ۇلتتىق ەدەبيەتٸمٸزدٸ دامىتىپ, جاس دارىنداردى قولداۋ ماقساتىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ جانىنان جاستار كەڭەسٸ قۇرىلدى. كەڭەستٸڭ العاشقى وتىرىسى قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ ارىستانبەك مۇحامەديۇلىنىڭ تٶراعالىعىمەن قر ۇلتتىق اكادەمييالىق كٸتاپحانادا 30-عا تارتا جاس-اقىن جازۋشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ٶتتٸ. كٷن تەرتٸندە «جاستار ەدەبيەتٸنٸڭ بٷگٸنگٸ جاي-كٷيٸ», «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا وتاندىق ەدەبيەتتەردٸ شەتەلگە ناسيحاتتاۋ» سىندى ٶزەكتٸ مەسەلەلەر كٶتەرٸلٸپ, جاس اقىن-جازۋشىلار ٶز ۇسىنىس پٸكٸرلەرٸن جەتكٸزدٸ.
قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ جاس اقىن-جازۋشىلار كٶركەمدٸك كەڭەسٸنٸڭ العاشقى وتىرىسىن ٶزٸ تٸزگٸندەپ, بٷگٸنگٸ باستامامەن بارشا قاتىسۋشىلاردى قۇتتىقتادى.
«بۇل ەدەبيەتٸمٸز بەن مەدەنيەتٸمٸزدٸڭ دامۋىنا وڭ ەسەرٸن تيگٸزەتٸن كەرەمەت باستاما بولىپ وتىر. وسىناۋ يگٸ باستامامەن بارشاڭىزدى قۇتتىقتاۋعا رۇقسات ەتٸڭٸزدەر! قاشاندا ٶنەردٸ بەلسەندٸ تۇتىنۋشىلارى جاستار. ەلٸمٸزدٸڭ ەرتەڭٸ مەن باياندى بولاشاعى جاستارىمىزدىڭ قولىندا ەكەنٸ بارشاڭىزعا بەلگٸلٸ. كٶك تۋىمىزدىڭ بيٸك جەلبٸرەۋٸ ٷشٸن ەر سالادا, ونىڭ ٸشٸندە ەدەبيەت سالاسىندا ٸزدەنٸپ جٷرگەن جاستاردىڭ لەگٸ كٷن ساناپ ٶسٸپ جاتقاندىعى - بولاشاققا دەگەن سەنٸمدٸ نىعايتادى. سٸزدەردٸڭ ەرقايسىڭىزدىڭ وتاندىق ەدەبيەتٸ مەن مەدەنيەتٸنٸڭ دامۋى جٶنٸندەگٸ پٸكٸرلەرٸڭٸز بٸز ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى. سوندىقتان دا, بٷگٸن مٸنە سٸزدەرمەن ەدەبيەت سالاسىنداعى بٸرقاتار مەسەلەلەردٸ تالقىلاۋ ٷشٸن جينالىپ وتىرمىز», - دەدٸ ارىستانبەك مۇحامەديۇلى.
سونىمەن قاتار, مينيستر بٷگٸنگٸ تاڭدا اتىلمىش ۆەدومستۆا تاراپىنان قانداي جۇمىستار جٷرگٸزٸلگەنٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«ٶزدەرٸڭٸزگە بەلگٸلٸ, بٷگٸنگٸ كٷندە مينيسترلٸك جاس قالامگەرلەردٸ قولداۋ ماقساتىندا جىل سايىن «جاس تولقىن» سەريياسىمەن جاس بۋىنداردىڭ ەڭبەكتەرٸن جارىققا شىعارىپ وتىرادى. وسى جىلى اتالمىش سەرييامەن قۋات قيىقبايدىڭ «بەيۋاقىت» جەنە باعاشار تۇرسىنبايۇلىنىڭ «تٸل مەن جٷرەك» سىن ماقالالارى شىعارىلدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى «مەدەنيەت تۋرالى» زاڭىنىڭ 7-بابى 9-2 تارماقشاسىنا ٶزگەرتۋلەر مەن تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸپ, 2017 جىلعى 18 شٸلدەدە مينيستردٸڭ № 210 بۇيرىعىمەن قوعامدىق ماڭىزى بار ەدەبيەتتٸ ساتىپ الۋ, باسىپ شىعارۋ جەنە تاراتۋ قاعيدالارىن بەكٸتكەن ەدٸ.
وسى رەتتە, 2017 جىلعا قوعامدىق ماڭىزى بار ەدەبيەتتٸ ساتىپ الۋ بويىنشا كوميسسييالاردىڭ شەشٸمٸمەن 52 شىعارما ساتىپ الىندى», - دەدٸ ۆەدومستۆا باسشىسى.
قوعامدىق ماڭىزى بار ەدەبيەتتٸ ساتىپ الۋدىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى جازۋشىلارعا قالاماقى تٶلەي وتىرىپ, جاڭا تاقىرىپتا, جاڭا باعىتتا شىعارمالاردى شىعارۋ, جاس قالامگەرلەردٸڭ تولقىنىن ارتىرۋ بولىپ تابىلادى.
