جاساندى ينتەللەكت سايلاۋ ناۋقاندارىنىڭ جاڭا قۇرامداس بٶلٸگٸنە اينالىپ, ساياسي كونتەنت ٶندٸرۋ تەسٸلدەرٸن ٶزگەرتٸپ قانا قويماي, سايلاۋ ٷدەرٸسٸنە دەگەن سەنٸمگە قاتىستى جاڭا تەۋەكەلدەردٸ دە تۋىنداتىپ وتىر. بۇل تۋرالى قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قازاقستان ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى الماتىدا ۇيىمداستىرعان «سايلاۋ-2026: ساياسي ناۋقاننىڭ سيپاتى» ساراپشىلار الاڭىندا قوعام قايراتكەرٸ ەرلان سمايلوۆ مەلٸمدەدٸ.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ سايلاۋ ناۋقانىنىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸ – ساياسي پارتييالاردىڭ گەنەراتيۆتٸ جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن بەلسەندٸ قولدانۋى. بۇل ەسٸرەسە مەدياكونتەنت ٶندٸرۋ سالاسىندا ايقىن بايقالادى. ٶيتكەنٸ جاڭا تەحنولوگييالار كونتەنت ەزٸرلەۋگە كەتەتٸن ۋاقىت پەن قارجىلىق شىعىنداردى ەدەۋٸر قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
نەيروندىق جەلٸلەردٸ باياندامالار مەن مەتٸندەر ەزٸرلەۋگە, پارتييالاردىڭ باعدارلامالارىن تالداۋعا, ٷگٸت-ناسيحات ماتەريالدارىن, پٸكٸرلەردٸ, كەسكٸندەردٸ, اۋديو جەنە بەينەماتەريالداردى جاساۋعا پايدالانۋعا بولادى. نەتيجەسٸندە ساياسي كونتەنت ٶندٸرۋ ٷدەرٸسٸ جىلدام ەرٸ قولجەتٸمدٸ بولا تٷسۋدە.
«جاساندى ينتەللەكت بٷگٸندە جاي عانا جاڭا تەحنولوگييا ەمەس – ول مەملەكەتتٸك كٷن تەرتٸبٸنٸڭ, قوعامدىق پٸكٸرتالاستىڭ جەنە تٸكەلەي ساياسي بەسەكەنٸڭ بٸر بٶلٸگٸنە اينالىپ كەلەدٸ. بۇل ٷردٸس سايلاۋالدى باعدارلامالار دەڭگەيٸنەن-اق بايقالادى», – دەدٸ ەرلان سمايلوۆ.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, جي تاقىرىبى پارتييالاردىڭ تەلەدەباتتارى بارىسىندا دا كٶتەرٸلۋدە. مەسەلەن, ساياسي پارتييالاردىڭ بٸرٸنٸڭ باعدارلاماسىندا كەمٸندە 5 ملن قازاقستاندىقتى جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن قولدانۋعا وقىتۋ جەنە جي نەگٸزدەرٸن مەكتەپ باعدارلاماسىنا ەنگٸزۋ مٸندەتٸ قويىلعان. بۇل جاڭا تەحنولوگييالارعا دەگەن كٶزقاراستىڭ بٸرتٸندەپ ساياسي كٷن تەرتٸبٸ مەن پارتييالار اراسىنداعى بەسەكەنٸڭ دەربەس ەلەمەنتٸنە اينالىپ كەلە جاتقانىن كٶرسەتەدٸ.
سونىمەن قاتار گەنەراتيۆتٸ جاساندى ينتەللەكتتٸڭ كەڭ تارالۋى جاڭا تەۋەكەلدەردٸ دە تۋىنداتادى. كونتەنت ٶندٸرۋدٸڭ جەڭٸلدەۋٸ دەزينفورماتسييا مەن ديپفەيكتەردٸ تاراتۋعا, سونداي-اق قوعامدىق پٸكٸردٸ مانيپۋلياتسييالاۋعا قوسىمشا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سمايلوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي تەحنولوگييالار جەكەلەگەن كانديداتتاردىڭ, سايلاۋ ناۋقانىنىڭ جەنە مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتاردىڭ بەدەلٸنە نۇقسان كەلتٸرۋ ماقساتىندا پايدالانىلۋى مٷمكٸن.
«قازٸرگٸ سايلاۋ ناۋقانى جاساندى ينتەللەكت بٸردەن ەكٸ قىرىنان كٶرٸنٸس تاباتىن العاشقى ناۋقانداردىڭ بٸرٸ بولۋى مٷمكٸن: بٸر جاعىنان, ول ساياسي ۋەدەلەردٸڭ تاقىرىبىنا اينالسا, ەكٸنشٸ جاعىنان, ساياسي كٷرەستٸڭ تەحنولوگييالىق قۇرالى رەتٸندە قولدانىلۋدا. سوندىقتان مەسەلە ەندٸ جي-دٸڭ سايلاۋدا قولدانىلۋ-قولدانىلماۋىندا ەمەس, تەحنولوگييالىق دامۋ ساياسي اقپاراتقا جەنە جالپى سايلاۋ ٷدەرٸسٸنە دەگەن سەنٸمگە نۇقسان كەلتٸرمەۋٸ ٷشٸن ونى پايدالانۋدىڭ قانداي قاعيدالارى مەن ەرەجەلەرٸ قالىپتاسۋى كەرەكتٸگٸندە», – دەپ اتاپ ٶتتٸ ساراپشى.
ەرلان سمايلوۆ جي-دٸڭ دامۋى سايلاۋ ٷدەرٸسٸنٸڭ الدىنا قويىپ وتىرعان ٷش نەگٸزگٸ سىن-قاتەرگە توقتالدى.
