بالاباقشا. بالالاردىڭ باقشامەن قوشتاسۋ ەرتەڭگٸلٸگٸ. تەربيەشٸ-پەداگوگتار زىر جٷگٸرٸپ جٷر, بالالار دا كٶڭٸلدٸ, ايتۋلى شاراعا ەدەۋٸر جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قارايدى. ۇلدار اق جەيدە, قارا شالبار, قىز بالالار ەدەمٸ كٶيلەك كيٸپ, زاماننىڭ سەنٸنە ساي كەۋدەلەرٸنە «بٸتٸرۋشٸ» دەپ جازىلعان كٶك تاسپا تاققان. جەتەكتەسكەن ۇل مەن قىز ەۋەزدٸ ەۋەننٸڭ ىرعاعىمەن سالتاناتتى تٷردە زالعا كٸرٸپ, اتا-انالارعا يٸلٸپ امانداسقان سوڭ شەتكەرٸرەك تۇرادى.
كٷنٸ كەشە ٶمٸرگە كەلگەن سەبيٸنٸڭ قيمىلىن باعىپ, ەر باسقان قادامىنا شاتتانىپ جٷرگەن انانىڭ بۇل قۋانىشى بۇرىنعىدان ٶزگەرەك. جٷرەكتٸڭ لٷپٸلٸ القىمعا تىعىلىپ, كٶزدەن قۋانىش پەن سٷيٸنٸشتٸڭ ىستىق تامشىسى تامادى. ەل-ەزٸر بٸتەتٸن بٸر عانا شۋماق. بالدىرعاننىڭ تاقپاعىن مەنەرلەپ ايتۋعا تىرىسقان تالابى, قالىڭ اتا-انالار اراسىنان اناسىن كٶزٸمەن شولىپ ٸزدەگەنٸ قايتا اينالىپ كەلمەيتٸن شۋاقتى سەت.مۋزىكا زالىنىڭ جەتەكشٸسٸ بالالاردىڭ قيمىلىن مۇقييات قاداعالاپ, ەر بالانىڭ ورنىن يشاراتپەن نۇسقايدى. بالدىرعانداردىڭ بٸرٸنٸڭ كەزەگٸنەن جاڭىلىپ ورتاعا شىقپاعانى, ەندٸ بٸرٸنٸڭ تاقپاعىنىڭ العاشقى سٶزٸن ۇمىتىپ تەربيەشٸگە, يا اناسىنا جاۋتاڭداعانى, كەلەسٸلەرٸنٸڭ بيگە ارنالعان كيٸمدٸ كييۋ ٷشٸن اقىرىن عانا زالدان شىعىپ كەتەتٸنٸ دە تابيعي. ساحنا سەكٸلدٸ بەزەندٸرٸلگەن زالدىڭ تاساسىندا بالالاردىڭ كيٸمٸن جٶندەپ كيگٸزەتٸن اپايلاردىڭ جاناشىرلىعى جٷرەگٸڭٸزدٸ ەلجٸرەتەدٸ. كٶرسەڭ كٶزٸڭ توياتىن, سٷيسٸنتٸپ, سٷيٸندٸرەتٸن-اق كٶرٸنٸس…
اتا-انالارعا ارناپ تٸزٸلگەن ورىندىقتارعا بٸرەن-ساران ەجە, بٸردٸ-ەكٸلٸ ەكە وتىر, كٶبٸنە شەشەلەر جايعاسقان. ەجەلەردەن باسقاسى قولدارىنداعى تەلەفوننىڭ بەينەكامەراسى قوسىلۋلى بولعاندىقتان پەرزەنتتەرٸنٸڭ تاقپاق ايتىپ, ەن سالىپ, بي بيلەگەنٸنە قول سوعا المايدى.بالدىرعاندار دا بەينەجازباعا تەۋٸر تٷسسەم دەيتٸندەي…
«قۇرمەتتٸ اتا-انالار وسىمەن بالالارىمىز دايىنداعان «قوش بول, بالاباقشا!» اتتى ەرتەڭگٸلٸگٸ اياقتالدى. ۋاقىتتارىڭىزدى بٶلٸپ كەلگەندەرٸڭٸزگە راحمەت». بالالار توپقا, اتا-انالار جۇمىسقا تارادى. كەشكە ٷيلەرٸنە جينالعان ولاردىڭ كەيبٸرٸ تەلەفونداعى جازبانى ەكەلەرٸنە كٶرسەتتٸ, ەندٸ بٸرٸنٸڭ تەلەفونىندا ساقتالعان كٷيٸ قالا بەردٸ.
