بٷگٸن سەنات سپيكەرٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن پالاتا جانىنداعى جاس ساراپشىلار كلۋبىنىڭ كەزەكتٸ وتىرىسى ٶتتٸ. شارا بارىسىندا كلۋب مٷشەلەرٸ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەلدٸ جاڭارتۋعا ارنالعان «جاڭا قازاقستان» باعدارىن كەڭٸنەن تالقىلادى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
وتىرىستى اشقان مەۋلەن ەشٸمباەۆ ەلٸمٸزگە اۋىر سوققى بولىپ تيگەن قاڭتارداعى وقيعالارعا توقتالدى. سونداي-اق ول بولعان جايتتى مۇقييات تالداپ, ودان دۇرىس قورىتىندى شىعارۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن ايتتى.
«قاڭتار وقيعاسىن جان-جاقتى ساراپتاۋىمىز كەرەك. بۇل قايعىلى جاعداي بٸزگە ٷلكەن ساباق بولۋعا تيٸس. تاياۋدا پرەزيدەنتٸمٸز قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ باعدارلامالىق سٶز سٶيلەپ, جاڭا قازاقستاندى قالىپتاستىرۋ ٷشٸن قاجەتتٸ نەگٸزگٸ باعىت-باعداردى بەلگٸلەپ بەردٸ. سول مٸندەتتەردٸ ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن تىڭ يدەيالار, جاڭا تەسٸلدەر مەن شەشٸمدەر قاجەت ەكەنٸ سٶزسٸز. سوندىقتان بٷگٸن جاس ساراپشىلار كلۋبى اياسىندا ەلەۋمەتتٸك, قوعامدىق-ساياسي تاقىرىپتار, جاستارمەن جۇمىس, كادر ساياساتى, ەڭبەككە قاتىستى داۋ-دامايلاردى شەشۋ بويىنشا باستامالارعا توقتالامىز. بۇل «جاڭا قازاقستاننىڭ» كٷن تەرتٸبٸندەگٸ نەگٸزگٸ باعىتتار مەن مٸندەتتەر جٶنٸندە ۇسىنىستار ەزٸرلەۋ ٷشٸن ماڭىزدى», – دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
سونىمەن قاتار كەزدەسۋدە ٶتكەن وقيعالار سوڭعى جىلداردا قولعا الىنعان كٶپتەگەن ەلەۋمەتتٸك باعدارلامالاردىڭ تيٸمسٸز جۇمىسىنىڭ سالدارى ەكەنٸ ايتىلدى. مەسەلەن, بىلتىر بيۋدجەت شىعىنى 15 ترلن تەڭگەدەن اسقان. بۇل قاراجاتتىڭ جارتىسىنا جۋىعى – ەلەۋمەتتٸك شىعىندار. تەك ەلەۋمەتتٸك كٶمەك پەن ەلەۋمەتتٸك قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ٶزٸنە 4 ترلن تەڭگە جۇمسالعان. ياعني, اۋقىمدى قارجى بٶلٸنگەنٸمەن, ايتارلىقتاي نەتيجە جوق. سەنات تٶراعاسى قازٸرگٸ تاڭدا وسى قاراجاتتى پايدالانۋ تەتٸگٸن ٶزگەرتۋ, ەلەۋمەتتٸك تەڭسٸزدٸكپەن جەنە كەدەيلٸكپەن كٷرەسۋ ماڭىزدى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ ەكەنٸن ايتتى. مەۋلەن ەشٸمباەۆ مۇنداي تەڭسٸزدٸكتٸ جويۋدىڭ تيٸمدٸ تەسٸلدەرٸنٸڭ بٸرٸ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
«مەكتەپتەردە, كەسٸپتٸك كوللەدجدەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن جاقسارتۋ قاجەت. مەكتەپتٸڭ بٸلٸم, تەربيە, ەلەۋمەتتەنۋ ينستيتۋتى رەتٸندەگٸ رٶلٸن ارتتىرۋ ماڭىزدى. ەلەۋمەتتٸك احۋالى قيىن ايماقتاردا وقىتۋشىلار قۇرامىن كٷشەيتٸپ, ديرەكتورلىققا بٸلٸكتٸ مامانداردى جۇمىلدىرعان جٶن. ەلٸمٸزدە 14-28 جاس ارالىعىنداعى جاستاردىڭ سانى 3,7 ميلليوندى قۇرايدى. بۇل ەل حالقىنىڭ 20 پايىزىنا تەڭ. وسى جاستاردىڭ تەحنيكالىق جەنە كەسٸپتٸك بٸلٸممەن قامتىلۋى ماڭىزدى. جالپى, ەلەۋمەتتٸك تەڭسٸزدٸكپەن كٷرەستٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن ەلٸمٸزدە بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن جاقسارتۋىمىز كەرەك», – دەدٸ سەنات تٶراعاسى.
