بٷگٸن قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ 7-شٸ شاقىرىلعان پارلامەنتتٸڭ 1-شٸ سەسسيياسىن اشتى. مەملەكەت باسشىسى قۇرامى جاڭعىرعان جاڭا مەجٸلٸستٸڭ قىزمەتكە كٸرٸسۋٸ ەلٸمٸز ٷشٸن سيمۆولدىق مەنٸ بار ەكٸ وقيعامەن تۇسپا-تۇس كەلٸپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ. ول – ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلدىق مەرەيتويى مەن قازٸرگٸ زامانعى قازاقستان پارلامەنتاريزمٸنٸڭ شيرەك عاسىرلىق بەلەسكە جەتكەنٸ. مەملەكەت باسشىسى وسى تاريحي كەزەڭدە سەنٸم مانداتىنا يە بولعان دەپۋتاتتار حالىق ٷمٸتٸن اقتاپ, وتانىمىزعا ادال قىزمەت ەتەتٸنٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ.
«تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 30 جىلدىعىندا كەشەندٸ رەفورمالار جٷرگٸزٸلەتٸن بولادى. بارلىق كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ تيٸمدٸ مەملەكەت پەن ەدٸلەتتٸ قوعام قۇرۋعا جۇمىلدىرۋىمىز كەرەك. باستى باسىمدىق – حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتىپ, ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ. جۇرت جاساندى جەتٸستٸكتەردٸ ەمەس, كٶزبەن كٶرٸپ, قولمەن ۇستايتىن ناقتى نەتيجەنٸ كٷتەدٸ. حالىق ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك باعدارلامالاردىڭ جەمٸستٸ بولعانىن قالايدى. بٸز وسى ماقساتتاعى اۋقىمدى جۇمىستارعا بارلىق بەلسەندٸ ازاماتتاردى تارتامىز», – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ كٶزدەگەن ماقساتقا جەتۋ ٷشٸن بارلىق سالالاردا دەيەكتٸ ٶزگەرٸستەر جاسالاتىنىن, ول ٷشٸن قانداي باسىمدىقتارعا مەن بەرۋٸمٸز قاجەت ەكەنٸن ايتتى. قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ ايتۋىنشا, ەڭ الدىمەن, قۇقىقتىق مەملەكەتتٸ دامىتۋعاجەنە ازاماتتاردىڭ بيلٸك ورگاندارىنا سەنٸمٸن نىعايتۋعا كٷش سالۋ كەرەك.
پرەزيدەنت ەكٸنشٸ باسىمدىق رەتٸندە كٷشتٸ جەنە ينكليۋزيۆتٸ قوعام قۇرۋدىڭ نەگٸزگٸ قۇرالى تيٸمدٸ ەلەۋمەتتٸك ساياسات ەكەنٸن ايتتى. سونىمەن قاتار ەلەم «بٸلٸم ەكونوميكاسىنا» قاراي جىلجىپ بارا جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
ٷشٸنشٸدەن, ۇلتتىق ەكونوميكا تۇراقتى دامىماي, حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ مٷمكٸن ەمەس. پرەزيدەنت بەلگٸلەگەن باسىمدىقتىڭ بٸرٸ وسى. مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەتكە ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ قولداۋعا باعىتتالعان كونترتسيكلدى ماكروەكونوميكالىق ساياساتتى جالعاستىرۋدى تاپسىردى.
تٶرتٸنشٸ باسىمدىق اۋماق پەن كەڭٸستٸك تۇرعىسىنان ەلٸمٸزدٸڭ تەڭگەرٸمدٸ دامۋىنا ارنالعان. بۇل رەتتە بارلىق ٶڭٸرلەردٸ بٸرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭٸستٸك ارقىلى بايلانىستىراتىن اسا ماڭىزدى سالالاردى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلادى.
بەسٸنشٸدەن, قازاقستانداعى رەفورمالاردىڭ باستى باعىتىنىڭ بٸرٸ – ساياسي جاڭعىرۋ. پرەزيدەنت بيىل جەكەلەگەن اۋىلدىق وكرۋگتەردە سايلاۋ ٶتەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ.
مەملەكەت باسشىسى التىنشى باسىمدىق تۇرعىسىندا ازاماتتىق قوعام ٶكٸلدەرٸنٸڭ بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋ, جاستار ساياساتىن جەتٸلدٸرۋ جەنە قايىرىمدىلىق قىزمەتٸن قولداۋ مەسەلەلەرٸن دە ۇدايى نازاردا ۇستاۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
بۇدان بٶلەك ادام قۇقىقتارىن تولىق قورعاۋ مەملەكەتتٸڭ باستى ماقساتىنىڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. بۇل رەتتە, ازاماتتاردىڭ تاڭداۋ ەركٸندٸگٸن بارىنشا قامتاماسىز ەتۋ ٶتە ماڭىزدى.
