhani jańǵyrý baǵdarlamasynyń bir bóligi retinde mundai tarihi jádigerlerdi zertteý ulttyq qundylyqtardy saqtaýǵa yqpal etedi.
Sonymen qatar Qazaqstanda qaiyrymdylyq mádenieti damyp keledi. El turǵyndarynyń 30 paiyzǵa jýyǵy qaiyrymdylyq aktsiialaryna belsendi qatysady. 2023 jyldyń ózinde qaiyrymdylyq jasaýshylar men eriktiler 1 million azamatqa kómek berdi. Elimizdede qarapaiym belsendi azamattardy biriktirgen eriktiler uiymdary men bastamalar sanynyń ósýi baiqalady. Qazaqstanda 740 volonterlik uiym jáne 1800 bastamashyl top jumys isteidi.
«Bul faktorlar qaiyrymdylyq salasynda oń dinamikany qalyptastyryp, turaqty damýyna yqpal etedi. Áleýmettik investitsiialardyń mańyzdylyǵyn uǵynyp, qoǵam ómirin jaqsartýǵa óz úlesin qosýǵa umtylatyn qarapaiym qazaqstandyqtar men uiymdar sany jyl sanap artyp keledi», - delingen QR Mádeniet jáne aqparat ministrliginiń baspasóz qyzmetinde.