***
جاس وتباسى جۇمىستان بٸرگە قايتتى. كٷننٸڭ قالاي ٶتكەنٸ جايلى بٸر-ەكٸ اۋىز تٸل قاتىسقان سوڭ ەيەلٸ تەلەفونعا شۇقشيدى. دٷكەننەن ٷيگە كەرەكتٸ زاتتاردى الۋ ٷشٸن تاعى بٸر تٸل قاتىسقانى بولماسا ەڭگٸمە ايتپادى. ٷيگە كەلگەن سوڭ كەلٸنشەك تاماق قامىنا كٸرٸستٸ, بالالار تەلەديدار, ەكەلەرٸ تەلەفون قارادى.
– ماما, بٸز بٷگٸن كٷشتٸ وينادىق, – دەپ باستالعان بالاسىنىڭ ەڭگٸمەسٸن «مەن تاماق جاساپ بولايىن, سوسىن تىڭدايمىن», – دەپ قايىرعان شەشە تاماقتىڭ سۋى قايناعانعا دەيٸنگٸ ۋاقىتتا تاعى دا تەلەفونعا جارماستى.
– ماما, سەنٸڭ تەلەفونىڭنان «ماشا مەدۆەد» كٶرسەم بولا ما?
– قىزىم, مەنٸڭ تەلەفونىمنان ينتەرنەت دۇرىس ۇستامايدى, پاپاڭنان سۇراشى. YouTube قاراۋعا جارامايدى دەگەن سىلتاۋمەن شەشەسٸ قىزىن قايتارىپ جٸبەرٸپ ەدٸ, ورتانشىسى «پاپام, ٶزٸ watsapp-تا وتىر عوي», – دەپ ريياسىز جاۋاپ قاتتى.
وتباسىلىق ورتاق ەڭگٸمە تاماقتانۋ ۋاقىتى قانشا ۋاقىتقا سوزىلسا, سونشا ۋاقىت قانا ايتىلدى. اراسىندا ەرلٸ-زايىپتىلار بٸر-بٸرٸنەن watsapp-قا كەلگەن بەينەلەردٸڭ ەڭ قىزىقتىسىن كٶرگەن-كٶرمەگەندەرٸن سۇراستى. داستارحاندى جيناۋعا كٸرٸسكەن شەشەگە تۇڭعىشى تەلەفونىنان ۆكونتاكتە جەلٸسٸندەگٸ قىزىق دەرەكتەردٸ كٶرسەتٸپ مەز.
– بالام, تەلەفوندى زييان دەگەن سايىن جابىساسىڭدار, وسى ۋاقىتتا كٸتاپ وقىساڭ قايتادى?
– قازٸر, ماما. ەندٸ بٸر ون بەس مينۋت قاراسام بولدى.
ٷلكەنٸ اتاسىنىڭ ٷيٸنە كەتكەندە بەيٸمبەت مايليننٸڭ ەڭگٸمەلەرٸ مەن ٸليياس جانسٷگٸروۆتٸڭ «قۇلاگەر» پوەماسىن وقى دەپ تاپسىرىپ جٸبەرگەن ەدٸ. جاسٶسپٸرٸم مالدى اۋىلدا اتقا مٸنٸپ قوي باعاتىندىقتان جٷيرٸك ات تۋرالى شىعارماعا قىزىعار دەپ ٷمٸتتەنگەن.
– ماما, «قۇلاگەر» پوەماسى ۇز-ا-ا-ق قوي.
– سيۋجەتكە قۇرىلىپ, ٶلەڭمەن جازىلعان شىعارمانى پوەما دەيدٸ, بٸز سەندەي كەزٸمٸزدە پوەمالاردى جاتتايتىنبىز.
– تىم ۇزا-ا-ا-ا-ق قوي, ونى قالاي جاتتايسىزدار?