كٷن تەرتٸبٸندە قارالاتىن بٸرٸنشٸ مەسەلە رەتٸندە – «جاستار ەدەبيەتٸنٸڭ بٷگٸنگٸ جاي-كٷيٸ» اتتى تاقىرىپتا قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارما تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى, «دارىن» مەملەكەتتٸك جاستار سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ اقبەرەن ەلگەزەك سٶز تٸزگٸنٸن الدى.
«جاستار ەدەبيەتٸنٸڭ جەتٸستٸكتەرٸ تۋرالى ايتتىق. الايدا, جاستاردىڭ بارلىعى تالانتتى بولعانمەن, بەرٸ گەنيي ەمەس. شىعارماشىلىق ادامىنا ٶمٸر باقي كەمەلدەنۋ قاجەت, ٸزدەنۋ قاجەت. سول سەبەپتەن, مەن قازاقستاندا جوعارعى وقۋ ورىنى ستاتۋسى بار «ەدەبيەت اكادەميياسىن» قۇرۋدى ۇسىنامىن. بۇل اكادەمييادا مٷيٸزٸ قاراعايداي, كلاسسيك قالامگەرلەرٸمٸزدٸڭ شەبەرحانالارى جۇمىس ٸستەپ تۇرسا. قازٸرگٸ تەحنولوگييالاردى پايدالانا وتىرىپ, جاقىن جەنە الىس شەتەل ينتەللەكتۋالدارىنىڭ ونلاين لەكتسييالارى تاراتىلىپ وقىتىلسا. اكادەمييادا تەگٸن اعىلشىن جەنە ٶزگە دە ەلەم تٸلدەرٸ كۋرستارى جۇمىس ٸستەپ تۇرسا. سودان كەيٸن. مەسەلەن, تىنىشتىقبەكەبدٸكەكٸمۇلىنىڭ نەمەسە ەسەنعالي راۋشانوۆ, نە قابدەش جۇمادٸلوۆ پەن بەكسۇلتان نۇرجەكەنٸڭ شەبەرحانالارىنا تٷسكەن جاس قالامگەرلەرگە ورتاق پوتوكوۆىە لەكتسييالار جٷرٸپ تۇرسا. ول لەكتسييالاردا ەلەمدٸك مەدەنيەتانۋ, ٶنەرتانۋ, فيلوسوفييا, دٸنتانۋ, ميفولوگييالار تاريحى, جالپى تاريح, دٷنيەجٷزٸلٸك ەدەبيەتتەن باستاپ, جاراتىلىستانۋ جەنە ناقتى عىلىمداردىڭ جەڭٸلدەتٸلگەن باعدارلامالىق نۇسقالارى وقىتىلسا. سول كەزدە قالامگەردٸڭ دەڭگەيٸ ەلدەقايدا بيٸكتەپ, شارىقتاپ ٶسەر ەدٸ. بۇل 2 جىلدىق ەدەبي كۋرستاردى بٸتٸرگەن ادامعا ەدەبيەت ماگيسترٸ اتاعى بەرٸلۋٸ كەرەك.
بۇل جالعىز ەدەبيەتكە عانا ەمەس, جالپى قوعام ساناسىنىڭ ينتەللەكتۋالدىق دامىپ-ٶسۋٸنە سالىنعان زور ينۆەستيتسييا بولار ەدٸ» - دەپ ۇسىنىس بٸلدٸرگەن كەڭەستٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارىنا مينيستر ۇلتتىق ٶنەر اكادەميياسىنان فاكۋلتەت ەسەبٸندە اشساق دەگەن ٶز ويىن ايتتى.
«بٷگٸن بٸزگە ەلباسىمىز ۇسىنعان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى تاماشا كەڭٸستٸكتەر اشىپ, ٷلكەن مٷمكٸندٸكتەر بەرٸپ وتىر. باعدارلامانىڭ بٸر ارنايى جوباسى – جاھاندا قازاق مەدەنيەتٸن ناسيحاتتاۋ ەكەنٸن بەرٸمٸز بٸلەمٸز. وسى تۇرعىدا, قازٸر جاساقتالىپ جاتقان ەدەبي انتولوگييادان بٶلەك, جاستار ەدەبيەتٸنٸڭ وزىق ٷلگٸلەرٸن بۇۇ 6 تٸلٸنە اۋدارساق. سول انتولوگيياعا ەنگەن قازاق جاستارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ ەۆروپا مەن امەريكادا, بٸر بٶلٸگٸ ازييا مەن افريكادا ەدەبي تۋرنە جاساسا. شەتەلدەردە كەشتەر, تۇساۋكەسەرلەر جەنە تاعى باسقا قىزىقتى فورمالاردى ويلاستىرىپ, ەدەبيەتٸمٸزدٸ ناسيحاتتايتىن شارالاردى ۇيىمداستىرساق – ٷلكەن ٸس بولار ەدٸ.