VII سايلانعان پارلامەنتتٸڭ العاشقى جالپى وتىرىسى
ەلدە سوڭعى ٷش ايعا سوزىلعان سايلاۋ ناۋقانى اياقتالىپ, جاڭادان سايلانعان پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتتارى انىقتالدى. وسى ورايدا پارلامەنت مەجٸلٸسٸندە VII سايلانعان پارلامەنتتٸڭ العاشقى جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار انت بەرٸپ, قىزمەتتەرٸنە كٸرٸستٸ.
زاڭناماعا سەيكەس, وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار الدىمەن مەجٸلٸستٸڭ جاڭا تٶراعاسىن جاسىرىن داۋىس ارقىلى سايلاۋعا كٸرٸستٸ. بۇل كانديداتۋراعا نۇرلان نىعماتۋلين ۇسىنىلدى. وسى ورايدا ونىڭ كانديداتۋراسى جاسىرىن داۋىس بەرۋ بيۋللەتەنٸنە ەنگٸزٸلدٸ.
ايتا كەتەرلٸگٸ, سايلاۋعا قاتىستى جاسىرىن داۋىستاردى ساناۋ ٷشٸن جەتٸ دەپۋتاتتان تۇراتىن ساناق كوميسسيياسى قۇرىلعان بولاتىن. قر كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەس, قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ تٶراعاسى مەملەكەتتٸك تٸلدٸ ەركٸن مەڭگەرگەن, مەجٸلٸس دەپۋتاتتارىنىڭ اراسىنان پالاتا دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كٶپشٸلٸك داۋىسىمەن جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلانادى. مەجٸلٸس تٶراعاسىنىڭ قىزمەتٸنە كانديداتۋرانى پالاتا دەپۋتاتتارى ۇسىنادى.
جاسىرىن داۋىس ٷشٸن مەجٸلٸس حولىندا ارنايى كابينالار جابدىقتالىپ, سايلاۋ جەشٸگٸ ورناتىلعان. داۋىستاردى ساناۋ ٷشٸن ەسەپ كوميسسيياسى جاساقتالىپ, ونىڭ تٶراعاسى - مەجٸلٸس دەپۋتاتى مۇحتار ەرمان, حاتشىسى - ايگٷل نۇركينا بولدى.
داۋىس بەرۋ نەتيجەسٸ بويىنشا دەپۋتاتتار اتالعان كانديداتۋراعا قولداۋ بٸلدٸردٸ.
«ەڭ الدىمەن, مەنٸ تاعى دا وسى جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتكە - مەجٸلٸس تٶراعاسى رەتٸندە سايلاعاندارىڭ ٷشٸن شىن جٷرەكتەن العىسىمدى بٸلدٸرۋگە رۇقسات ەتٸڭٸزدەر! بٸرٸنشٸدەن, بۇل مەن ٷشٸن ٶتە ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك. سوندىقتان دا ەرقاشان ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ٶزٸمە جٷكتەگەن مٸندەتتەرٸن جوعارى دەڭگەيدە ورىنداۋ ٷشٸن, سٸزدەردٸڭ جەنە بٸزدٸڭ سايلاۋشىلاردىڭ سەنٸمٸن اقتاۋ ٷشٸن بارلىق جيناعان بٸلٸمٸمدٸ, تەجٸريبەمدٸ جۇمسايتىن بولامىن», - دەدٸ مەجٸلٸس تٶراعاسى بولىپ سايلانعان نۇرلان نىعماتۋلين.
ەسكە سالا كەتەيٸك, 14 قاڭتاردا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «Nur Otan» پارتيياسى فراكتسيياسىنىڭ وتىرىسىندا پارلامەنت مەجٸلٸسٸندەگٸ پارتييا فراكتسيياسىنىڭ جەتەكشٸسٸ قىزمەتٸنە نۇرلان نىعماتۋليننٸڭ كانديداتۋراسىن ۇسىندى. فراكتسييا دەپۋتاتتارى ەلباسىنىڭ ۇسىنىسىن بٸراۋىزدان قولدادى. سونداي-اق, مەجٸلٸس سپيكەرٸ لاۋازىمىنا نۇرلان نىعماتۋليننىڭ كانديداتۋراسىن ۇسىنۋ مەسەلەسٸ دە قارالدى.
مەجٸلٸستەگٸ ٶزگە دە لاۋازىمدار...
بٷگٸن جالپى وتىرىس بارىسىندا قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارلارى لاۋازىمىنا پاۆەل كازانتسەۆ پەن بالايىم كەسەباەۆا سايلاندى.
