Jahandaný – sońǵy 25 jyldaǵy eń sándi sózderdiń biri boldy. Jahandaný - halyqaralyq biznestiń masshtaby men jyldamdyǵy. Bul sońǵy on jylda joǵary deńgeige kóterildi. Jeńil saiahat, búkilálemdik jeli, saýda kelisimderi, jańa, jyldam damyp jatqan ekonomika álemniń kelesi túkpirinde bolyp jatqan jaǵdailarǵa táýeldi júiege alyp keldi, dep jazady VVS.
Avtordyń aitýynsha, dál osy sebeppen koronaivrýs ekonomikaǵa keri áser etti.
Eýropa bankiniń bas ekonomisti, professor Beata Iavorchiktiń aitýynsha, sońǵy 17 jylda álemdik ekonomikadaǵy ózgeris jyldamdyǵy tereń bolǵan.
«2003 jyly Sars epidemiiasyna kóz salsaq, Qytai álemdik óndiristiń 4 paiyzyna ie edi. Al qazirgi tańda bul 16 paiyzdy quraidy. Sol sebepti Qytaida bolyp jatqan oqiǵa álemge kóp áser etedi», - deidi ol.
Jahandanýdy bylai túsinýge bolady: Ulybritaniiadaǵy iri avtozaýyttar jabyldy. Sebebi bul saýda men quraldardyń búkil álemmen bailanysty bolýynan. Bul ekeýi de bolmaǵandyqtan, kólik jasaý toqtatyldy.
«Oksford ýniversitetiniń jahandaný jáne damý professory Ian Goldin jahandaný júielik qaterge alyp kelgenin aitady. Onyń oiynsha, qaýip-qater de jahandanýǵa keri áser etedi. Jahandanýdyń kóp bóligi óndiris taýarlarynyń búkil álemge taralýyna bailanysty emes, bul adamdardyń, ideialardyń, aqparattyń almasýyn da qamtidy», - dep jazady avtor.
Onyń aitýynsha, jahandaný tek óndiris nemese logistika ónimderiniń arzan Aziia elderine taralýynda jatqany týraly ideia – tym qarapaiym. Al jahandanýdyń baiaýlaýy bul salalarǵa keri áser etkenimen, pandemiia kóptegen ózgeristerge alyp keledi.
«Mysaly, Covid-19 3D-baspa, avtomattandyrý, baptaýlar qajettiligin, tez jetkizý sekildi protsesterdi jyldamdatty. Basty másele – bul ózgeris uzaqqa sozyla ma? Jahandaný tolyǵymen ózgere me? Ekonomikalyq damýǵa kóp nárse bailanysty bolǵanymen, tolyq ózgerýi ekitalai. Biraq jahandaný protsesiniń baiaýlaýy ábden múmkin», - dep jazady avtor.
