كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجٸمباي, «EQ»
ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ٶتكەن جىلى پوليتسيياعا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق تۋرالى 100 مىڭعا جۋىق حابارلاما تٷسكەن. جالپى ەلٸمٸزدە زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىنا ارنالعان 69 داعدارىس ورتالىعى جۇمىس ٸستەيدٸ. وعان ٶتكەن جىلى 5,5 مىڭ ەيەل, ونىڭ ٸشٸندە 3,7 مىڭى بالالارى بار انا جٷگٸنگەن. بٷگٸندە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق وتباسىلى ادامداردا عانا ەمەس, قول ۇستاسقان جاس جۇپتاردىڭ دا اراسىندا جيٸ كەزدەسٸپ جاتىر. وعان مىسالى, ٶتكەن اپتاداعى اكتەر شەرٸپ سەرٸكتٸڭ وقيعاسى. وسى ورايدا Ult.kz تٸلشٸسٸ قوعامداعى زورلىق-زومبىلىققا تٶزبەۋشٸلٸكتٸڭ جاڭا دەڭگەيٸن قاراستىرىپ كٶردٸ.
ٶز مانسابىنا بالتا شاپقان اكتەر
بلوگەر ەلييا بۋتەەۆا سٷيٸكتٸسٸنٸڭ ٶزٸنە قول كٶتەرگەنٸن ايتىپ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە وقيعانىڭ ۆيدەوسىن جارييالادى. ۆيدەودا ليفتٸگە كٸرگەن قىزدى جالاڭ اياق قۋىپ جەتٸپ, سٷيرەپ الىپ كەتكەن ەر ادامنىڭ ەرەكەتٸ كٶرسەتٸلگەن. ال ۆيدەوداعى ادام اكتەر شەرٸپ سەرٸك ەكەنٸ بەلگٸلٸ بولدى.
كوللاج: ulysmedia.kz
ونىڭ سٷيٸكتٸسٸ بۇل جازبانى جارييالاۋ وعان وڭاي بولماعانىن, الايدا زورلىق-زومبىلىق كەزٸندە ٷنسٸز قالۋعا بولمايتىنىن ايتتى.
«ەڭ قورقىنىشتى تٷسٸمدە دە «ماعان سٷيٸكتٸ ادامىم قول كٶتەردٸ» دەپ ايتاتىن ادام بولامىن دەپ ويلاماپپىن. بٸراق سولاي بولدى. مەنٸڭشە, اتتاپ كەتۋگە بولمايتىن شەكارالار بولادى.
مەن فيزيكالىق تۇرعىدان ەلسٸز بولسام دا, ماعان جات نەرسە تۋرالى جاسىرىپ قالاتىنداي ەلسٸز ەمەسپٸن. مەن ٶزٸمدٸ جەنە ابىرويىمدى قورعاۋعا مەجبٷرمٸن», – دەدٸ ەلييا بۋتەەۆا.
بۇل وقيعا قوعامدا قىزۋ تالقىعا تٷسٸپ, جەلٸ قولدانۋشىلارى بلوگەر قىزعا قولداۋ بٸلدٸرٸپ جاتتى. ەڭ ٷلكەن جازانىڭ بٸرٸ اكتەر وسى ەرەكەتٸ ارقىلى ٶز مانسابىنا ٶزٸ بالتا شاپتى. ٶيتكەنٸ ونىمەن ەرٸپتەستٸك قارىم-قاتىناس ورناتقان Salem Entertainment كومپانيياسى اراداعى كەلٸسٸمشارتتى بۇزاتىنىن مەلٸمدەدٸ.
«سوڭعى وقيعالارعا بايلانىستى Salem Entertainment ۇجىمى شەرٸپ سەرٸكتٸ «قارا تٸزٸمگە» ەنگٸزٸپ, ونىمەن كەز كەلگەن ىنتىماقتاستىقتى تولىعىمەن توقتاتتى. بۇعان دەيٸن جارييالانعان «شاكال» سەريالى مەن «Qarga» سەريالىنىڭ ٷشٸنشٸ ماۋسىمى رەسمي تٷردە جابىلدى. سونىمەن قاتار, اكتەر Meow سەريالىنىڭ ەكٸنشٸ ماۋسىمىندا باستى رٶلدەردٸڭ بٸرٸن سومداۋى تيٸس بولعان, الايدا ول جوبادان الىنىپ تاستالدى. اكتەرمەن بارلىق كەلٸسٸمشارت توقتاتىلدى», - دەپ حابارلادى كومپانييا.
