QR Bilim jáne ǵylym ministri Ashat Aimaǵambetov óziniń esep berý kezdesýinde 2019 jyly jáne 2020 jyldyń tórt aiynda atqarylǵan jumystar týraly baiandap bergen bolatyn. Sonyń negizinde jasalǵan bilim salasyndaǵy ózgeristerge sholýdy usynamyz, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Oqýshylardyń bilim sapasy pedagogtiń jumys sapasyna tikelei bailanysty
Ministr atap ótkendei, 2019 jyl bilim jáne ǵylym júiesi úshin óte mańyzdy jyl boldy. Ótken jyldyń ereksheligi qashyqtan oqytý júiesine kóshý ǵana emes, birinshiden, elimizdiń táýelsizdik tarihynda alǵash ret «Pedagog mártebesi týraly» Zań qabyldandy. 2025 jylǵa deiingi bilim jáne ǵylymdy damytýdyń jańa memlekettik baǵdarlamasy bekitilip, iske asyrylyp jatyr.
«Bul qujattardyń bilim jáne ǵylym salasy úshin tarihi mańyzy bar ekeni sózsiz. «Pedagog mártebesi týraly» Zań pedagog mártebesin arttyrý máselelerin sheshýge, olardy mindetterine jatpaityn artyq fýnktsiialar men tekserýlerden bosatýǵa, materialdyq jáne moraldyq jaǵynan yntalandyrýǵa (synyp jetekshiligi úshin qosymsha aqy, dápterlerdi tekserý, pedagogikalyq sheberlik, magistr dárejesi jáne tálimgerlik) múmkindik berdi. Barlyq pedagog qyzmetkerlerdiń demalysy 56 kúnge ulǵaidy. Osy sharalardyń barlyǵy pedagogtiń mártebesi men bedelin arttyryp, olardy kásibi ósýge yntalandyratyn bolady», — dedi A. Aimaǵambetov.
Sonymen qatar ministr oqýshylardyń bilim sapasy pedagogtiń jumysynyń sapasyna tikelei bailanysty ekenin atap ótti. Sondyqtan pedagog ózine tán emes fýnktsiialarǵa alańdamaýy tiis.
«Ol tek bizdiń balalarymyzǵa bilim men tárbie berý úshin jumys ister júrgenin túsinýi tiis. Sondyqtan biz pedagogtiń mártebesin arttyrý jáne áriptesterimizdiń damýy men olardy qoldaý úshin qajetti jaǵdailar jasaý úshin barlyq qajetti odan ári qabyldaityn bolamyz. Muǵalimniń júktemesin azaitý maqsatynda qujattar sany qysqartyldy, bul týraly biz buryn aittyq. Olar muǵalim kún saiyn toltyrýy tiis eki qujat. Biz bul jumystardy jalpy ári túbegeili qarastyryp jatyrmyz. Bul tek mektep muǵalimderine ǵana emes, mektepke deiingi bilim berý uiymdarynyń, kolledjderdiń, joǵary jáne joǵarydan keiingi bilim berý uiymdarynyń pedagogterine qatysty. Pedagog tikelei tek óziniń fýnktsiialarymen ainalysýy tiis. Buryn tekserýshilerge, suranystarǵa jáne taǵy basqalaryna qatysty bolǵan esep berýshilikti biz qazir qaita qarastyryp, mundai shekteýler tolyq alynyp tastaldy», — dedi A. Aimaǵambetov.
Pedagogterdiń sapalyq quramyn arttyrý sharalary qabyldandy. 150 myńnan asa pedagog biliktilik sanattaryn rastap, jalaqy mólsheriniń 30%-ynan 50% deiin ústemeaqy alatyn bolady.
Biyldan bastap pedagogterdi attestattaý júiesi jetildirildi, biliktilik sanattary úshin shekti balǵa qoiylatyn talaptar kúsheitildi.
Bilim berý uiymdarynyń basshylary úshin alǵash ret attestattaý engizildi. Olar endi attesattaýdan ótken soń sonyń nátijesi boiynsha jalaqy mólsheriniń 30%-nan 100% deiin ústemeaqy tólenetin biliktilik sanattary beriledi. Alǵash ret bsshylardyń eńbekaqysy jumys nátijesine bailanysty saralanǵan bolady.
