الماتىداعى وبلىس ەكٸمٸ ٶكٸلدٸگٸنٸڭ مەجٸلٸس زالىندا «جٸبەك جولى جەتٸسۋدان باستالادى» اتتى كونفەرەنتسييا ٶتتٸ. اتالعان شارانى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن «دوستىق ٷيٸ – قوعامدىق كەلٸسٸم ورتالىعى» ۇيىمداستىردى.
«ۇلى جٸبەك جولىنداعى سۇحبات» حالىقارالىق مەدەني جوباسى اياسىندا ٶتكەن جيىنعا بەلگٸلٸ قوعام قايراتكەرلەرٸ, قوعامدىق كەلٸسٸم مەن ەتنومەدەني بٸرلەستٸك ٶكٸلدەرٸ جەنە «جاڭعىرۋ جولى» جاستار شتابىنىڭ مٷشەلەرٸ قاتىستى. كونفەرەنتسييانى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى, حاتشىلىق مەڭگەرۋشٸسٸ عابيت تۇرسىنباي اشىپ, جٷرگٸزٸپ وتىردى.
ۇلى جٸبەك جولىنىڭ ادامزات ٶركەنيەتٸندە الاتىن ورنى ەرەكشە. ول كەزٸندە ازييا مەن ەۋروپانى جالعاستىرعان التىن كٶپٸرگە اينالعان. جٸبەك جولى ارقىلى حالىقتار اراسىنداعى ەكونوميكالىق جەنە رۋحاني بايلانىستار نىعايىپ, ەلەمدەگٸ ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ ساقتالۋىنا زور ىقپال ەتتٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا دا سول ساباقتاستىق جٸبٸ ٷزٸلگەن جوق. ارى قاراي قاناتىن كەڭگە جايىپ كەلەدٸ. جٸبەك جولى بويىندا ورنالاسقان مەملەكەتتەر ورتاق تاريحىن بٸرگە زەرتتەپ, زەردەلەۋگە كٷش سالۋدا. ونىڭ استارىنا ٷڭٸلگەن سايىن ٶزارا ىقپالداستىق پەن سەنٸم كٷشەيە تٷسٸپ, دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا نىق قادامدار جاسالۋدا. مٸنە, وسىنداي ورتاق ٸسكە ٶز سەپتٸگٸن تيگٸزٸپ كەلە جاتقان «ۇلى جٸبەك جولىنداعى سۇحبات» حالىقارالىق مەدەني جوباسىن ايتۋعا بولادى.
– بۇل جوبانىڭ جۇمىس ٸستەپ جاتقانىنا ون شاقتى جىلدىڭ جٷزٸ بولدى. وعان ورتالىق ازييا عالىمدارى دا اتسالىسىپ كەلەدٸ. بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەۋدٸڭ ارقاسىندا تاريحتى زەرتتەۋ جاڭا ارناعا بۇرىلدى. وبلىستا دا وسى جوبا اياسىندا يگٸلٸكتٸ ٸس-شارالار ٶتكٸزۋ جىل سايىنعى دەستٷرگە اينالدى. بيىل – جاستار جىلى. سوندىقتان, ەر اۋداننان توپتاسقان جاس مامانداردى, گەوگرافييا مەن تاريح پەنٸ مۇعالٸمدەرٸن وسىنداي ٸزگٸلٸكتٸ شاراعا قاتىستىرىپ وتىرمىز. جەتٸسۋدىڭ كيەلٸ جەرلەرٸ مەن تاريحي ەسكەرتكٸشتەرٸن ارالادىق. اتالعان كونفەرەنتسييا سول ساپارىمىزدىڭ قورىتىندىسى. جٸبەك جولى تاريحىندا جەتٸسۋدىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. بٷگٸنگٸ جيىندا ايتىلاتىن پٸكٸرلەر, وقىلاتىن باياندامالار جاس ۇرپاقتىڭ زەردەسٸن اشىپ, تانىمىن تەرەڭدەتەدٸ دەپ ويلايمىن, – دەدٸ عابيت تۇرسىنبايۇلى.
بۇدان كەيٸن سٶز العان بەلگٸلٸ قوعام قايراتكەرٸ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور كان گەورگيي ۆاسيلەۆيچ ۇلى جٸبەك جولىنىڭ ٶركەندەۋٸنە تٷرٸك مەملەكەتتەرٸنٸڭ ىقپالى تۋرالى كەڭٸنەن ەڭگٸمەلەدٸ.
– بٸز كەزٸندە تٷرٸك تاريحىنىڭ كارتاسىن ەزٸرلەۋ جۇمىستارىنا قاتىستىق. سوندا موڭعولييا مەن كاۆكازعا دەيٸنگٸ ارالىقتاعى تٷرٸكتەردٸڭ ەل باسقارۋ نىشاندارىن جٸتٸ زەرتتەدٸك. زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸندە بەلگٸلەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ جەتٸسۋ جەرٸنەن تابىلعانىنا كٶزٸمٸز انىق جەتتٸ. كيەلٸ جەتٸسۋدى تٷرٸكتەردٸڭ تٷپ-تامىرى دەيتٸنٸمٸز سوندىقتان.
ۇلى جٸبەك جولىنىڭ ٶركەندەۋٸ تٷرٸك قاعاناتتارىنىڭ دەۋٸرلەۋ كەزەڭٸمەن تۇسپا-تۇس كەلەدٸ. ولار جولدىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە كەپٸل بولدى. سول ارقىلى تەك ساۋدا-ساتتىق عانا ەمەس, ٶنەر مەن مەدەنيەت, عىلىم مەن ەدەبيەت قاتار دامىدى. ٶركەنيەتكە كەڭ جول اشىلدى. ۋاقىت ٶتكەن سايىن جٸبەك جولىنىڭ تاريحى دا تەرەڭدەي تٷسۋدە. بٸز بٸر نەرسەنٸ انىق تٷسٸنۋٸمٸز كەرەك, تاريح جاۋلاسۋ ٷشٸن ەمەس, حالىقتاردىڭ بٸر-بٸرٸمەن جاقىنداسۋى ٷشٸن كەرەك. ۇلى جٸبەك جولىنىڭ تاريحى جاس ۇرپاقتى ىنتىماققا باستايدى, – دەدٸ گەورگيي كان.
كونفەرەنتسييادا شىمكەنت قالالىق عىلىمي ساراپتامالىق توبىنىڭ مٷشەسٸ, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى قايرات انارباەۆ, جامبىل وبلىستىق عىلىمي ساراپتامالىق قولداۋ بٶلٸمٸنٸڭ باس ساراپشىسى البينا تاپاەۆا, تٷرٸكستان وبلىسىنان كەلگەن زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى اسحات ەسەناليەۆ, قر ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ ني ليۋبوۆ اۆگۋستينا, «دوستىق» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى زەينەگٷل سەيسەنوۆالار بايانداما جاساپ, ويلارىن ورتاعا سالدى. كونفەرەنتسييا سوڭىندا قر ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ اسىلى وسمان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ەل بٸرلٸگٸن نىعايتۋدا اتقارىپ جاتقان جۇمىسىنا توقتالىپ, «بٸرلٸك تٷبٸ – تٸرلٸك» ەكەنٸن قاتىسۋشىلاردىڭ تاعى بٸر ەستەرٸنە سالدى.
بولات مەجيت
