Foto: Ashyq derekkóz
Qazaqstandyq saiasattanýshy Orazǵali Selteev byltyrǵy parlamenttik sailaý shynymen de demokratiialyq sipatqa ie bolǵanyn aitady. «Saiasi monopoliiasyzdandyrý jáne «bir mandatty» mehanizmdi ishinara engizý nátijesinde elimiz 2004 jyldan keiin Májilis pen máslihattarǵa alǵashqy demokratiialyq sailaý ótkizý múmkindigine ie boldy dep aita alamyz» dep jazady ol óziniń Telegram-kanalynda, dep habarlaidy «Ult aqparat».
Innovatsiialar partiialar men parlament pen jergilikti bilik oryndaryndaǵy orynǵa úmitkerler arasyndaǵy básekelestikti arttyrdy. Ortalyq sailaý komissiiasyna sailaýǵa qatysý úshin jeti saiasi partiia qujattaryn tapsyrdy, onyń ishinde eki jańa birlestik – «Baitaq» qazaqstandyq jasyldar partiiasy men «Respýblika» partiiasy. «Amanat» partiiasy, Qazaqstan halyq partiiasy, «Aq jol» demokratiialyq partiiasy, oppozitsiialyq Jalpyulttyq sotsial-demokratiialyq partiiasy, «Aýyl» halyqtyq-demokratiialyq patriottyq partiiasy da óz kandidattaryn usyndy. Májilis sailaýyna qatysý úshin Ortalyq sailaý komissiiasyna usynylǵan partiialyq tizimde barlyǵy 283 kandidat bar. Bir mandatty aýmaqtyq sailaý okrýgteri boiynsha 609 kandidat usynyldy.
Qazaqstandyq saiasattanýshy Daniiar Áshimbaev eger buǵan deiin Májilistiń parlamenttik shaqyrylymynyń eleýli bóligi kórinse, máslihat depýtattary kózge túspeitin tulǵalar bolǵanyn, olardyń korpýsy oblys basshylaryna asa syn kózben qaramaityn adamdardan jasaqtalǵanyn aitady. «Sondyqtan Qasym-Jomart Toqaev sheneýnikterdiń halyq aldyndaǵy jaýapkershiliginiń jańa modelin, depýtattyq korpýsty qalyptastyrýdyń jańa modelin, ákimderdi taǵaiyndaý men sailaýdyń jańa qaǵidattaryn (ákimshilik basshylary – avtordyń eskertpesi) qalyptastyrdy. Bul rette úkimettiń kadrlyq quramyn jańartý jáne jańa adamdardy tartý kýrsy ótti. Bul úkimette, ákimderde, Konstitýtsiialyq sotta, jaqynda ǵana jańartylǵan Senatta kórindi», - dep túsindirdi ol óziniń Telegram-arnasynda. «Memleket basshysynyń saiasi partiialardan alshaqtaý baǵyty, partiialyq laýazymdarǵa shekteý qoiý jáne qurý talaby jańa partiialar biliktegi partiia básekelestik óriste daýys alýy kerek degendi bildiredi. Buǵan baǵdarlamalar men platformalar arqyly emes, halyqtyń senimine ie bolatyn nemese naýqan barysynda oǵan ie bolatyn naqty ataýlar arqyly qol jetkizýge bolady», - dep túsindirdi Áshimbaev.
Aita keteiik, buǵan deiin Májiliste úsh partiia: biliktegi «Nur Otan» (keiin «Amanat» dep ózgertildi), Qazaqstan halyqtyq partiiasy jáne «Aq jol» partiiasy ókildik etken. Parlamenttiń tómengi palatasyna sailaýdyń jańa modeli engizilgennen keiin partiialyq fraktsiialardyń sany kóbeiip, olardyń qataryna «bir mandatty» qosylýy múmkin boldy.
Respýblika konstitýtsiiasy boiynsha qazirgi úkimet sailanǵan Májiliske deiin otstavkaǵa ketýi kerek. Buǵan deiin Ministrler kabineti negizinen biliktegi «Amanat» partiiasynyń ókilderinen jasaqtalyp kelse, «bolashaqta úkimettiń quramyna tek kópshilik daýys alǵan saiasi kúshterdiń ókilderi ǵana emes, kire alady». «Bul atqarýshy bilikke búkil qoǵamnyń qajettilikterin qanaǵattandyratyn teńgerimdi sheshimder qabyldaýǵa múmkindik beredi», - dedi Toqaev Qazaqstan halqyna joldaýynda. Osydan keiin prezident barlyq negizgi saiasi institýttardy – prezidentti, parlamentti jáne úkimetti qaita iske qosý jáne jańartý josparlaryn jariialady.