QR BǴM bilim berýdiń barlyq deńgeilerinde qundylyqtarǵa negizdelgen bilim jáne tárbie berý paradigmasyn engizýge kiristi. Ol óz Otanyn súietin, el ekonomikasyna qyzmet etetin, otbasy qundylyqtaryn ulyqtaityn qazaqstandyqtardy tárbieleýge baǵyttalǵan.
Inkliýzivti bilim berýge qarapaiym qoljetimdilikti qamtamasyz etetin, oqý úrdisine tiýtorlardy engizýge múmkindik beretin beiimdelgen baǵdarlamalarǵa kóshý júzege asyrylýda.
Qala men aýyldaǵy bilim aiyrmashylyǵyn azaitý máselesi turaqty baqylaýda. Óńirler arasyndaǵy, bir aimaqtaǵy aýdandar arasyndaǵy aiyrmashylyq máselesi anyqtaldy.
«Búgin biz pedagog kásibiniń joǵary mártebesin qamtamasyz etip, qaýipsiz ári qolaily oqý ortasyn qurý, qala men aýyl arasyndaǵy bilim sapasyndaǵy aiyrmashylyqty azaitý maqsatyn qoiyp otyrmyz. Osy problemalardy sheshý úshin keshendi sharalar qarastyryldy, birinshiden, birneshe mejeles pánder boiynsha pedagogterdi, muǵalimderdi daiarlaý, eńbekaqy tóleý júiesin ózgertý, oqý-materialdyq bazasyn nyǵaitý, internet sapasy jáne taǵy basqa», — dedi ministr.
Pedagogterdiń biliktiligin arttyrý júiesi jetildirilýde
Pedagogterdiń oqytý tájiribesin jaqsartý maqsatynda kýrstan keiingi monitoring jáne kýrstan keiingi súiemeldeý engizildi.
«Biz biliktilikti arttyrýdyń vaýcherlik júiesine kóship jatyrmyz, osylaisha, osy qyzmetter naryǵy men básekelestiktiń damýy úshin múmkindikter týdyrýdamyz»,— dedi ministr.
Sonymen qatar, qaita daiarlaý, sondai-aq mamandyqqa janama kirý múmkindigi qamtamasyz etildi. Budan ózge, endi kýrstardyń baǵdarlamalaryn ministrlik bekitpeidi, bul qyzmet kórsetý naryǵynyń damýy úshin múmkindik beredi.
Jas pedagogterge ádistemelik qoldaý kórsetý maqsatynda tálimgerlik institýty engizilýde. Tájiribeli pedagogterdiń qaita qabyldanǵan áriptesterine tálimgerligi úshin ai saiyn 17 myń teńge kólemindegi ústeme aqy qarastyrylǵan.
Ata-analar ótinish bergende balabaqshany ózderi tańdai alady
Mektepke deiingi bilim berýdiń qoljetimdiligin arttyrý sharalary qabyldanýda. 2019 jyly qurylys jáne MJÁ tetikteri arqyly mektepke deiingi bilim berý uiymdarynyń jelisi 500 birlikke ulǵaityldy. 3-6 jastaǵy balalardy qamtý 98,5% deńgeiinde qamtamasyz etildi.
Eger buǵan deiin balalardy kezekke qoiý tikelei bilim berý bólimderinde júzege asyrylyp kelse, endi sybailas jemqorlyq táýekelderin boldyrmaý jáne ata-analarǵa yńǵaily bolý úshin balalardy kezekke qoiý jáne qabyldaý avtomattandyryldy. Endi ata-analar ótinish bergen kezde balabaqshany ózderi tańdai alatyn bolady dep josparlanýda.
Balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý basymdyqty mindet bolyp qalyp otyr. Balalardyń qaýipsizdigin baqylaýdaǵy negizgi faktorlardyń biri - beinebaqylaý júiesi. Búgingi tańda mektepke deiingi bilim berý uiymdarynyń 90% jýyǵy beinebaqylaý kameralarymen qamtamasyz etilgen.
Mektepke deiingi bilim berýdiń jańa baǵdarlamasy boiynsha jumystar bastaldy. Mektepke deiingi daiarlaýdyń mazmuny, standarttary men ádimteri qaita qaralýda.
