Májilistiń jalpy otyrysynda depýtattar «Qoshqar Ata» oipatyndaǵy radioaktivti qaldyqtardy rekýltivatsiialaý jumystaryn jalǵastyrýdy surady. Osy oraida olar Premer-Ministrdiń orynbasary Roman Skliardyń atyna saýal joldady, dep habarlaidy "Ult aqparat".
«Barshamyzǵa málim Keńes Odaǵy kezinde Qazaqstan territoriiasy ártúrli jańa tehnologiialar men áskeri qarý-jaraqtardyń synaq poligonyna ainaldy. Sonyń ishindegi eń aýyr zardaptar atom energiiasyn paidalaný úshin jasalǵan jumystardyń nátijesinde boldy. Semei synaq poligonyn aitpaǵanda, ýran óndirisiniń zardaptaryn áli kúnge deiin kórýdemiz. Ásirese, 77 sharshy kilometr aýmaqty alyp jatqan, «Qoshqar Ata» oipatynda ornalasqan álemdegi eń úlken radioaktivtik qaldyqtar qoimasynyń ekologiialyq jaǵdaiy, Mańǵystaý úshin eń ózekti másele bolyp otyr. Onda jobamen 105 mln tonnadan astam ýytty, onyń ishinde 52 mln tonnadai álsiz radioaktivtik qaldyqtar ornalasqan», - dedi depýtat Samat Musabaev.
Osy oraida ol bul qoima turǵyndar densaýlyǵyna keri áserip tigizip jatqanyn, turǵyndardyń arasynda onkologiialyq jáne taǵy da basqa aýrýlardyń kórsetkishi óte joǵary ekenin atap ótti. Sonymen qatar, Qazaqstan ǵalymdarynyń «Qoshqar Ata» qoimasynyń ainalasyndaǵy janýarlar men ósimdikterdi zertteý nátijeleri olarda mýtatsiialyq protsessterdiń bar ekenin kórsetti.
«Kezinde Elbasy Nursultan Nazarbaev jáne Prezidentimiz Qasym-Jomart Toqaev bul qoimany rekýltivatsiia jasaý jóninde tapsyrma bergen. Qaldyqtar qoimasynyń jeri 2012 jyl rásimdelip, jobalyq-smetalyq qujattary jasaqtalyp, radioaktivti qaldyqtar shań bolyp atmosferaǵa kóterilmes úshin, ashyq qalǵan 45 sharshy kilometrdei jer 30 santimetr topyraqpen jabylatyn bolyp sheshim qabyldanǵan. Bul eń arzan jáne búgingi kúni ońtaily sheshim edi. 2020 jyly osy jumystarǵa Mańǵystaý oblysynyń tabiǵat resýrstary jáne tabiǵatty paidalaný basqarmasy konkýrs ótkizip, 15,5 mlrd teńgeni quraityn jumysqa merdiger anyqtalyp, rekýltivatsiialyq jumystar jergilikti biýdjettiń esebinen bastalǵan bolatyn. Sonymen qatar, biyldyń kókteminde bul jobaǵa respýblikalyq biýdjetten 1 mlrd teńge qarjy qarastyrylǵan. Alaida, jaqynda ótken Mańǵystaýdaǵy kezdesýlerimizde bul jumystardy Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrligi negizsiz toqtatyp tastaǵany belgili boldy. Respýblikalyq biýdjetten bólingen 1 mlrd teńge áli kúnge deiin jergilikti memlekettik organnyń esep shotyna aýdarylmaǵan», - dedi depýtat.
Onyń sózine qaraǵanda, rekýltivatsiianyń toqtap qalýy Mańǵystaý turǵyndarynyń úlken narazylyǵyn týǵyzyp otyr. «Qoshqar Ata» oipatyndaǵy radioaktivtik qaldyqtardy rekýltivatsiialaýdyń áleýmettik mańyzynyń zor ekenin eskere otyryp, tez arada zalasyzdandyrý jumystaryn qaitadan bastaý qajet.
«Ol úshin biylǵa bólingen 1 mlrd teńge tiisti memlkettik organǵa tez arada aýdarylsyn jáne osy jobany toqtatqan laýazymdy tulǵanyń jaýapkershiligi qaralsyn», - dedi Samat Musabaev.
