Eki ekspeditsiia, myńdaǵan shaqyrym jol jáne júzdegen jartas sýreti. Allur avtomobil kompaniiasynyń quramyna kiretin Chevrolet Kazakhstan elimizdiń tarihi-mádeni murasyn zertteýge baǵyttalǵan bastamalardy qoldaýdy jalǵastyryp keledi. Tamyz aiynda brend kólikteri Taldyqorǵan, Semei jáne Aiagóz mańyndaǵy az zerttelgen aýmaqtarǵa uiymdastyrylǵan eki ekspeditsiiaǵa qatysty, dep habarlaidy Ult.kz.
Qazaqstan tarihy tek mýzeilerde, muraǵattarda jáne oqýlyqtarda ǵana saqtalǵan joq. Onyń izi týrister kóp bara bermeitin alys aimaqtarda — keń dalada, taý silemderi men tasty ústirtterde jatyr. Myńdaǵan jyl buryn ejelgi adamdar tas betine ózderi ómir súrgen dáýirdiń tynys-tirshiligin beineleitin sýretter qaldyrǵan.
Ótkenniń osy bir qundy kýálikterin taýyp, tirkeý úshin zertteýshiler júzdegen, tipti myńdaǵan shaqyrym jol júrip, shalǵai aýmaqtarǵa attanady. Mundai jaǵdaida senimdi kólik jai ǵana qatynas quraly emes, ekspeditsiianyń mańyzdy bóligine ainalady.
Osy maqsatta Chevrolet Kazakhstan Qazaqstandaǵy biregei petroglifterdi izdeýge, zertteýge jáne olardyń toptamasyn jasaýǵa arnalǵan «Babalar kody» jobasyn qoldady. Jobanyń avtory, fotograf Vladislav Kim National Geographic, Chevrolet Kazakhstan jáne ejelgi jartas sýretterin izdep, zerttep, tirkeýmen ainalysatyn «Petroglif izdeýshiler» qaýymdastyǵynyń basyn qosty.
Tamyz aiynda birden eki ekspeditsiia uiymdastyryldy. Alǵashqy sapar Arqarly – Eshkiólmes – Ordakól baǵytymen ótse, ekinshi ekspeditsiia músheleri Abai oblysyndaǵy tylsym Kókentaý úńgirleri men Moldajar alqabyna bardy.
Eki ekspeditsiianyń da negizgi kóligi Chevrolet Traverse boldy. Al alǵashqy saparǵa Diias Ýálihan óziniń Chevrolet Cobalt kóligimen qatysty.
Ekspeditsiia baǵyttary ádettegi týristik joldardan tys aýmaqtardy qamtydy. Iri qalalardan alystaǵan saiyn «Babalar kody» jobasynyń qatysýshylaryn myńdaǵan shaqyrymdyq jol, ulan-ǵaiyr dala, tasty aimaqtar men senimdi kóliksiz jetý qiyn oryndar kútip turdy.
Osyndai jaǵdaida Chevrolet kólikteri qashyqtyqty eńseretin qural ǵana emes, zertteý tobynyń tolyqqandy múshesine ainaldy. Kólikter qatysýshylardyń shalǵaidaǵy tarihi nysandarǵa jetýine jáne jumysqa qajetti qural-jabdyqtardy tasymaldaýyna múmkindik berdi.
Alǵashqy ekspeditsiia: Arqarly, Eshkiólmes jáne Ordakól
«Babalar kody» jobasynyń alǵashqy ekspeditsiiasy tamyz aiynyń ortasynda ótti. Baǵyt týrister kóp bara bermeitin Arqarly, Eshkiólmes jáne Ordakól aýmaqtaryn qamtydy.
Ekspeditsiia quramynda Chevrolet Kazakhstan distribýtsiiasynyń SMM-menedjeri Ámir Zamanbek, avtobloger Diias Ýálihan, fotograf ári zertteýshi Vladislav Kim jáne «Petroglif izdeýshiler» qaýymdastyǵynyń múshesi Rafael boldy. Rafael topty Ordakól men Eshkiólmestegi jartas sýretteri shoǵyrlanǵan oryndarǵa bastap bardy.
Saparǵa Chevrolet Kazakhstan kompaniiasy Chevrolet Traverse jol talǵamaityn kóligin usyndy. Sonymen qatar ekspeditsiiaǵa avtobloger Diias Ýálihannyń arnaiy ózgertilgen Chevrolet Cobalt kóligi qatysty.
Baǵyt dalaly jáne tasty aimaqtar arqyly ótti. Topqa osy óńirdiń erekshelikterin jaqsy biletin ári ózderin «petroglif izdeýshiler» dep ataityn jergilikti turǵyndar jol kórsetti. Olardyń bilimi, baiqampazdyǵy jáne kópjyldyq tájiribesi aldaǵy ýaqytta zertteýge laiyq jańa aýmaqtardy anyqtaýǵa kómektesedi.
Alǵashqy ekspeditsiianyń basty nátijeleriniń biri — buǵan deiin belgili arheologiialyq materialdarda kezdespegen úsh petrogliftiń tabylýy boldy.
Aldyn ala boljam boiynsha, tabylǵan beineler ártúrli tarihi kezeńderge — qola dáýirine, erte temir dáýirine jáne túrki kezeńine jatady.
Bul oljalar syrttai jaqsy zerttelgendei kórinetin aýmaqtardyń ózinde Qazaqstan tarihynyń áli ashylmaǵan betteri bar ekenin taǵy bir márte kórsetti. Al Chevrolet úshin bul — osyndai jańalyqtar ashyp, olardy keleshek urpaqqa saqtaýǵa úles qosyp júrgen zertteýshilerdi qoldaýdyń múmkindigi.