«Pedagog mártebesi týraly» Zańnyń qabyldaýynyń arqasynda ustazdardyń jalaqysy jylyna 25% jáne jańa attestattaý júiesi arqyly qosymsha 30%-dan 50%-ǵa deiin kóbeitilýde.
Orta bilim berýde oqýshylardyń 96% jańartylǵan bilim berý mazmunyna kóshti. Biyl qyrkúiek aiynda olar 11 synypqa kóshedi. Nátijesinde orta bilim berý júiesiniń jańartylǵan bilim mazmunyna kóshýi aiaqtalady.
Oqýlyqtardyń sapasyn qalai jaqsartý kerek?
A. Aimaǵambetovtiń aitýynsha, qazirgi kezde oqýlyqtardyń sapasyna kóp kóńil bólinýde. Bul ózekti másele. QR Prezidenti Q. Toqaev pedagogterdiń tamyz konferentsiiasynda jáne Ulttyq keńes otyrysynda oqýlyqtardyń sapasyn jaqsartý boiynsha tapsyrma berdi.
«Bul bir kúnniń máselesi emes. Ministrlik oqýlyqtardyń sapasyn keshendi qamtamasyz etý máselesin qarastyryp jatyr. Bul másele saraptamaǵa ǵana emes, baspalarǵa da bailanysty. Bul baǵdarlamalardy daiyndaý men maquldaýdan, oqýlyqtardy saraptaý men maquldaýdan, sarapshylar men avtorlardyń daiyndyǵynan bastalatyn júieli problema. Odan keiin bul baspalar ainalysatyn másele. Jalpy bul keshendi jumys. Memlekettik organdardyń da, baspalardyń da, ulttyq bilim akademiialarynyń da, basqa qurylymdardyń da jaýapkershiligi. Birqatar normativtik-quqyqtyq aktiler qabyldandy», — dedi ministr.
Abaidyń 175 jyldyǵynyń aiasynda gýmanitarlyq pánderdi tereńdete oqytatyn Abai atyndaǵy mektepter men mektep-internattar jelisin qurý bastaldy. 10 óńirde osyndai mektepter ashyldy, jyl sońyna deiin taǵy 7 óńirde ashýdy josparlap otyrmyz.
Oqýshylardy bir mektepten ekinshisine aýystyrý jańa formatta júrgiziletin bolady
Tamaq berýdi uiymdastyrý sapasyn arttyrý boiynsha sharalar qabyldanýda. Konkýrstyq rásimder memlekettik satyp alý portaly arqyly elektrondy formatta ótkiziledi. Buryn ol qaǵaz túrinde ótetin, endi konkýrstardyń ashyqtyǵy qamtamasyz etiledi. Konkýrstyq rásimderde zań buzýshylyqqa jol berge laýazymdy tulǵalardyń jaýapkershiligi kúsheitilýde. Tamaqtandyrý sapasyn baqylaý boiynsha mektep komissiialary men vedomstvoaralyq sarapshylar tobynyń jumysynyń biryńǵai algoritmi pysyqtaldy. Qala jaǵdailarynda qolma-qol aqshasyz tólem men beinebaqylaý engizilýde.
2020 jyldyń sońyna deiin bilim berý uiymdary beinebaqylaý júielerimen jáne jyly dárethanalarmen qamtylýy tiis.
Birinshi synypqa qabyldaý jáne balalardy bir mektepten ekinshisine aýystyrý júiesi avtomattandyrylýda. Endi ata-analarǵa bir mektepten ekinshisine baryp, qujattaryn qaǵaz túrinde tapsyrýdyń keregi joq. Muny e-gov platformasy arqyly iske asyrýǵa bolady. Bul ata-analardyń ýaqytyn únemdeýge múmkindik beredi.
Oqý jetistikterin syrttai baǵalaýdy (OJSB) ózgertý jumystary júrgzilýde. 2021 jyldan bastap 4 jáne 9 synyptarda bilim alatyndardyń bilimdegi jetistikterine monitoring júrgiziledi, ol pándik bilimderin baǵalaýǵa ǵana emes, fýnktsionaldyq saýattylyǵyn ólsheýge de baǵyttalady.