بٸرٸنشٸ سىن-قاتەر سەنٸم مەسەلەسٸمەن بايلانىستى. سايلاۋشى ٷشٸن ساياساتكەردٸڭ شىنايى مەلٸمدەمەسٸن جاساندى تٷردە جاسالعان نەمەسە ٶزگەرتٸلگەن كونتەنتتەن اجىراتۋ بارعان سايىن قيىنداي تٷسۋدە. قازٸردٸڭ ٶزٸندە ينتەرنەت كەڭٸستٸگٸندە پارتييا جەتەكشٸلەرٸنٸڭ, شوۋ-بيزنەس ٶكٸلدەرٸنٸڭ بەينەسٸ مەن ەسٸمدەرٸ دەزينفورماتسييا تاراتۋعا باعىتتالعان روليكتەردٸ جاساۋدا پايدالانىلعان جاعدايلار تٸركەلگەن. ولاردىڭ قاتارىندا بايان الاگٶزوۆا, ەرمۇحامەت ەرتٸسباەۆ, ايداربەك حودجانازاروۆ جەنە باسقا دا تۇلعالار بار. وسىعان بايلانىستى تيٸستٸ تەرٸسكە شىعارۋلاردى باس پروكۋراتۋرا, دەزينفورماتسيياعا قارسى ٸس-قيمىل ورتالىعى جەنە اتالعان تۇلعالاردىڭ ٶزدەرٸ جارييالاعان.
ەكٸنشٸ سىن-قاتەر جالعان جەنە دەيەكسٸز ماتەريالداردى ٶندٸرۋ مەن تاراتقانى ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸككە قاتىستى. جاساندى ينتەللەكتٸنٸ پايدالانۋ مۇنداي كونتەنت ٷشٸن كٸمنٸڭ جاۋاپ بەرۋٸ تيٸس ەكەنٸن انىقتاۋدى كٷردەلەندٸرەدٸ: سۇرانىستى قالىپتاستىرعان اۆتور ما, كونتەنتتٸ پايدالانۋشى ما, ونى تاراتقان تۇلعا ما, تەحنولوگييالىق پلاتفورما ما, ەلدە ونى ەزٸرلەگەن كومپانييا ما?
ٷشٸنشٸ سىن-قاتەر قوعامنىڭ جاڭا اقپاراتتىق ورتاعا دايىندىعىمەن بايلانىستى. ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل مەسەلەنٸ تەك زاڭنامالىق رەتتەۋ ارقىلى شەشۋ جەتكٸلٸكسٸز. گەنەراتيۆتٸ تەحنولوگييالار كەڭٸنەن تاراعان سايىن ازاماتتاردىڭ اقپاراتتى سىني تۇرعىدان قابىلداۋ, دەرەككٶزدەردٸ تەكسەرۋ جەنە مانيپۋلياتسييالىق كونتەنتتٸ اجىراتا بٸلۋ قابٸلەتٸنٸڭ ماڭىزى ارتا تٷسەدٸ.
«جي ساۋاتتىلىعى مەن سىني ويلاۋدى دامىتۋ بٷگٸندە تەك بٸلٸم بەرۋ سالاسىنىڭ عانا ەمەس, ساياسي كٷن تەرتٸبٸنٸڭ دە ماڭىزدى مٸندەتٸنە اينالىپ وتىر», – دەپ اتاپ ٶتتٸ سمايلوۆ.
سونىمەن قاتار ساراپشى قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكتٸنٸ قولدانۋدىڭ زاڭنامالىق جەنە ەتيكالىق نەگٸزدەرٸ قالىپتاسقانىن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل ساياسي جەنە اقپاراتتىق كەڭٸستٸكتە جاڭا تەحنولوگييالاردى ىقتيمال دەسترۋكتيۆتٸ ماقساتتا پايدالانۋدى شەكتەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ەرلان سمايلوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, تەحنولوگييالاردىڭ قوعام ٶمٸرٸنە كەڭٸنەن ەنۋٸ قازٸرگٸ سايلاۋ ناۋقانىن بۇعان دەيٸنگٸ ناۋقانداردان تٷبەگەيلٸ ەرەكشەلەندٸرٸپ وتىر. جاساندى ينتەللەكت ساياسي كوممۋنيكاتسييا قۇرالدارىن ٶزگەرتٸپ قانا قويماي, پارتييالاردىڭ باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنىنا جەنە اقپاراتتىق تەۋەكەلدەردٸڭ سيپاتىنا دا ىقپال ەتۋدە. بۇل ٶز كەزەگٸندە وتاندىق ساياسي تەحنولوگييالاردىڭ دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭٸن قالىپتاستىرۋدا.
«سايلاۋ-2026: ساياسي ناۋقاننىڭ سيپاتى» ساراپشىلار الاڭى 13 تامىزدا الماتى قالاسىندا ٶتتٸ. ٸس-شارانى قر رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قازاقستان ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ۇيىمداستىردى. تالقىلاۋعا ساياساتتانۋشىلار, اكادەمييالىق جەنە ساراپشىلىق قوعامداستىق ٶكٸلدەرٸ, زەرتتەۋ جەنە تالداۋ ورتالىقتارىنىڭ ماماندارى, قوعام قايراتكەرلەرٸ, سونداي-اق ساياسي كوممۋنيكاتسييالار مەن سايلاۋ ٷدەرٸستەرٸ سالاسىنىڭ ساراپشىلارى قاتىستى. ونلاين فورماتتا پٸكٸرتالاسقا قازاقستاننىڭ بارلىق ٶڭٸرٸنەن ساراپشىلار قوسىلدى.