بۇدان بٶلەك "پاترۋل: پوسلەدنيي پريكاز" فيلمٸنٸڭ شىعارماشىلىق ۇجىمى شەرٸپ سەرٸكتٸڭ قاتىسۋىمەن تٷسٸرٸلگەن كٶرٸنٸستەردٸ كينونۇسقادان الىپ تاستاۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ جاتقانى بەلگٸلٸ بولدى.
وسى مەلٸمدەمەلەردەن كەيٸن اكتەر شەرٸپ سەرٸك Instagram-پاراقشاسىندا كەشٸرٸم سۇراپ, قىسقا ۆيدەو جارييالادى.
«مەن زورلىق-زومبىلىققا قارسىمىن. ٶكٸنٸشكە قاراي, مەنٸڭ ەلييانى ليفتٸدەن دٶرەكٸ تٷردە جۇلقىپ شىعارعان ۆيدەومدى كٶرگەن بولارسىزدار. بۇل ۆيدەو ارقىلى مەن ٶزٸمدٸ اقتاعىم كەلمەيدٸ. مەن اۋىر ەرەكەت جاسادىم. زاڭ الدىندا تولىق جاۋاپ بەرۋگە دايىنمىن», – دەدٸ ول.
ٶزٸنە سەنٸمسٸز ادام فيزيكالىق كٷشكە سالادى
وسى ورايدا «الان» تٷزەتۋ ورتالىعىنىڭ پسيحولوگى, گەشتالت-تەراپەۆت گۋلبانۋم مۋراددۋلاەۆا «قانداي ادام زورلىق-زومبىلىق جاساۋعا بەيٸم بولادى?» دەگەن سۇراقتىڭ جاۋابىن بەرۋگە تىرىستى.
«مەن پسيحولوگ رەتٸندە زورلىق-زومبىلىقتىڭ كەز كەلگەن تٷرٸنە قارسىمىن. اكتەر شەرٸپ سەرٸكتٸڭ ەرەكەتٸ پسيحولوگييالىق جاڭداعدىڭ تۇراقسىزدىعىن كٶرسەتتٸ. ەسٸرەسە, ول تانىمال, بەلگٸلٸ ادام بولا تۇرا وسىنداي ەرەكەتكە بارۋى كٶپتەگەن كومپانييالاردىڭ سەرٸكتەستٸگٸن توقتاتۋىنا الىپ كەلگەن. بۇل قازٸر زورلىق-زومبىلىققا تٶزبەۋشٸلٸكتٸڭ جاڭا دەڭگەيگە شىققانىن كٶرسەتەدٸ. جاڭا دەڭگەي دەپ وتىرعانىمىز, ەيەلدەر پروبلەماسىن اشىق ايتىپ, اشىق كٷرەسەتٸن بولدى. ال قوعام دا ونى تٷسٸنٸپ, دۇرىس قابىلدايتىن بولدى. بۇل ەيەلدٸڭ ٶزٸن قورعاۋىنا, باقىتتى سەزٸنۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. باقىتتى ەيەل, باقىتتى انا, ول ٶزٸن قورعاۋدا ەكەنٸن سەزٸنسە, وندا ونىڭ وتباسى دا باقىتتى بولادى.
بٸرٸنشٸدەن, ٶزٸنە سەنٸمسٸز ادام باسقا ادامدى قورلاۋ ارقىلى ٶزٸنٸڭ جوعارى ەكەنٸن كٶرسەتكٸسٸ كەلەدٸ. مۇنىڭ ارتى زورلىق-زومبىلىققا ەكەلٸپ سوقتىرادى», – دەدٸ پسيحولوگ گۋلبانۋم مۋراددۋلاەۆا.
ال كونفليكتولوگ ەۆگەنييا فيودوروۆانىڭ ايتۋىنشا, ادامداردىڭ پسيحولوگييالىق مٸنەز-قۇلقى ەرتٷرلٸ. جەكە ادامعا تەن پسيحولوگييالىق ەرەكشەلٸكتەردٸ ادامنىڭ بويىندا قالىپتاسقان ەلەۋمەتتٸك قاسيەت دەپ ايتۋعا بولادى.