2020 jylǵa qarai Qazaqstanda 800 mektep salynady
«Ulttyq bilim berý derekteriniń qory» aqparattyq júiesine sáikes elimizde 54 apatty, 183 úsh aýysymdy mektep bar, 168 myń oryn tapshylyǵy baiqalyp otyr.
Demografiialyq jáne kóshi-qon úrdisterin eskerýmen qalalarda orta bilim berý infraqurylymynyń jetsipeýshiligiń máselesi órshi túsýi múmkin. Boljamdy esepteýler boiynsha 2025 jylǵa qarai oryn tapshylyǵy 500 myńǵa jýyq oryndy quraýy múmkin. Ol úshin memlekettik baǵdarlamalar aiasynda 800 mektepti salý josparlanǵan.
Sonymen qosa, úsh aýysymdy mektepterdi joiý boiynsha ǵana emes, bir aýysymdy mektepterge kóshý boiynsha aýqymdy mindet tur.
Búginde ministrliktiń aldynda turǵan mindet - mektep ǵimarattaryn apatty jaǵdaiǵa jetkizbeý. Ótken jyly kóshpeli tekserý aiasynda QR BǴM qyzmetkerleri qosymsha apatty mektepter anyqtaldy. Ministrdiń aitýynsha, bul problemany jasyryp-jaýyp qoiýǵa bolmaidy, kerisinshe, aityp kórsetip, sheshý kerek.
Jumyspen qamtýdyń jol kartasy boiynsha jáne jergilikti biýdjet esebinen biyl 2 myńnan asa nysan jóndeledi. Bul teńdessiz shara. Jalpy, JQJK boiynsha tek bilim berý nysandaryna biyl 190 mlrd teńgeden asa qarjy bólindi.
Orta bilim berý salasynda jańartylǵan bilim mazmunyna kóshken soń oqý baǵdarlamalaryn jetildirý, túrlendirilýin qamtamasyz etý, fýnktsionaldyq saýattylyqty ólsheýge arnalǵan baǵalaý júiesin jańǵyrtý boiynsha jumystar jalǵasady. Erte kásiptendirý variatsiialy tiptik oqý josparlaryn engizý esebinen qamtamasyz etiledi.
Balalardyń qaýipsizdigin saqtaýǵa erekshe kóńil bólinedi
Balalardyń quqyǵyn qorǵaý salasy barlyq deńgeilerde, aýyldan oblysqa deiin ózgeredi, kámeletke tolmaǵandar isi jáne olardyń quqyǵyn qorǵaý jónindegi 228 komissiianyń jumysy ózgeredi. Qoǵamnyń usynysy boiynsha biyl olardyń qyzmet aiasy keńeitiledi.
Balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý basymdyqty mindet bolyp qalyp otyr. Ministrlik osy saladaǵy zańnamany jetildirý úshin jumys atqaryp jatyr.
Endi, jańa túzetýlerge sáikes, pedagogter, densaýlyq saqtaý jáne halyqty áleýmettik qorǵaý salalarynyń qyzmetkerleri kámeletke tolmaǵandardyń nemese olarǵa qatysty quqyq buzýshylyq faktileriniń oryn alǵany týraly quqyq qorǵaý organdaryn birden habardar etýge mindetti. Balalarǵa zorlyq-zombylyq kórsetkeni úshin jaýapkershilik qataityldy, bas bostandyǵynan aiyrý merzimi uzartyldy.
Bul rette, balalar sýitsidi kórsetkishteri turaqty joǵary bolyp qalyp otyr. Bul máselege erekshe kóńil bólingen. Osy maqsatta sýitsidke, zorlyq-zombylyq pen býllingke qarsy kúresýdiń biryńǵai baǵdarlamasy ázirlenýde. Árbir oblys óziniń baǵdarlamasy boiynsha jumys atqarady, osy sharalardyń úilesimdiligi men tiimdiligine qatysty máseleler bar.
Áleýmettik-psihologiialyq qyzmet jumysy áli de tiimdi bolmai tur. Mundaida jyldam nátijelerge qol jetkizý múmkin emes, sondyqtan olardy júieli transformatsiialaý bastaldy.
Josparly jumystardyń nátijesinde sońǵy 10 jylda balalar úilerindegi tárbielenishýler sany 70%-ǵa — 14 myńnan 4 myń balaǵa deiin azaidy.
