اڭىز با, ەلدە شىندىق پا?
مۇنى بٸزگە جەل جەتكٸزگەن جوق, سۋ سىبىرلاعان جوق. اڭىز دەسەڭٸز, بولعان وقيعانى تٸرٸ ادام ٶزٸنٸڭ ۇرپاعىنا ايتىپ كەتكەن. ال شىندىق دەسەڭٸز, ەرتەگٸ كەيٸپكەرٸمەن كەزدەسكەن كٸسٸنٸڭ سٶزٸنە سەنگٸڭٸز كەلمەيدٸ. بٸراق ارتىنا قالدىرعان سٶزٸ بار...
سونىمەن, اۋىلىمىزدا ەرتەرەكتە ٶز زامانىنىڭ باي-باقۋاتتىسى بولعان اياپبەرگەن دەگەن كٸسٸ ٶمٸر سٷرگەن. ەكٸ ادامنىڭ باسى قوسىلسا, باي-باعلاندار تۋرالى ەڭگٸمە ٶربٸسە, وسى كٸسٸ جايلى ەڭگٸمە تيەگٸ اعىتىلا باستايدى. نە قۇدٸرەتٸ بارىن ٶزٸم دە تٷسٸنبەيمٸن.
بٸر كٷنٸ اياپبەرگەننٸڭ بٸر ٷيٸر جىلقىسى جوعالادى. جىلقىشىلارى كٷنٸ-تٷنٸ ٸزدەگەنٸمەن تابىلمايدى. بۇعان شىداي الماعان اياپبەرگەن باي دەرەۋ قارۋىن اسىنىپ, اتىنا مٸنٸپ, جوق ٸزدەۋگە شىعادى. اۋىر قىستان اق كٶرپەسٸن ايقارا اشىپ تاستاپ, ەدەمٸ بٸر تٷرلٸ تٷستٸ كٶيلەك كيگەندەي جەر-انا كٶكتەپ نەشە تٷرلٸ گٷلگە ورانعان شاق ەكەن. جاڭا عانا كٶكتەپ بٸر قارىستاي ٶسكەن, يٸسٸ بۇرقىراعان جۋساندى بىرت-بىرت ٷزٸپ جەپ كەلە جاتقان جارامدى ايعىرىنىڭ اۋىزدىعىن سالىپ, تەبٸنٸپ قالىپ شوقىتا جٶنەلگەن اياپبەرگەن باي تابيعاتتىڭ ەسەم ەسەرٸنە ەلتٸپ ماساتتانىپ, جان-جاعىنا قاراعىشتاپ جورتىپ كەلەدٸ. كٶپ جٷردٸ مە, از جٷردٸ مە, ەيتەۋٸر, دالا كەزٸپ, ەلدەن بٸراز جەر شىعىنداپ كەتٸپتٸ.
بٸر كەزدە ويدا جوقتا ساپ ەتٸپ الدىنان البا-جۇلبا كيٸنگەن, شاشى دودا-دودا, تىرناقتارى قارىستاي, تٷرٸ ادام شوشىرلىق بٸر كەمپٸر شىعا كەلٸپتٸ. ەركەك ەمەس پە, ايەكەڭنٸڭ جٷرەگٸ بىلق ەتپەپتٸ. كەمپٸر كەلگەن بەتتە اياپبەرگەنگە جابىسىپتى. ايەكەڭ دە ەڭگەزەردەي قارۋلى, الىپ كٷشتٸڭ يەسٸ, مىعىم كٸسٸ ەكەن. كەزدەسە كەتكەن كەمپٸردٸڭ جەزتىرناق ەكەنٸن سەزگەن ول باس سالىپ كەمپٸردٸڭ كەڭٸردەگٸنەن الا تٷسٸپتٸ دە, تاقىمعا الىپ شابا جٶنەلٸپتٸ. استىنداعى ايعىرى شوشىپ, مٶڭكٸپ الا قاشىپ بٸر الاپات بولعان ەكەن. كٷش-قايراتى بويىنا سىيماي الاسۇرعان اياپبەرگەن سوندا دا اتتان تٷسپەي, جالماۋىزدىڭ موينىنان ايىرىلماپتى. ەلدەن ۋاقىتتا جەزتىرناق قىرىلداپ, ەلسٸرەگەن كەزدە ايەكەڭ كەمپٸرگە:
– ٶزٸڭ كەلٸپ تيٸستٸڭ, ال, ەندٸ ايت, سەنٸ ٶلتٸرٸپ جٸبەرەيٸن بە, جوق ەلدە تٸلەگٸمدٸ ورىندايسىڭ با? – دەپتٸ.
الباستى كەمپٸر زورعا دەم الىپ: «تٸلەگٸڭدٸ ايت!» – دەپتٸ.
– تٸلەگٸم سول – ٶزٸم تۇرماق, ۇرپاقتارىما جاۋلىعىڭ بولماسىن. ارتىمداعى بالا-شاعا, نەمەرە-شٶبەرەلەرٸم ٶسٸپ-ٶنسٸن, باقىتتى, باقۋاتتى بولسىن. وسىعان ۋەدەڭدٸ بەر! – دەپتٸ.
دال-دۇلى شىققان كەمپٸر: – بولسىن, تٸلەگٸڭ! – دەگەن ەكەن.
سودان سوڭ اياپبەرگەن ەلگٸ كەمپٸردٸ بوساتىپ قويا بەرەدٸ دە, «شۋ» دەپ اتىنا قامشى باسىپ شاۋىپ الا جٶنەلگەن ەكەن. بٸر قىزىعى, وسىدان كەيٸن جوعالعان ٷيٸر جىلقىسى دا الدىنان شىعىپتى.
اۋىلعا كەلگەن سوڭ اعايىندارى مەن بالا-شاعاسىن جيناپ الىپ, وسى بٸر بولعان وقيعانى ايتىپ بەرٸپتٸ. وعان بٸرەۋ سەنگەن, بٸرەۋ سەنبەگەن. ال سول اياپبەرگەن بايدىڭ كەيٸنگٸ ۇرپاقتارى ٶسٸپ-ٶنٸپ, باقىتتى, باقۋاتتى ٶمٸر كەشٸپ جاتقانى بٸزگە ايان.
پ.راحىمبەردٸۇلى
ويىق اۋىلى
تالاس اۋدانى
جامبىل وبلىسى
"جاس الاش" گازەتٸ