Chevrolet Traverse: aýqymdy ekspeditsiiaǵa arnalǵan keńistik
Ekinshi ekspeditsiia tamyz aiynyń sońynda uiymdastyrylyp, aýqymy jaǵynan alǵashqy sapardan edáýir úlken boldy.
Bul joly topqa «Petroglif izdeýshiler» qozǵalysynyń negizin qalaýshy Olga Gýmirova qosyldy. Jańarǵan quram Abai oblysyndaǵy Kókentaý taýlaryna attandy. Munda zertteýshilerdi petroglifter ǵana emes, ártúrli tarihi dáýirdiń izin saqtaǵan tutas arheologiialyq landshaft kútip turdy.
Abai oblysyna jasalǵan sapar kezinde top Chevrolet Traverse kóligimen bir kúnniń ishinde shamamen 1100 shaqyrym júrip ótti. Qysqa úzilisten keiin ekspeditsiia Aiagóz qalasyna qarai taǵy 600 shaqyrymǵa jýyq jol júrip, ekinshi nysan — Moldajar alqabyn zerttedi.
Alǵashqy ekspeditsiia kezinde birneshe jańa jartas sýreti tirkelse, Kókentaý men Moldajar aýmaǵyndaǵy zertteýler tarihi muranyń múlde basqa aýqymyn kórsetti.
Kókentaý taýlaryndaǵy jartas sýretteri týraly alǵashqy málimetter XIX ǵasyrdyń sońy men XX ǵasyrdyń basynda paida bolǵan. 2010 jyly bul aýmaq jartas sýretteri ornalasqan oryn retinde kartaǵa engizildi. Sol kezde Shákárim ýniversitetiniń stýdentteri petroglifter beinelengen 11 tasty tirkegen. Uzaq ýaqyt boiy eskertkishtiń kólemi týraly túsinik osy derektermen ǵana shektelip keldi.
Alaida keiingi zertteýler Kókentaýdaǵy tarihi muranyń áldeqaida aýqymdy ekenin kórsetti. «Babalar kody» ekspeditsiiasynyń músheleri bul jerden ejelgi turǵyndar tas betine qyzyl josamen salǵan biregei beinelerdi tapty.
Árbir jańa tas, jartas betindegi ár beine men tirkelgen kórinis myńdaǵan jyl buryn qazirgi Qazaqstan aýmaǵyn mekendegen adamdardyń ómiri týraly túsinigimizdi tolyqtyra túsedi. Aldaǵy ýaqytta «Petroglif izdeýshiler» Kókentaýdaǵy jumystaryn jalǵastyryp, tas dáýirinen bastap saqtar men túrkiler kezeńine deiingi tarihi nysandardy zertteýdi josparlap otyr.
Tarihi murany taýyp qana qoimai, saqtaý mańyzdy
Petroglifterdi zertteý jumysy olardy tapqan sátte aiaqtalmaidy. Jartas sýretterine jańbyr, jel, temperatýranyń qubylýy jáne tastyń tabiǵi mújilýi únemi áser etedi.
Sondyqtan qazirgi zertteýler ár nysandy izdep taýyp, naqty tirkeýmen ǵana shektelmeidi. Bul jumys elimizdiń tarihi murasyn zamanaýi ári kórkem formatta kópshilikke tanystyrýdy da kózdeidi.
Búginde jartas sýretterine arnalǵan virtýaldy mýzei jumys isteidi. Bolashaqta mamandar Qazaqstannyń jartas ónerine arnalǵan tolyqqandy mýzei ashý múmkindigin de qarastyryp otyr.
Chevrolet Kazakhstan: beimálim murany ashýshylarǵa qoldaý
Chevrolet Kazakhstan úshin «Babalar kody» jobasyna qatysý — elimizdiń tarihi murasyn zerttep, saqtaýmen tikelei ainalysyp júrgen adamdarǵa qoldaý kórsetý múmkindigi.
Ekspeditsiia músheleri myńdaǵan shaqyrym jol júrip, uzaq ýaqyt saparda boldy jáne shalǵai aýmaqtarda zertteý júrgizip, jańa tarihi derekter jinady. Chevrolet kólikteri zertteýshilerge Qazaqstannyń tasqa qashalǵan tarihy saqtalǵan alys aimaqtarǵa jetýge múmkindik berdi.
Árbir jańa olja Uly dala tarihyn tolyqtyra túsedi. Ár ekspeditsiia áli de zertteýdi qajet etetin aýmaqtardy ashýǵa jol salady. Al top júrip ótken árbir shaqyrym olardy kelesi jańalyqqa jaqyndatady.
Chevrolet úshin qozǵalystyń shynaiy máni — qashyqtyqty eńserý ǵana emes, jańalyq ashýǵa umtylǵan adamdardyń alǵa jyljýyna kómektesý.
Allur kompaniialar tobynyń quramyna kiretin Chevrolet Kazakhstan aldaǵy ýaqytta da elimizdiń tarihi jáne mádeni murasyn zertteýge ári saqtaýǵa baǵyttalǵan bastamalardy qoldaýdy jalǵastyrady.
Óitkeni Qazaqstan tarihy — ótken kúnniń paraqtary ǵana emes. Ol — búgin de jańa qyrynan ashylyp jatqan baǵa jetpes mura.
Together, let’s discover — beimálimdi birge ashaiyq.