«قوعام – ادامداردىڭ تٸرشٸلٸك ەتۋٸ, ەربٸر ادام قوعامنىڭ مٷشەسٸ رەتٸندە تانىلادى. ادامنىڭ توپ ٸشٸندەگٸ ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸك بەينەسٸ – «مەن» بەينەسٸ, ٶزٸندٸك مٸنەز-قۇلقى مەن ٸس-ەرەكەتٸن, سول توپ ٸشٸندە نەندەي قىزمەت اتقارىپ, قانداي ورىن الاتىنىن كٶرسەتەتٸن كەز كەلگەن ادامنىڭ دارالىق سيپاتى. ادامنىڭ دارا باسىنا تەن قاسيەتتەر مەن سيپاتتار, ونىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ ٶمٸر كەزەڭٸندەگٸ تٷرلٸ توپتار اراسىندا قالىپتاسقان مٸنەز-قۇلقىن كٶرسەتەدٸ. ەرتٷرلٸ ورتاعا بەيٸمدەلٸپ تٸرشٸلٸك ەتۋدەن ادامنىڭ پسيحولوگييالىق ٶزٸندٸك پورترەتٸ جاسالادى.
جەكە ادام اراسىنداعى كٷندەلٸكتٸ قارىم-قاتىناستا بٸر-بٸرٸنٸڭ كەم-كەتٸگٸ مەن مٸنەزٸندەگٸ جاعىمسىز قىلىقتارىن كٶزٸنە نۇقىپ ايتۋ نە بٶتەن ادامدار اراسىندا ەشكەرەلەۋ ونىڭ نارازىلىعى مەن رەنٸش سەزٸمٸن شيەلەنٸستٸرە تٷسەدٸ. ەكٸ ادام اراسىنداعى قاقتىعىس سول توپتاعى باسقا ادامدارعا دا تەرٸس ەسەرٸن تيگٸزەدٸ», – دەيدٸ كونفليكتولوگ ەۆگەنييا فيودوروۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, جالپى قاقتىعىستى شەشۋدٸڭ ەر تٷرلٸ ەدٸسٸ بار. سول ەدٸستەردٸ شەبەر قولدانۋ, ونى جٷزەگە اسىرۋ – بٸردەن-بٸر ەلەۋمەتتٸك پسيحولوگييالىق مەسەلە.
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قىلمىستىق كودەكسكە كٶشتٸ
ٶتكەن جىلى كٷشٸنە ەنگەن «كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرگە ەيەلدەردٸڭ قۇقىقتارى مەن بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» جاڭا زاڭنىڭ ماڭىزدىلىعى جوعارى.
كوللاج: baq.kz
ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرٸستەر ەيەلدەر مەن كەمەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىق ٷشٸن جازانى قاتاڭداتۋعا باعىتتالعان. اتاپ ايتقاندا, كەمەلەتكە تولماعان بالانى زورلاعانى ٷشٸن ٶمٸر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ, ال ٶزٸن-ٶزٸ ٶلتٸرۋگە جەنە قورلاۋعا يتەرمەلەگەندەرگە قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸك قاراستىرىلعان.
زاڭگەر ايمان وماروۆا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قىلمىستىق كودەكسكە كٶشكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«وسىعان دەيٸن ەيەلدەر مەن بالالار قۇقىعىن قورعاۋ مەسەلەلەرٸ كٶتەرٸلدٸ. تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قىلمىستىق كودەكسكە كٶشتٸ. ول دا قوعامعا ٶتە پايدالى. مۇنىڭ قىلمىس ەكەنٸنە قوعامدى ٷيرەتۋٸمٸز كەرەك. كەمەلەت جاسقا تولماعان بالالاردى زورلاعاندارعا 15-20 جىل ەمەس, ٶمٸر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى تاعايىندالادى. بۇل دا دۇرىس دەپ سانايمىن», - دەيدٸ زاڭگەر ايمان وماروۆا.
