AQSh-tyń qaýipsizdik strategiiasy: Basty qarsylasymyz - Qytai

AQSh-tyń qaýipsizdik strategiiasy: Basty qarsylasymyz - Qytai

AQSh memlekettik hatshysy Entoni Blinken.

Resei álemge yqpalyn kúsheitýdi kózdep, álemdik tártipti turaqsyzdandyrýǵa tyrysyp, halyqaralyq arenada búldirýshi rólin oinap otyr. Djo Baiden atynan jariialanǵan AQSh ulttyq qaýipsizdik strategiiasyna bailanysty qujatta Máskeý áreketine osyndai baǵa berilgen. 

Onda Reseidiń Qytaimen birge AQSh-ty álsiretip, Vashington men odaqtastaryna múddelerin qorǵaýǵa múmkindik bermes úshin edáýir resýrs jumsap jatqany jazylǵan. 

Biraq qujatta AQSh-tyń halyqaralyq arenadaǵy jetekshi qarsylasy - Resei emes, Qytai dep kórsetilgen. Qujattaǵy málimetke qaraǵanda, Qytai - óziniń ekonomikalyq qýaty men diplomatiialyq talpynysy, áskeri qýaty men tehnologiiasyn jumyldyra otyryp, turaqty ári ashyq halyqaralyq júiege shynaiy qaýip-qater tóndire alatyn AQSh-tyń jalǵyz básekelesi. Qarýdy baqylaý jónindegi abzatsta Resei men Qytai atap ótilgen, onda AQSh-tyń bul másele jáne strategiialyq turaqtylyq boiynsha dialog ornatýǵa ázir ekeni jazylǵan.

Strategiia týraly qujatta barǵan saiyn avtoritarizmniń álemde trendke ainalyp, aýqymy ulǵaiǵany jáne demokratiiaǵa qaýip tóndirip jatqany aitylǵan.

"AQSh negizin qalaýǵa atsalysqan odaqtar, institýttar, álemdik tártipti anyqtaityn kelisimder men normalarǵa qazir salmaq túsip jatyr" delingen qujatta. Onda demokratiialyq normalar men oǵan negizdelgen halyqaralyq tártipti qorǵaý qajettiligi baiandalǵan. 

Onda AQSh-tyń syrtqy saiasaty Amerikadaǵy az toptar emes, jalpy kópshilikke qyzmet etýi tiis dep jazylǵan. Násilshildik pen diskriminatsiiany joiý, klimattyń ózgerýimen kúres, adamdardyń turmysyn jaqsartý siiaqty máselelerge erekshe nazar aýdarylady. Strategiiada Eýropa pen Aziia elderimen odaqtyq qarym-qatynasty damytýdyń mańyzdylyǵy birneshe ret atap ótiledi. Qujatqa Baidenniń sailaý aldynda bergen ýádeleriniń biri - halyqaralyq demokratiialyq forým ótkizý usynysy engizilgen. Ol avtoritarlyq tendentsiialar kúsheigen shaqta demokratiiany qorǵaý máselelerine arnalýy tiis. 

  • AQSh memlekettik hatshysy jaqynda ulttyq qaýipsizdik strategiiasyna bailanysty birqatar máseleni kótergen. Ol AQSh-tyń álemde demokratiiany jyljytý ideiasyna adal bolyp qalatynyn, biraq baǵytyn ózgertetinin aitqan. 
  • "Biz ózge elderdi mańyzdy reforma júrgizýge yntylandyramyz, nashar zańdardan bas tartyp, jemqorlyqpen kúres jáne ádiletsizdikpen kúresin qoldaimyz. Biz demokratiialyq qadamdardy zor baǵalaimyz, biraq demokratiiany kúshpen tanbaimyz, áskeri tóńkeris nemese avtoritarlyq rejimderdi kúshpen qulatý amaldaryn qoldanbaimyz. Biz mundai taktikaǵa buryn júgingenbiz, biraq túp maqsatymyz igi bolsa da, olar sátti bolǵan joq" dedi memlekettik hatshy. 
  • Ol Qytaimen qatynasty "21 ǵasyrdyń eń iri geosaiasi synaǵy" dep ataǵan. Memlekettik hatshy Resei, Iran, Soltústik Koreia da AQSh-qa iri qaýip tóndiredi, alaida olardy Qytai qaýpimen salystyrýǵa kelmeidi dep aitqan.

Azattyq