«BAQYLA» Qoǵamdyq qozǵalysy elimizde 19 naýryzda ótetin QR Parlamenti Májilisi men máslihattar sailaýynda elishilik turaqtylyq pen sailaý protsedýralarynyń qatań saqtalýyn qamtamasyz etý úshin sailaý ýchaskelerin qamtityn óńirlik shtabtarda baqylaýshylyq jasaidy.
Aýmaqtyq baqylaýshylar jelisiniń jumysy Almaty qalasyndaǵy Ortalyq shtab pen elimizdiń 17 qalasynda ornalasqan óńirlik shtabtar arqyly júrgiziledi.
Qoǵamdyq qozǵalys 2022 jylǵy kezekten tys Prezident sailaýynda 27 qalada daýys berý barysyn qadaǵalaý jumysyn sátti atqardy.
Al biylǵy QR Parlamenti Májilisi men maslihattar sailaýynda problemaly qalalar men mańyzdy baqylaý ýchaskelerine basa nazar aýdaryp, 25 qalanyń 3 myńnan astam sailaý ýchaskelerin tańdap otyr.
Sondai-aq azamattyq sektor men ÚEU jelilerinen baqylaýshylar tartý kózdelýde. Baqylaý jelileriniń basshylary men óńirlik úilestirýshilerine sailaý protsesin baqylaý teoriiasy men praktikasy boiynsha arnaiy kýrstar uiymdastyrylady. Oqytý ZOOM konferentsiiasy jáne offlain kezdesýler arqyly júrgiziledi.
Sailaý kúni ortalyq shtab elimizdegi sailaý ýchaskelerindegi jaǵdaidy baiandap, saǵat saiyn brifingter ótkizedi, óńirlerden onlain transliatsiialar uiymdastyrady, áleýmettik jelilerde posttar men beinelerdi jariialaidy jáne tirajdaidy, jalǵan aqparattardy anyqtaidy, erekshe jaǵdailarǵa túsinikteme beredi, jalpy, daýys berý barysy men sailaý qorytyndylary týraly qoǵamdyq pikir qalyptastyrady.
Dos Kóshim, saiasatker, oqytýshy:
Sailaýdy baqylaý – sailaý ýchaskesindegi bir kúndik áreketpen shektelmeidi. Azmattar sailaýdy baqylaýǵa qatysý arqyly ózderiniń azamattyq-saiasi kózqarastaryn qalyptastyrady, Qazaq elindegi sailaý júiesin ózgertýge de úlesterin qosady. Bilik, ókinishke orai, sailaý júiesiniń ashyqtyǵy men jariialylyǵyn nyǵaitýdan kóri sailaýdy baqylaý protsesin qyiyndatý baǵytynda birneshe ózgertýler engizip otyr. Elimizdegi quqyq qorǵaý organdarynyń sailaý barysyndaǵy zańsyzdyqtarǵa tosqaýyl qoiýǵa qulyqsyz ekeni de belgili. Demek baqylaýshylardyń sailaý zańyn meńgerýi men ózderiniń quqyqtaryn bilip qoiýy jetkiliksiz, olarǵa «minez» kerek.
Sabit Ryspaev, saiasatker, bloger:
Menińshe musylman elderdiń ishinde demokratiiasy durystaý bir el bolsa, ol Túrkiia. Salystyrmaly túrde árine. Biraq túrikter osyǵan sailaýdy ádil ótkizý arqyly kelgen siiaqty. Sailaý olarda toi sekildi. Barlyǵy belsendi. Partiialarynyn daýys urlaýlaryna jol bermeidi.
Bizde osyǵan kelý kerek sekildimiz. Kóp nárse aitamyz, biraq iske joqpyz. Sailaý ádil bolmasa bir mandatty depýtattarmen-aq «Amanat» sekildi resýrsy bar partiialar 80-90% adamdaryn ótkizip jiberýi múmkin. Sailaýdaǵy daýys urlaý da qoradan mal urlaǵan sekildi urlyq. Halyq arasynda sailaý mańyzdy emes sanaý mańyzdy degendei jańsaq pikir qalyptasqan. Sol nárseni buzýǵa siz bolyp, biz bolyp birlesip jumys atqaraiyq.
Edýard Poletaev, politolog:
Sailaýdaǵy qoǵamdyq baqylaý, birinshi kezekte, sailaý protsesiniń aqparttyq ashyqtyǵyn, sondai-aq baiqaýshylar institýtynyń jumys isteýin qamtamasyz etedi. Daýys berý kezindegi azamattyq baqylaý álemniń kóptegen elderinde keń taraǵan úrdis. Bul sailaý protsesiniń ashyqtyǵyn kórsetetin dáleldengen qural.
2022 jylǵy prezidenttik sailaýda baiqaýshylyq jasaǵan, tájiribeli táýelsiz baqylaýshylardyń "BAQYLA" qoǵamdyq qozǵalysy QR Parlamenti Májilisi men barlyq deńgeidegi máslihattardy kezekten tys sailaýda óz jumysyn jalǵastyrmaq.
Baqylaýshylar zańda belgilengen qoǵamdyq baqylaýdyń ádis-tásilderin paidalana otyryp, 2-3 myńnan astam sailaý ýchaskelerindegi daýysty sanaýdyń transparenttiliginiń jai-kúiin qadaǵalaityn bolady.
Sońǵy jyldary Qazaqstanda sailaýdaǵy baqylaý protsesine qyzyǵýshylyqtyń artýy baiqalady. «BAQYLA» qozǵalysy tájiribesi joq bolsa da, sailaý protsesiniń tolyqqandy qatysýshysy bolǵysy keletin kez kelgen azamattyń sailaý zańnamasyn egjei-tegjeili bilip, baqylaýshy fýnktsiiasyn júzege asyrýyna qolaily jaǵdai jasaidy.
Baqylaýshylardy tartý úshin aqparattyq arnalar men áleýmettik jeliler paidalanylatyn bolady. Baqylaýshylar sailaý protsesin baqylaý teoriiasy men praktikasy boiynsha arnaiy uiymdastyrylǵan kýrstarda oqidy. Osy jáne ózge de sharalar qoǵamdaǵy sailaý belsendiligin arttyrýǵa, azamattardyń saiasi biligin jandandyrýǵa yqpal etedi.