– جاتتاساڭ جادىڭ شىڭدالادى, وقىعانىڭدى كٶپ ۋاقىت ەسٸڭدە ساقتايسىڭ.
– مەن بٸرٸنشٸ كلاستا جاتتاعان تاقپاقتارىمدى ەلٸ ۇمىتقان جوقپىن عوي…
– ول ساعان ٶمٸر بويى ازىق, سٶزدٸك قورىڭ مولايادى. بٸر ەڭگٸمەنٸ باستاعاندا كٸبٸرتٸكتەپ تۇرماي, ويىڭدى انىق جەتكٸزە الاسىڭ. بالا شەشەسٸنٸڭ سٶزٸن بايىپپەن تىڭداعانىمەن, قاسىنان تەز كەتٸپ قالدى. سوڭعى سٶزدەرٸنٸڭ وعان اسا داري قويماعىنىن ٸشتەي سەزسە دە اناسى ٷندەمەدٸ. جەلٸگە بايلانعان دٷرمەك زاماننىڭ الدىندا دەرمەنسٸز ەدٸ. بۇدان بٸراز ۋاقىت بۇرىن تۇڭعىشىنىڭ ۆكونتاكتٸدەگٸ پاراقشاسىن اشىپ كٶرٸپ ەدٸ. كٶپ ايتىلا بەرمەيتٸن قىزىقتى دەرەكتەر مەن كەيٸنگٸ كەزدە قاتتى قىزىعىپ جٷرگەن فۋتبول تۋرالى مەلٸمەتتەرگە تولى ەكەن. ماعىناسىز دٷنيەلەردٸڭ جوقتىعىنا شٷكٸرشٸلٸك ەتتٸ.
اس ٷيدەن شىقسا, ەكەسٸنٸڭ اۋلاعا كەتكەنٸن پايدالانعان ٷشٸنشٸ ۇل تەلەفون ويناۋعا كٸرٸسٸپتٸ, قىزى «ماشا مەن ايۋ» كٶرە الماي قالعانى ٷشٸن بۇرتيىپ جٷر. بالالارىنا ەرتەگٸ وقىپ بەرمەكشٸ بولىپ ەدٸ, قاجەت كٸتاپتى قولىنا الىپ, بالالاردىڭ زەيٸنٸن اۋدارعانشا ۋاقىت تا ۇزاپ كەتٸپتٸ. ەرتەڭ ەرتە تۇرىپ بالالاردى بالاباقشاعا شىعارىپ سالۋ كەرەك ەكەنٸن ويلاپ اينىپ قالدى. قۇداي بۇيىرسا ەرتەڭ كەشكە وقىپ بەرەرمٸن دەپ جۇباندى. الايدا, ەرتەڭگٸ كٷننٸڭ دە وسى ٸسپەتتٸ ٶتەرٸ بەلگٸلٸ ەدٸ…
***
كٶرشٸ اۋىلدا تۇراتىن اعاسى قوناققا شاقىرىپتى, تۋعان كٷنٸنە وراي جەڭگەسٸ شاعىن داستارحان جايعان ەكەن. الىس جول بولعاسىن بالا-شاعانى الا شىقتى. بۇعان دەيٸن قاشىقتاۋ جەرگە بارسا ٶزارا جۇمباق جاسىرىپ جولدى قىسقارتاتىن جاقسى ەدەتتەرٸ بار ەدٸ. بالالار سەل ەسەيگەلٸ سەنسورلى تەلەفونعا شۇقشييۋمەن قىسقاراتىن بولدى. بالالاردىڭ بٸرٸ ەكٸنشٸسٸنە قايرات نۇرتاستىڭ استانادا تۇراتىنىن, الماتىدا دا ٷيٸ بار ەكەنٸن, سوڭعى كٶلٸگٸنٸڭ ماركاسىن ايتىپ كەلەدٸ. «ونى قايدان بٸلەسٸڭ», – دەگەن ەكەسٸنٸڭ سۇراعىنا «Youtube-تان كٶرٸپ الدىم» دەپ جاۋاپ بەردٸ. كٶپتەن كٶرمەگەن تۋىستار جيىلىپ كٷتٸپ قالعان ەكەن, بٸردەن داستارحانعا وتىردى. بالالىق شاق, ٶتكەن ٶمٸر, بولاشاق جايلى جاقسى ەڭگٸمە ايتىلدى. تۋعان كٷن يەسٸنە جاقسى تٸلەك تٸلەپ, بالا-شاعا ٶلەڭ وقىپ, ەن ايتتى. تەلەفوننىڭ بەينەجازباسىنا تٷسٸرٸلگەن تٸلەكتەر مەن ەندەر بالاباقشاداعى تٷسٸرٸلٸمنٸڭ كەبٸن كيدٸ, قايتالاپ ەشكٸم كٶرگەن جوق.