ٷشٸنشٸ. «مەدەنيەت تۋرالى» زاڭدا ەدەبيەتكە قاتىستى ەشقانداي بٶلٸم نە باپ جوق. بۇل ەرينە ەدەبيەتكە جاساۋعا بولاتىن كٶپتەگەن يگٸلٸكتەردٸ شەكتەپ وتىر. زاڭدا كينوماتوگرافييا بار, تەاتر بار, تٸپتٸ كٸتاپحانا دا بار, ال, سولاردىڭ باستاۋىندا تۇرعان ەدەبيەت جانرى جوق», - اقبەرەن ەلگەزەكتٸڭ ۇسىنىسىنا ۆەدومستۆا باسشىسى تاراپىنان قولداۋ تابىلىپ, پرەزيدەنت əكٸمشٸلٸگٸمەن بٸرلەسە جۇمىستار اتقارۋعا ۋəدە ەتٸلدٸ.
جازۋشىلار وداعىنىڭ استانا قالالىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى باۋىرجان قاراعىزۇلى دا بايانداما وقىپ, ۇسىنىستارىن جەتكٸزدٸ.
بٸرٸنشٸ, ۋنيۆەرسيتەتتەگٸ قازٸرگٸ قازاق əدەبيەتٸ وقۋلىعىن قايتا قاراۋ. وقۋ باعدارلاماسىنا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ. ەكٸنشٸ, 30-40 جاس ارالىعىنداعى قالامگەرلەرگە مەملەكەتتٸك دەرەجەدە سىيلىق تاعايىنداۋ مەسەلەسٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
سونىمەن قاتار, كەڭەسكە جينالعان جاس اقىن-جازۋشىلار ەركٸن فورماتقا كٶشٸپ, مينيسترگە ناقتى كٶزدەلگەن ۇسىنىستارىن جەتكٸزدٸ.
قالقامان سارين مۇقاعالي تۋرالى كينو تٷسٸرسەك دەگەن ۇسىنىس بٸلدٸردٸ. سونداي-اق, ول كٸتاپ مəسەلەسٸن قوزعاپ, قايتا باسۋ ٸسٸندەگٸ جەڭٸلدٸكتەردٸڭ قاجەت ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.جاس اقىن-جازۋشىلاردى جۇمىسپەن قامتۋ, تٷركٸ əلەمٸنە ورتاق تٶل سىيلىق دايىنداپ, اۋقىمدى بايقاۋلار ٶتكٸزۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى.
ەرلان جٷنٸس كٸتاپ شىعارۋ ٸسٸندە جاس قالامگەرلەرگە باسىمدىق بەرٸلٸپ, كەمٸ 20% جاڭا بۋىنىڭ كٸتابى شىقسا دەگەن ويىن ايتتى.
ميراس اسان كٸتاپتاردىڭ اۋديو نۇسقالارىن شىعارۋدى ۇسىندى. اۋديو انتولوگييامەن قوسا, ۇلتتىق ارنادا ٷزٸلٸپ قالعان "پوەزييا əلەمٸ" باعدارلاماسى قايتا جالعاسىن تاپسا دەپ تٸلەك بٸلدٸردٸ.
ماقسات مəلٸك تٷرلٸ ٶنەر ۇيىمدارىنىڭ بايلانىسىن جەتٸلدٸرۋ كەرەكتٸگٸن, تەاتر, كينو سالالارىنا قالامگەرلەردٸ تارتۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
بەيبٸت سارىباي دراماتۋرگيياعا قاتىستى ٶز ويىن ورتاعا سالىپ, تٷيٸندٸ تاقىرىپتاردىڭ شەشٸمٸن تابۋعا شاقىردى. جاڭا شىعارمالاردىڭ جارىققا شىعۋى ٷشٸن ٶنەر اكادەمييالارىندا 10 جاس دارىنعا گرانت بٶلۋ مəسەلەسٸن كٶتەردٸ.
مينيستر قوزعالعان مەسەلەلەر مەن ۇسىنىستاردىڭ الداعى ۋاقىتتا تەزٸرەك شەشٸلٸپ, ۇلتتىق ەدەبيەتٸمٸزگە قاتىستى جاڭا زاڭ باپتارىن قاراستىراتىنا ۋەدە بەردٸ. سونىمەن قاتار, قازٸرگٸ تاڭدا جالتارتپا ەڭگٸمەلەردەن اۋلاق بولۋ ٷشٸن, ياعني ٶسەك اياڭعا سەنبەي ناقتى جۇمىسقا كٶشەيٸك, وعان مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كٶرسەتٸلەتٸنٸن جەنە دە ەردايىم ۇسىنىستاردى قاراۋعا دايىن ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
اشىق جارقىن ەڭگٸمە ورتاسىنا اينالعان وتىرىستىڭ جالعاسى «قازاقستان» ورتالىق كونتسەرت زالىندا پوەزييالىق كەشپەن جالعاسپاق.
