"Tek Nazarbaevtyń týǵan-týysqandary, jaqyndary, qyzdary, kúieýbalalary Qazaqstandy tonady. Tek solar ǵana qylmysker. Qalǵan bárimiz sútten aq, sýdan tazamyz” degenge men eshqashan senbeimin. Tonaǵandardyń bári - memleket qyzmetkerleriniń, sot júiesiniń kómegine súiengeni aidan anyq. Bailyq pen bilikti biriktirgen júie quryp, osy zańdy shyǵarǵan Parlament depýtattary jaýap berýi kerek. Osylardyń barlyǵyn nege teksermeidi?". Bul pikirdi belgili saiasatker, qoǵam qairatkeri Dos Kóshim Adyrna.kz ulttyq portalynyń tilshisine bergen suhbatynda aitty.
“Ár túrli jolmen jinaǵan qarjylaryn, bailyqtaryn “óz erikterimen qaitaryp jatyr” degenge men senbeimin. Oǵan eshkim de senbeitin shyǵar. Demek, olarǵa belgili bir deńgeide áser etti. Qoldaryn qaiyrdy ma? Kelisimge keldi me? Al bul demokratiialyq qoǵamda bolmaityn jaǵdai. Eger olardyń sol alǵan bailyqtarynyń zańsyz ekeni anyqtalatyn bolsa, ol sot arqyly qaitarylady. Sot olarǵa “osynshama aqshany urladyń” dep aldaryna belgili bir másele qoiady. Eger olar sonyń belgili bir bóligin qaitarsa, múmkin jazasy jeńildeitin shyǵar. Biraq mysaly Qairat Satybaldy “Qaztelekomnyń” 28,8% paiyzyn ózi qaitardy degende men óz basym senbeimin”,- deidi Dos Kóshim.
Saiasatkerdiń aitýynsha, bul jerde quqyqtyq memleketke “sai emes” máseleler júrip jatyr.
“Múmkin olar ózderiniń zańsyz alǵan bailyqtarynyń 10% paiyzyn ǵana qaitaryp, qalǵanyn ózimen birge alyp ketý jóninde kelisim jasaldy ma? Ondai da sózder bar. Sot júiesi arqyly barlyǵy halyqqa, qoǵamǵa belgili bolatyndai, osylardyń bári sheshilýi kerek. “Qansha urlandy? Qansha máseleniń urlanǵany sheshildi?” t.b. Bul birinshi másele. Ekinshi másele - tek qana eks-prezident Nazarbaevtyń týǵan-týysqandary, jaqyndary, qyzdary, kúieýbalalary Qazaqstandy tonady. Tek solar ǵana qylmysker. Basqa bárimiz sútten aq, sýdan tazamyz” degenge men eshqashan senbeimin. Sebebi, bul júie osylai halyqtyń aqshasyn tonaýǵa arnalyp qurylǵan. Júie buzylǵan joq. Sol júieniń bir top adamyn - Nazarbaevqa jaqyn adamdaryn memleket jáne bilik ustap berip, solarǵa qysym jasap, solar qaitaryp jatyr dep basqalarynyń bári qutylyp kete ma? degen qorqynysh bar…",- deidi qoǵam qairatkeri.
Dos Kóshimniń aitýynsha, bul júieni paidalanǵan tek qana Nazarbaevtyń týysqandary dep eshkimdi sendire almaisyńdar…
“Osy jerdegi oligarhtardyń eshqaisysy ketpenimen baqshany shaýyp, oǵan qaýyn pisirip, kúndiz-túni kúnniń astynda júrgen joq siiaqty… Tek qana bir otbasyn berip, basqalarda eshnárse joq siiaqty kórý - dál qazir "osyndai jaǵdai" bolyp jatyr. Bul óte qaýipti qubylys. Tek solardy ustap berip, basqalaryn jasyryp qalatyn siiaqty kúdik qaldyrady…Úshinshi másele - tutqyndalǵan adam deimiz be, qylmysy dáleldengen adam deimiz be… Nemese bilik onyń qolyn qaiyrǵan deimiz be… Ózderiniń birnárselerin berip jatyr deiik, iá. Ana jaqtan 3 mln tapty, myna jaqtan 20 mln tapty. Japoniiadan qaitaryldy. Birikken Arab Ámirlikterinen qaitaryldy degen máseleler kóbeiip jatyr. Kóptegen jerde "reiderlik tásilmenen" basqalarynyń biznesin basyp aldy deidi. Endi osylardyń bárin jasaǵan ýaqytta olar jalǵyz ózderi jasaǵan joq qoi. Osy jerde mindetti túrde memleket qyzmetkerleri, sot júiesi kómestesti. Osylardyń barlyǵyn nege teksermeidi?", - deidi Dos Kóshim.
Qoǵam qairatkeriniń aitýynsha, Nazarbaev áýleti sol bailyqty jinaǵan ýaqytta qanshama zańsyzdyqtar oryn alǵany sózsiz.
"Sol Zańdy jasaǵan Parlament depýtattary jaýap berýi kerek. Bizde bailyq pen bilikti biriktiretin júie quryldy. Sol júieni quryp, osyndai zańdardy daiyndap shyǵarǵan osy bizdiń Parlament depýtattary. Reiderlik kezinde bireýdiń biznesin basyp alyp, tonaǵandardyń bári - sot júiesiniń kómegine súiengeni aidan anyq. Ol sot júiesin nege anyqtamaimyz? Qysqasy, eshqandai tekserý joq. Qoǵam eshnárse bilmeidi. Biz tek qana eń sońǵy núktesin ǵana kórip jatyrmyz. “Mynadai nárseni qaitarypty, myna nárseni qazir alyp jatyr, bul Úkimetke ótip jatyr” degen másele… Ol árine qoǵamda san túrli pikir týǵyzady. Bul bilikke degen senimsizdikti ulǵaita túsedi. Iá bir jaǵynan “Oi Nazarbaevtyń týysqandaryn qustyryp jatyrmyz. Alyp jatyrmyz” dep qýanatyn shyǵar. Biraq, olai demokratiialyq elde olai qustyrmaidy ǵoi… Demokratiia degenimiz - onyń bári de ashyq bolady. Onyń bári zańdy bolady. Men osy ashyqtyq pen zańdylyqty kórip otyrǵan joqpyn. Tek sońǵy núktesi "qaitarylǵan máseleni" kórip otyrmyn. Sol qaitarylǵan aqshalar qaida ketedi? Meniń oiymsha, bul eki túrli jaǵdaiǵa jumsalady. Birinshisi - konfiskatsiia. Eger memleket shyn máninde zańdy túrde konfiskatsiia jasasa, ol qazynaǵa quiylady. Al eger onyń alǵanynyń bárin qaida ketkenin bilmeitin bolsaq, bul onda bir jemqordy ekinshi jemqordyń tonaýy bolady. Qysqasy, birinshi toptyń jinap alǵandaryn ekinshi top ustap alyp, ony qaita bóliske salýy ábden múmkin. Zańsyzdyq bolǵan jerde bul mindetti túrde oryn alady”, - deidi Dos Kóshim.
Zarina ÁShIRBEK,
"Adyrna" ulttyq portaly
