فوتو: ازاتتىق
قاندى قاڭتار وقيعاسى كەزٸندە ەكەسٸنەن ايىرىلعان تٶرت بالا, ەندٸ اناسىز قالدى. مارقۇم سايا ەسەنگەلدٸ جول اپاتىنان قازا تاپتى. تۇل جەتٸم قالعان بالالاردىڭ تاعدىرى نە بولماق, قانداي كٶمەك كٶرسەتٸلٸپ جاتىر? تولىعىراق Ult.kz حابارلايدى.دەلٸرەك ايتساق, جول اپاتى 4 اقپان كٷنٸ بولعان. كٷيەۋٸ دٷنيەدەن ٶتكەننەن كەيٸن سايا كٷندٸز جەتكٸزۋشٸ بولىپ جەتكٸزۋ بٶلٸمٸندە جۇمىس ٸستەپ, تٷندە «تاكسيست» بولىپ كٶلٸك جٷرگٸزگەن. مارقۇمنىڭ ارتىندا اناسى, ديانا ەسٸمدٸ سٸڭلٸ مەن تٶرت بالاسى قالدى. ەزٸرگە تٶرت بالانىڭ تاعدىرى قالاي بولاتىنى بەلگٸسٸز. سەبەبٸ مارقۇمنىڭ سٸڭلٸ ولاردى قامقورلىعىنا بەرە مە, جوق پا, ۋاقىت ەنشٸسٸندە... دەسە دە, بۇل بالالاردى ٶزٸنٸڭ قامقورلىعىنا الۋ ٷشٸن ديانانىڭ باسپاناسى بولۋى تيٸس. الايدا ونىڭ باسپاناسى جوق, ونى ساتىپ الاتىن مٷمكٸندٸگٸ دە جوق. وعان كٶمەك رەتٸندە ارنايى ەسەپشوت تا اشىلدى. بۇل تۋرالى قوعامدىق بەلسەندٸ ايجان حاميت جازدى. ول جاناشىر جانداردىڭ ديانا ەسەنگەلدٸدەن باسقاعا اقشا جٸبەرمەۋٸن ەسكەرتتٸ.
پەتەر جەنە ەر بالاعا 100 مىڭ تەڭگە
تٶرت بالانىڭ تاعدىرى ەشكٸمدٸ بەيجاي قالدىرمادى. كٶمەك قولىن سوزعان جانداردىڭ ٸشٸندە Qazaq Stroy-دٸڭ يەسٸ نۇرلان ارتىقباەۆ بار. ول اۋماعى – 95 كۆ. م, 3 بٶلمەلٸ پەتەردٸ مارقۇمنىڭ جانۇياسىنا سىيعا تارتتى. سونىمەن قاتار, نۇرلان ارتىقباەۆ كەمەلەت جاسىنا تولعانعا دەيٸن اي سايىن ەر بالاعا 100 مىڭ تەڭگەدەن تٶلەپ تۇرۋدى ۇيعاردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل جاي عانا ماتەريالدىق كٶمەك ەمەس, ولاردىڭ ەشكٸمگە كەرەكسٸز بوپ قالماعاننىڭ بەلگٸسٸ دەپ سانايدى.
«بۇل وقيعانى ەستٸگەندە, بەيجاي قاراپ وتىرا المايتىنىمىزدى تٷسٸندٸم. ولارعا بٸز ەكە-شەشەسٸن قايتارىپ بەرە المايمىز, بٸراق بولاشاعىنىڭ جارقىن بولۋىنا اتسالىسا الامىز عوي. بٸز – قازاقپىز, بٸزدٸڭ كٷشٸمٸز اۋىزبٸرشٸلٸكتە, وسىنداي قيىن سەتتە بٸر-بٸرٸمٸزگە قول ۇشىن بەرٸپ, قولداي بٸلۋٸمٸزدە. وسى شاڭىراق بالالارعا بەرەكەسٸمەن كەلسٸن, ال بٸزدٸڭ كٶمەك ولارعا ٶمٸردە جاقسى ادامداردىڭ بارىنا سەنسٸن», – دەيدٸ نۇرلان ارتىقباەۆ.
سٶيتٸپ, ٷيدٸڭ كٸلتٸ مەن سەرتيفيكاتى بٸردەن تابىستالدى.
ەكٸمدٸك پەتەر بەرمەۋ ٷشٸن قوقاڭ-لوققى كٶرسەتكەنٸ راس پا?
ەستەرٸڭٸزگە سالساق, مارقۇم سايانىڭ كٷيەۋٸ ەركەبۇلان سىدىقباەۆ 32 جاسىندا, 2022 جىلى قاڭتار وقيعاسى كەزٸندە كٶز جۇمادى. ول دەل سول كٷنٸ اناسىن جۇمىستان الىپ قايتپاق بولادى. الماتىنىڭ بٸر باسىنان ەكٸنشٸ باسىنا بارا جاتقانىندا وعان قاڭعىعان وق تيگەن. ٶلٸم مەن ٶمٸردٸڭ ورتاسىندا ارپالىسقانىمەن دەرٸگەرلەر ەركەبۇلاندى امان الىپ قالا الماي, اۋرۋحانادا كٶز جۇمادى. بۇل تۋرالى جۋرناليست ايان قالمۇرات ٶز پاراقشاسىندا جازادى.