Sońǵy 4 jylda balalar úileriniń tárbielenýshileriniń sany 42%-ǵa — 7 myńnan 4 myńǵa deiin qysqardy.
Balalar úileriniń jelisi 28%-ǵa — 140-tan 101-ge deiin azaidy. Balalar úii balalardy qoldaý ortalyqtary bolyp qaita qurylýda, bul jumystarǵa azamattyq qoǵam atsalysýda.
Balalardyń damýy úshin qosymsha bilim berýdiń mańyzy zor. Kórkem shyǵarmashylyq, mýzyka, bi, týristik ólketaný úiirmelerin saqtai otyryp, robotty tehnika, STEM-bilim berý, 3D-printing jáne baǵdarlamalaýdyń jańa baǵyttary damyp keledi.
«Barshaǵa arnalǵan tegin TjKB» jobasyn júzege asyrý úsh jylda oń nátije berdi
TjKB salasynda 2017 jyldan beri «Barshaǵa arnalǵan tegin TjKB» jobasy iske asyrylýda. Joba boiynsha 300 myń jas birinshi jumysshy mamandyǵyn tegin alady.
Aita ketý kerek, bul joba boiynsha stýdent áleýmettik qoldaýmen qamtylady: bir rettik ystyq as berilip, shákirtaqy tólenedi, jylyna eki ret jolaqysy tólenedi.
2019 jyldyń maýsym aiynan bastap jumysshy mamandyqtary boiynsha oqityn stýdentterdiń shákirtaqysy 30% artty, al 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap orta býyn mamandyqtary boiynsha oqityn stýdentterdiń shákirtaqysy 25% ósti.
Jalpy, jobany iske asyrý úsh jylda oń nátijesin berdi.
Abitýrientterge qujat tapsyrý úshin kolledjge kelip qajeti joq, ony egov portaly arqyly tapsyra alady. Biraq qaǵaz túrinde tapsyrý múmkindigi áli de saqtalady.
Kadrlar daiarlaý sapasy
Memleket basshysy kolledjderge akademiialyq erkindik berýdi tapsyrdy.
Sonymen qatar kreditterdi jinaqtaý arqyly kredit júiesin kóshýdi birge iske asyrýdyń mańyzy zor.
Dýaldi oqytý qarqyndy damýda. Stýdent óz ýaqytynyń 60% astamyn kásiporyndardyń bazasynda ótkizedi. Dýaldi oqytý boiynsha bilim alǵan túlekterdiń 72% eńbekke ornalasady.
Búgingi tańda dýaldi oqytýmen 55 myńnan asa stýdent qamtylǵan. 2025 jylǵa qarai qamtýdy eki esege jýyq arttyrý kózdelgen.
Pedagog mártebesi boiynsha jalaqysy kóbeitildi. Prezidenttiń tapsyrmasy boiynsha kolledjder men balabaqshalar qyzmetkerleri de jalaqysynyń eki ese ósýine qamtylady.
Sonymen, kolledjderdiń pedagogterine biliktilik sanaty boiynsha aqy tóleý máselesi sheshildi. Olardyń alatyny ústeme aqysy 30%-dan 50%-ǵa deiin.
Búginde bilim berýdi basqarý jáne qarjylandyrý júiesi de birqatar ózgeristerge ushyraýda. Memleket basshysynyń tamyz konferentsiiasynda bergen tapsyrmasyna sáikes, bilim berý júiesin baqsarý modeli ózgeristerge ushyraýda. Qazirgi zaman talaptaryna sáikes, bilim berý júiesi korporativtik basqarýǵa kóshetin bolady.
Joǵary bilim berýde jyl saiyn memlekettik tapsyrys kólemi ulǵaiýda
Sońǵy 4 jylda memlekettik tapsyrys 1,3 ese kóbeiip, biyl 53,8 myń grantty qurap otyr.
Prezident tapsyrmasy boiynsha biyldan bastap grant quny kóteriledi. Onyń quny 2011 jyldan beri ózgermegen. Bul rette memlekettik JOO-lar muǵalimderdiń jalaqysyn kóterýge mindetteledi.