قابىلداعان وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق تۋرالى زاڭ, شىن مەنٸندە, مەملەكەتتٸڭ تەڭدٸك پەن زاڭ ٷستەمدٸگٸ قاعيداتتارىنا باسىمدىق بەرەتٸنٸن, قۇقىقبۇزۋشىلىققا مٷلدەم تٶزبەۋشٸلٸكتٸ قالىپتاستىراتىنىن كٶرسەتەدٸ. وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق تۋرالى زاڭ مىڭداعان ەيەلدٸ ابيۋزيۆتٸ قارىم-قاتىناستان شىعۋعا يتەرمەلەيدٸ, ولارعا قۇقىقتىق قاۋٸپسٸزدٸك پەن قاشۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونداي-اق ەيەلدەرگە ٶمٸر سٷرۋگە جەنە وزبىرلىقتان ارىلۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
قارسىلىقتىڭ جاڭا دەڭگەيٸ
ال پسيحولوگ شىنارگٷل ساپارعاليەۆا قاتىگەزدٸكتٸ ادامنىڭ قۇلدىراۋىمەن سيپاتتايدى. ناقتى ايتقاندا, بۇل ادامنىڭ ٸشكٸ رۋحاني شارىقتاۋى نەمەسە رۋحاني قۇلدىراۋى, ادام ٶز شەڭبەرٸنەن اسىپ, اينالاسىنا, قورشاعان ورتاسىنا, جالپى ايتقاندا, تٸرشٸلٸك يەلەرٸنەن ٶزٸن بيٸك ساناسا, قاتىگەزدٸكتٸڭ شارىقتاۋ شەگٸنە جەتەتٸن كٶرٸنەدٸ.
«بۇل دەگەنٸڭٸز – تەربيە. ول – بالالىق شاقتان بويىنا سٸڭٸپ, سانالى نەمەسە بەيسانالى تٷردە ٸسكە اساتىن ەرەكەت. بٸرٸنشٸ ادام ٶزٸن-ٶزٸ تەربيەلەۋٸ كەرەك. جەكەلەي قالىپتاسۋى قيىن بولسا بٸلٸم بەرۋ ارقىلى تەربيەلەنۋٸ قاجەت. وتباسىن قوسپاعاندا, بالاباقشادان باستالىپ, بٸلٸم وشاقتارى, جالپى وقۋ, ورتا, جوعارى جەنە جەكە وقۋلار, ودان باسقا وتباسىداعى تەربيە بار. وسى بەس تەربيەنٸڭ بٸرەگەيٸ – وتباسى.
قاتىگەزدٸك ادامنىڭ مٸنەز-قۇلقىنداعى جاعىمسىز ەرەكەتتەردەن تۋىندايدى. قازٸرگٸ ٸس-ەرەكەتتەردٸڭ كٶبٸن ساراپقا سالساق, «بٸز 90-جىلداردىڭ توقىراۋىنان شىعا الماي قالدىق پا» دەپ تە ويلايمىن. ال 90-جىلدارى تۋعان بالالاردىڭ اتا-اناسى جۇمىستا, بالاسى ٷيٸندە قاماۋدا بولدى. ودان كەيٸنگٸ تەربيە ينتەرنەت, تەلەفون, سمارتفونعا اۋىستى. دەمەك بالا قاتىگەزدٸكتٸڭ, بۋللينگٸنٸڭ قۇرساۋىندا قالدى. ەرينە, ونىڭ سالدارىن جويۋ دا وڭاي بولمايدى. قاستاندىق جاساۋ, زورلىق-زومبىلىق, وزبىرلىق كٶرسەتۋ سول كەزەڭدە شىقتى دەپ ويلايمىن», – دەيدٸ پسيحولوگ شىنارگٷل ساپارعاليەۆا.
دەگەنمەن, مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قازٸر تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراعاندار بۇرىنعىداي تۋىستارىنان, جاقىندارىنان, پوليتسييادان جاسىرىپ قالمايدى, قورقىتۋ مەن ۇرىپ-سوعۋدىڭ جازاسىز قالۋىن قولدامايدى. سونداي-اق, قوعامدى قورعاۋ جەنە ادامداردىڭ قۇقىقتىق ساناسىن ٶزگەرتۋگە وسىنداي باتىل جانداردىڭ ەرەكەتٸ دە سەبەپ بولىپ وتىر.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
