Aǵymdaǵy jyldyń maýsym aiynda Nazarbaev Ýniversitetinde «Exploring the Energetic Universe 2019» ekinshi halyqaralyq konferentsiiasy ótti, dep habarlaidy Nazarbaev ýniversitetiniń resmi saity.
Onda Qazaqstanda jańa joǵary jyldamdyqty teleskoptyń iske qosylǵany týraly habarlanǵan. Ǵalymdar NUTTellA-TAO (Nazarbayev University Transient Telescope at Assy-Turgen Observatory) ataýyn alǵan jańa aspapty jinaqtaýdy aiaqtap, aldyn ala synaqtan ótkizdi.
Aldaǵy ýaqytta Assy-Túrgen observatoriiasynda (Almaty oblysy) ornatylǵan jańa teleskoptyń kómegimen Nazarbaev Ýniversitetiniń (NÝ) Energetikalyq ǵarysh zerthanasynyń ǵalymdary ǵaryshtyq gamma-qalqymalardy zertteitin bolady. Aspaptyń jyldamdyǵy álemdegi eń úlken ǵaryshtyq jarylystardyń optikalyq sáýle shyǵarý spektrin ólsheýge múmkindik beredi. Teleskop Nobel laýreaty jáne NÝ Energetikalyq ǵarysh zerthanasynyń jetekshisi professor Djordj Smýt komandasynyń múshesi, energetikalyq ǵarysh zerthanasynyń eksperimenttik tobynyń basshysy, professor Briýs Grossannyń basshylyǵymen ázirleýshiler komandasy tarapynan quryldy.
«Nuttella-TAO gamma-qalqymalardy sanaýly sekýndta ólsheýdi bastaýǵa múmkindik beretin innovatsiialyq teleskop dep ataýǵa bolady. Onyń kómegimen biz SWIFT spýtnigi siiaqty ǵaryshta sezimtal aspaptarmen sáikestendirilgen gamma-qalqymalarǵa jaýap bere alamyz jáne olardy ólshei alamyz. Spektr nysanyn ólsheý elektromagnittik spektrdiń eń qatty bóliginde alys galaktikalarda baqylaýǵa bolatyn ǵalamda bolyp jatqan eń jarqyn elektromagnittik oqiǵalardyń mehanizmin túsinýge múmkindik beredi. Tiptik gamma-qalqymanyń uzaqtyǵy birneshe sekýndtan 100 sekýndqa deiin jetedi», – dep habarlady NÝ Energetikalyq ǵarysh zerthanasynyń jobalyq tobynyń zertteýshisi Janat Maqsut.