BBC News aqparattyq agenttigi «kóshpendiler jasampazdyǵynyń kóp qyrly bailyǵy» sanalatyn qurt ónimi týraly maqala jariialady, dep habarlaidy BBC.
Bul ónimniń turli ataýlary bar: Iranda «kashk» dep atalsa, Armeniiada «chortan», Mońǵoliiada «aarýl» delinedi, dep jazady BBC. Erte kezderden kaltsii men aqýyzǵa bai qurtty Jibek joly boiynda jáne odan tys jerlerde saiahatshylar basytqy retinde jegen.
Jibek joly boiynda týǵan bul ónim qazaq jáne ózge ulttardyń beriktigi men kúshiniń negizgi kózine ainaldy.
Qurtqa degen suranys 21-23 naýryz aralyǵy kúrt ósedi. Bul kúnderi qazaqsha Jańa jyl atap ótiledi.
Qazaq etnografy Áigerim Musagajinovanyń aitýynsha, qurt ony tisteý múmkin bolmaityndai qatty bolmaýy kerek. «Onyń syrty qurǵaq bolýy tiis, qurtty tistegende ol jumsaryp, balǵyn jáne názik bolady, - dep qosty ol. – Adam qurt týraly oilaǵanda bizdiń aýyzymyzda dál limondy oilaǵandaǵydai sezim paida bolady».
BBC atap ótkendei, jaqynda Áigerim Musagajinovanyń qazaq tamaǵynyń joǵalǵan 50 salty men retsepti jinaqtalǵan kitaby jaryq kórgen. Onyń 13 jylǵy zertteýi Qazaqstannyń túkpir-túkirine eki jyldyq sapar nátijesin qosady. Áigerim mádeniet pen saltty saqtaýshylardyń úilerinde bolyp, olardan suhbat alǵan.
Batys Qazaqstanda qurtty túie sútinen ázirleidi, Soltústik Qazaqstanda qurtqa jemis, keptirilgen jemis jáne jańǵaq qosady. Eldiń ońtústiginde ystyq klimatta uzaq saqtalýy úshin tuz kóp qosylady. Al onyń kólemi men pishini qurtty daiyndaýshy adamnyń qolyna bailanysty ózgerip otyrady.
Qurt týraly eń tanymal oqiǵanyń biri Ekinshi dúniejúzilik soǵys kezindegi eńbek lagerinde boldy. Búginde ol – Qazaqstannyń soltústigindegi Aqmola oblysynda ornalasqan ALJIR murajaiy. Raisa Golýbevanyń óleńinde lager tutqyny Gertrýda Plaitastyń estelikteri boiynsha lagerdegi áielder men balalardyń aýyr jaǵdaiyn kórgen jergilikti turǵyndar olarǵa «usaq tas» – qurt laqtyrǵan. Osy «aq usaq tastar» qamalǵandarǵa azyq bolǵan.