«بالايىم تۋعانبايقىزى 6-شى شاقىرىلىم دەپۋتاتى بولعان, تەجٸرٸيبەسٸ مول بٸلٸكتٸ زاڭگەر. كٶپ جىلدار بويى ەدٸلەت ورگاندارىندا قىزمەت اتقاردى. 6-شى شاقىرىلىمدا زاڭناما جەنە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتٸنٸڭ مٷشەسٸ بولدى. زاڭ شىعارۋ قىزمەتٸنە بەلسەندٸ قاتىسىپ, ٶزٸنٸڭ كەسٸبي شەبەرلٸگٸن كٶرسەتتٸ», - دەدٸ مەجٸلٸس تٶراعاسى.
نۇرلان نىعماتۋلين ەكٸنشٸ ورىنباسارى پاۆەل كازانتسەۆتٸڭ جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردا جۇمىس تەجٸريبەسٸ مول ەكەندٸگٸن, 6-شى شاقىرىلعان پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى بولعانىن اتاپ ٶتتٸ.
ايتپاقشى, قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ 2 كوميتەتٸن پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييا ٶكٸلٸ باسقاراتىن بولدى. قر پارلامەنتٸنٸڭ كوميتەتتەرٸ مەن كوميسسييالارى تۋرالى زاڭنىڭ 7-بابىنا سەيكەس, پالاتا تۇراقتى كوميتەتتەرٸنٸڭ تٶراعالارى مەجٸلٸس وتىرىسىندا اشىق نەمەسە جاسىرىن داۋىس بەرۋ ارقىلى پالاتا دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ داۋىسىمەن سايلانادى.
وسى رەتتە دەپۋتات ەلييا ساپاروۆا كوميتەت تٶراعالارىن اشىق داۋىس بەرۋدٸ ۇسىنىپ, قولداۋ تاپتى.
«پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييا مەسەلەلەرٸ بويىنشا قابىلدانعان زاڭناماعا سەيكەس, مەجٸلٸستٸڭ كەم دەگەندە بٸر تۇراقتى كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييادان سايلانادى. سونىمەن قاتار پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييا باسقا دا تۇراقتى كوميتەتتەردٸڭ تٶراعالارى لاۋازىمىنا كانديدات ۇسىنا الادى. بٷگٸنگٸ جالپى وتىرىسقا دەيٸن پارلامەنتتٸك كٶپشٸلٸك جەنە پارلامەنتتٸك وپپوزيتسيياعا كٸرەتٸن پارتييالار فراكتسييالارىنىڭ باسشىلارىمەن تيٸستٸ كەڭەستەر ٶتتٸ. كەڭەس بارىسىندا كەلٸسٸلگەن شەشٸمگە سەيكەس, مەجٸلٸستٸڭ 2 كوميتەتٸ - اگرارلىق مەسەلەلەر («اق جول» قازاقستاننىڭ دەموكراتييالىق پارتيياسى) مەن ەكولوگييا مەسەلەلەرٸ جەنە تابيعاتتى پايدالانۋ كوميتەتتەرٸنٸڭ (قازاقستان حالىق پارتيياسى) تٶراعالارى پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييادان ۇسىنىلادى. ال قالعان 5 كوميتەت تٶراعالارى پارلامەنتتٸك كٶپشٸلٸكتەن, ياعني «Nur Otan» پارتيياسى فراكتسيياسىنان سايلانادى», - دەدٸ مەجٸلٸس تٶراعاسى.
سونىمەن نۇرلان نىعماتۋليننٸڭ ۇسىنىسىمەن:
- اگرارلىق مەسەلەلەر كوميتەتٸنە پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييادان ەرلان بارلىباەۆ, («اق جول» قازاقستاننىڭ دەموكراتييالىق پارتيياسى)
- ەلەۋمەتتٸك-مەدەني دامۋ كوميتەتٸنە جەميلا نۇرمانبەتوۆا,
- زاڭناما جەنە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتٸنە قانات مۋسين,
- حالىقارالىق ٸستەر, قورعانىس جەنە قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنە ايگٷل قۇسپان,
- قارجى جەنە بيۋدجەت كوميتەتٸنە مارات قۇسايىنوۆ,
- ەكونوميكالىق رەفورما جەنە ٶڭٸرلٸك دامۋ كوميتەتٸنە البەرت راۋ,
- ەكولوگييا مەسەلەلەرٸ جەنە تابيعات پايدالانۋ كوميتەتٸنە پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييادان الەكساندر ميليۋتين (قازاقستان حالىق پارتيياسى) تٶراعا بولىپ سايلاندى.
.jpeg)