2019 jyldan bastap UBT birneshe ret ótkizý qarastyrylǵan. UBT-ǵa qatysýdan TjKB túlekteri aqyly negizde qysqartylǵan oqytý merzimimen shektes baǵyttarǵa túsetin bolsa, bosatylady. 2020 jyldan bastap SAT, AC, IB halyqaralyq standarttalǵan testilerdiń balldaryn UBT balldaryna aýystyrý shkalasy engiziledi. Osyndai sertifikattary bar tulǵalar UBT tapsyrýdan bosatylady.
UBT elektrondy sertifikaty men grant berý týraly elektrondy kýálik engizilýde.
Testileýden ótý ýaqyty uzartyldy, kalkýliator paidalanýǵa ruqsat etildi, qorytyndy attestattaýdan túlekter bosatyldy, qatań sanitarlyq talaptar saqtalatyn bolady.
Búginde pedagog kásibiniń tartymdylyǵyn arttyrý boiynsha júieli sharalar qabyldanyp jatyr. 2020 jyldyń qyrkúiek aiynan bastap muǵalim bolýǵa niet bildirgen stýdentterdiń shákirtaqysyn 26186 teńgeden 42500 teńgege deiin kóterý josparlanǵan. Pedagogikalyq mamandyqtarǵa oqytýǵa shekti balldy 70 ballǵa deiin kóterý qarastyrylǵan. Pedagogikalyq baǵyttaǵy túlekter biyldyń ózinde pedagog-moderator biliktiligin alýǵa úmitker bola alady. Ol úshin Ulttyq biliktilik testinen ótip, óziniń igergen daǵdylaryn kórsetýi tiis.
JOO-lardy profildendirý úshin pedagogika kadrlaryn daiarlaityn JOO-larǵa qoiylatyn talaptar anyqtaldy: (OPQ, eńbekke ornalastyrý, jańartylǵan bilim mazmunyn eskerýmen bilim berý baǵdarlamalary, SBA, UBA jáne pedagogtiń kásibi standarty).
Memleket basshysynyń tapsyrmasy aiasynda sapasyz bilim beretin JOO-lardy ońtailandyrý jumystary jalǵasýda. Birneshe JOO jabyldy. Olardy jabý ǵana emes, biriktirý, daiarlaýdyń jekelegen baǵyttary boiynsha litsenziialaryn qaitarý arqyly da bul másele sheshilýde.
Karantin kezinde qashyqtan oqytý qalai ótti?
Tótenshe jaǵdai kezinde oqytý úrdisin jalǵastyra otyryp bilim alýshylar men bilim berý júiesiniń qyzmetkerleriniń densaýlyqy qorǵaý máselesi turdy.
A. Aimaǵambetov qysqa ýaqyt ishinde balalardyń da, muǵalimderdiń de, ata-analardyń da jańa jaǵdaiǵa beiimdele alǵanyn atap ótti.
«Birqatar problemalardyń bolǵanyna qaramastan, oqý protsesi toqtaǵan joq. Ata-analarǵa zor alǵys aitqym keledi, kóp jaýapkershilik júkteldi, ata-analardyń jumystary kóp boldy, biz muny moiyndaimyz. Biraq, olardyń túsiniginiń, belsendi atsalysýynyń jáne áriptesterimizdiń jumysynyń arqasynda biz osy kezeńnen oqý úrdisin tejemei óte aldyq», — dedi ministr.
Sonymen qatar ministr negizinde qashyqtan bilim berý sál ózgeshe bolýy tiis ekenin atap ótti. Sondyqtar, barlyq qatelikter, kemshilikter men problemalyq tustardy eskerý qajet.
«Bul – kiberpedagogika máseleleri, jáne synyptyq-sabaqtyq júieni barlyq artyq ári kem tustarymen strimge, Zoom arqyly qosyp, sabaq ótkizip, ony qashyqtan bilim berý dep ataýǵa bolmaidy. Bul qate túsinik», — dedi vedomstvo basshysy.
Onyń aitýynsha, oqytý ádistemesi, qashyqtan oqytý rejiminde pedagogikalyq tehnologiialar, normativtik retteý boiynsha jumysty júrgizý jáne bul júieni baǵalaý mindeti tur.
«Pedagogikalyq jáne tehnikalyq sipattaǵy máseleler az emes, jaz mezgilin atalǵan máselelerdi mindetti túrde sheshý úshin tiimdi paidalanýymyz kerek», — dedi A. Aimaǵambetov.