***
«8 ناۋرىز مەرەكەسٸنە وراي بٸزدٸڭ سىنىپ شاعىن كونتسەرت بەرەدٸ, بارلىعىڭىز قاتىسساڭىزدار جاقسى بولار ەدٸ». سىنىپ جەتەكشٸسٸنٸڭ وسى حابارلاندىرۋىنان كەيٸن انالاردىڭ بەرٸ جينالدى. انالارىن قۋانتقىسى كەلگەن اق نيەتتەرٸ بالالاردىڭ كٶزدەرٸنەن انىق كٶرٸنەدٸ, شەتٸنەن ٶنەرلەرٸن كٶرسەتٸپ جاتىر. ەدەتتەگٸدەي تەلەفونعا تٷسٸرۋ باستالعاندا ارايلىم ەسٸمدٸ قىز ايگٷل باجان-
وۆانىڭ «اسىل انا» ەنٸن ورىندادى. سەل ۋاقىت ٶتكەن سوڭ تەلەفونعا تٷسٸرٸپ وتىرعان انانىڭ بٸرٸ سول قولىمەن كٶزٸنەن تامعان جاستى جان-جاعىنا سەزدٸرمەيٸن دەگەندەي اقىرىن سٷرتٸپ وتىردى. قايىرماسىنا كەلگەندە تەلەفوندى قويا سالىپ, كٶزٸنٸڭ جاسىن جاسىرماي ەندٸ تىڭداي باستادى. تىڭداۋ مەن بەينەگە تٷسٸرۋدٸڭ ايىرماسىن دەل وسى تۇستا شىن سەزٸنگەن ەدٸ. سول ۋاقىتتان بەرٸ بالالاردىڭ قۋانىشىندا قولىنا تەلەفون الماۋعا بەكٸندٸ.
***
كەيٸنگٸ كەزدە ادامداردىڭ بارلىعى ٶزٸنە ىڭعايلى بٸر ەلەمدە جٷرەتٸندەي. سول ىڭعايلى دٷنيەنٸ ينتەرنەت جەلٸسٸنەن تابادى. قوعامدىق كٶلٸككە مٸنسەڭٸز دە, حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋ ورىندارىنا, يا دەرٸگەردٸڭ كەزەگٸندە وتىرساڭىز دا تەلەفونعا شۇقشيعان تۇرعىنداردى كٶرەسٸز.
Youtube قورىنداعى بەينەجازبالاردى كٶرٸپ شىعۋ ٷشٸن 1000 جىلدان اسا ۋاقىت كەتەدٸ ەكەن, ال ول ۋاقىت ارالىعىندا Youtube-قا ميللياردقا جۋىق جازبا جٷكتەلٸپ ٷلگەرەتٸن كٶرٸنەدٸ. وعان تٸركەلگەن قولدانۋشىنىڭ 70%-ى اقش-تان ەكەن, ال 50% -ى 20-عا دەيٸنگٸ جاستار. قازاقستان ازاماتتارىنىڭ قانشا پايىزى Youtube-تا, قانشاسى ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە وتىرىپ, وعان قانشا ۋاقىتىن ارنايتىنى بەلگٸسٸز. الايدا, تۇرعىنداردىڭ بٷگٸنگٸ بەتالىسىنا قاراساق, جەلٸنٸڭ ٸشٸنە كٶشۋ دەۋٸرٸ باستالىپ كەتكەندەي…
نازىم دٷتباەۆا, "قازاق ەدەبيەتٸ" گازەتٸ
.jpg)