«بٷگٸن ٶتە اۋىر حابار ەستٸدٸم. مىنا سۋرەتتەگٸ ەركەبۇلان — قاڭتاردىڭ كەزدەيسوق قۇربانى. ماماسىن دٷربەلەڭ كٷنٸ جۇمىستان كٷتٸپ الۋعا شىققاندا وققا ۇشقان. كٶلٸك جٶندەپ, تاكسي ايداپ جٷرگەن قاراپايىم جٸگٸت ەدٸ. ارتىنان ٷش بالا قالعان. كەلٸنشەگٸ سايانىڭ اياعى اۋىر ەدٸ. بٸرەر ايدا بوساندى. سايا «قىزىمنىڭ اتىن كٷيەۋٸم قالاعانداي «ەركە» دەپ قويدىم دەگەن. كەيٸن سايانىڭ تٶرت بالانى قالاي جالعىز جەتكٸزٸپ جٷرگەنٸن سىرتتاي ەستۋشٸ ەدٸم. تٷرلٸ جۇمىس ٸستەپ, پەتەر جالداپ, تٸرشٸلٸك ٷشٸن كٷرەسٸپ… ال كەشە سايا جول اپاتىنان كٶز جۇمدى دەگەن حابار جەتتٸ. نە دەگەن ەدٸلەتسٸزدٸك بۇل?! ٸشٸم كٷيٸپ بارادى», –دەپ ەسكە الدى ول.
ول ۋاقىتتا – مارقۇم سايا تٶرتٸنشٸ بالاعا ەكٸقابات كەزٸ ەكەن. جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمشٸلٸك ەۋەلدە ولارعا ٷي بەرۋگە ۋەدە بەرەدٸ. ٷش جىل سوتتاسىپ جٷرٸپ, ەرەڭ دەگەندە ەكٸمدٸك جالعا اقى تٶلەيتٸن بولادى. سول ۋاقىتتا ولار سايالىدا بٸر بٶلمەلٸ پەتەردٸ جالداپ تۇرعان. ەلٸ دە بولسا, وقيعانىڭ اق-قاراسى بەلگٸسٸز. الايدا ايجان حاميتتٸڭ ايتۋىنشا, سايانى «سٸزدەرگە ٷي بەرەمٸز» دەپ ەكٸمدٸككە دەۋرەن دايىرباەۆ دەگەن بٸرەۋ شاقىرىپ العان. كەيٸن ونى كابينەتٸنە كٸرگٸزٸپ العان سوڭ قورقىتىپ, كٷشپەن سوتتان باس تارتقىزعان. وسىدان كەيٸن ول ەكٸمدٸككە جولاماعان. سودان كٷن كٶرٸس ٷشٸن «تاكسوۆات» ەتكەن دەسەدٸ.
جۋرناليست گٷلميرا ەبٸقاي مارقۇم سايانىڭ جانازاسىندا الماتى ەكٸمدٸگٸ ٷش بٶلمەلٸ پەتەردٸڭ كٸلتٸن تابىستاعانىن ايتتى.
«بٷگٸن الماتى جۇرتى 4 بالانىڭ اناسى سايا باۋىرجانقىزىن سوڭعى ساپارعا شىعارىپ سالدى. كەشەدەن بەرٸ مارقۇمنىڭ ناعاشى ەپكەسٸمەن بايلانىسىپ, جاعدايدى بٸلٸپ وتىرعاندىقتان جۇمىسقا زاۋقىم سوقپادى. قازالى ەۋلەتكە كٶڭٸل ايتۋعا كەلدٸم. ۋلاپ-شۋلاپ جىلاعان جۇرت قاراسى كٶپ. كٶبٸسٸن قاندى قاڭتار بٸرٸكتٸرگەن. ەرقايسى سول قاڭتاردا اسىراۋشىسىنان, جارىنان, ۇلىنان ايىرىلعان جارىم جاندار. قاڭتاردا كٷيەۋٸنە وق تيٸپ ٶلدٸ, ٶزٸ كٶلٸك اپاتىنان قايتىس بولعان سايا مەن ەركەبۇلاننىڭ 4 بالاسى تۇلدىر جەتٸم قالدى. بالالارعا قازا جايلى بٷگٸن ەستٸرتتٸ, 9 جاسار بالا نە تٷسٸنسٸن “مامامدى الىپ كەتە مە?” دەپ بۇرتيدى دا قويدى. كٸشكەنتايلارى ويىن بالاسى. قۇلىنىمداپ اڭىراپ انا, كٷڭٸرەنٸپ دالا قالدى. قوش بول, سايا! دەنەسٸن كٷيەۋٸ ەركەبۇلاننىڭ جانىنا جەرلەدٸ.
ەڭ ٶكٸنٸشتٸسٸ, قازالى جيىن بارىسىندا الماتى ەكٸمدٸگٸنەن كەلگەن ادام اتا-اناسىز قالعان بالالارعا 3 بٶلمەلٸ پەتەردٸڭ كٸلتٸن تابىس ەتتٸ. جٷرەگٸم-اي, – دەپ جازدى گٷلميرا ەبٸقاي.