Ministr atap ótkendei, mektepter jańa oqý jylyn qashyqtan bastaýǵa daiyn bolýy tiis.
«Koronavirýs infektsiiasy boiynsha elimizdegi ahýal jaqsaryp, kelesi jyldyń basynda oqýdy mektep qabyrǵasynda bastaimyz dep úmittenemiz. Degenmen, biz basqa jaǵdaiǵa da daiyn bolýymyz kerek. Osyǵan bailanysty jazda pedagogter de, Bilim jáne ǵylym ministrligi men basqarmalar da qajetti sharalardy qabyldaýy tiis», — dedi ministr.
Sondai-aq bilim jáne ǵylym ministri Qazaqstan turǵyndarynan túsken keibir suraqtarǵa jaýap berdi
A. Aimaǵambetov búgingi tańda halyqaralyq standarttardy engizý úlken másele bolyp otyrǵanyn atap ótti.
«Sońǵy ótken World Skills chempionaty boiynsha Qazaqstan 14-orynǵa ie boldy, bizde úlken áleýet bar, biz World Skills standarttaryn budan ári de oqý úderisine engize bermekpiz», — dep atap ótti ol.
Bilim berýdi qarjylandyrý júiesi men basqarýda búginde eleýli ózgerister engizilip jatyr – Memleket basshysynyń tamyz konferentsiiasynda bergen tapsyrmalary aiasynda bilim berý júiesin basqarý modeli ózgeretin bolady. 2021 jyldan bastap barlyq aýdandyq jáne qalalyq bilim bólimderi oblystyq basqarý deńgeiine beriledi.
«Biz aýqymdy jumys atqaryp jatyrmyz jáne meniń oiymsha, 2021 jyldan bastap bul júie iske qosylady. Direktorlardy almastyrý institýty engiziledi. Biz direktorlardy taǵaiyndaýdyń jańa júiesine qajetti ózgeristerdi daiyndadyq, sondai-aq zańnamaǵa aýdandar men qalalardyń bilim berý bólimderi men bilim berý basqarmalary basshylaryn BǴM-men kelise otyryp taǵaiyndaý jáne jumystan bosatý boiynsha norma engizildi», — dep túsindirdi vedomstvo basshysy.
Joǵary bilimge keler bolsaq, memlekettik tapsyrys kólemi jyl saiyn artyp keledi. Máselen, sońǵy 4 jylda memlekettik tapsyrys 1,3 esege artyp, biyl 53 myńnan astam grantty quraidy.
«Prezident tapsyrmasy boiynsha biyldan bastap granttyń quny artady – ol 10 jylǵa jýyq ýaqyt ózgergen joq. Bul rette, biz memlekettik ýniversitetterge jalaqyny kóterýdi mindetteimiz. Biz qazir eńbekaqy tóleý qoryna jalaqynyń eń tómengi shegin belgileý máselesin talqylap jatyrmyz. Grant qunynyń artýy pedagogtar jalaqysynyń ósýine ákelýi tiis. Jekelegen JOO-larda oqytýshylar jalaqysynyń 70-80 myń teńgeni quraýy – múldem durys emes», — dedi A. Aimaǵambetov.
Onyń aitýynsha, sońǵy jyly jalaqy aitarlyqtai 50-70%-ǵa ósti.
Pedagogterdiń quqyqtaryn buzý jaǵdailarynyń jiilep ketýine qatysty suraqqa A. Aimaǵambetov Ministrlikte pedagogtyń qandai qujattardy toltyrýy kerek ekeni naqty belgilegenin Buiryq qabyldanǵanyn atap ótti.
«Pedagog kún saiyn tek eki qujatty toltyrady. Laýazymdy adamdar nemese basqa sanattar usynatyn barlyq basqa qujattar – zańsyz. Sondyqtan bizde zańnama boiynsha Sapany qamtamasyz etý jónindegi departamentter tiisti sharalardy qabyldaityn bolady. Biz osyndai jaǵdailar boiynsha sharalar qoldandyq – bul ákimshilik jaýapkershilik, jalpy alǵanda, jumystan bosatýǵa deiin sharalar qoldanylady. Mundai buzýshylyqtarǵa óte qatań áreket etetin bolamyz», — dedi vedomstvo basshysy.