وتىرىس بارىسىندا قاتىسۋشىلار ەلەۋمەتتٸك داعدارىستىڭ الدىن الۋعا قاجەتتٸ نەگٸزگٸ فاكتورلاردىڭ بٸرٸ ساپالى جۇمىس ورىندارىن اشىپ, لايىقتى ەڭبەكاقى تٶلەۋ ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
بۇل رەتتە ٸرٸ جەنە ورتا بيزنەسكە ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەلەتٸنٸ دە ايتىلدى.
سەنات سپيكەرٸ مەملەكەت باسشىسىنىڭ سٶزٸن تٸلگە تيەك ەتٸپ, 2020 جىلى ۇلتتىق تابىس قۇرىلىمىندا بيزنەستٸڭ پايداسى 61,5 پايىز بولعانىن, ال سالىقتىڭ ٷلەسٸ نەبارى 7,3 پايىزدى قۇراپ, جالپى كٶرسەتكٸشتٸڭ ٷشتەن بٸرٸنەن ازى (31,5 %) عانا جالاقىعا جۇمسالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
دامىعان ەلدەردە جالاقى ۇلتتىق تابىستىڭ 50 پايىزىن قۇرايتىنى بەلگٸلٸ. سوندىقتان مەۋلەن ەشٸمباەۆ بٷگٸنگٸ تەسٸلدەردٸ ٶزگەرتۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
«بٷگٸندە كەسٸپورىنداردىڭ باسشىلارى جالاقىنى كٶتەرۋگە اسا ىنتالى ەمەس ەكەنٸن بايقايمىز. نەگٸزٸ قازٸرگٸ زاماندا تەك ٶزٸڭ نەمەسە وتباسىڭ ٷشٸن عانا جۇمىس ٸستەۋگە بولمايدى. ونىڭ ٷستٸنە, ٶزٸڭنٸڭ بايلىعىڭمەن نەمەسە جاقسى جاعدايىڭمەن ماقتاناتىن كەز ەمەس. ۋاقىت ٶتكەن سايىن ەلەمدە ESG-نىڭ, ياعني Environmental, Social and Governance Criteria ستاندارتتارىنىڭ ٶزەكتٸلٸگٸ ارتىپ كەلەدٸ. بٸزدٸڭ كومپانييالار دا ەكولوگييا, ەلەۋمەتتٸك ساياسات جەنە كورپوراتيۆتٸ باسقارۋمەن بايلانىستى تالاپتاردى ەنگٸزۋٸ كەرەك. ەلٸمٸزدە بۇل ستاندارتتاردىڭ بەلسەندٸ تٷردە دەرٸپتەلۋٸ ٷشٸن بٸز زاڭنامالىق تۇرعىدان ىنتىلاندىرۋ جۇمىستارىن پىسىقتايتىن بولامىز», – دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
ساراپشىلار تالقىلاۋ كەزٸندە «قوعامدىق شارتتىڭ» تاعى بٸر ماڭىزدى تەتٸگٸنە كٶڭٸل بٶلدٸ.
ول زاڭ ٷستەمدٸگٸن مٷلتٸكسٸز ساقتايتىن ەدٸلەتتٸلٸك, ادامداردىڭ قۇقىقتىق تەڭدٸگٸ, تيٸمدٸ جەنە سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرمەيتٸن ادال سوت جٷيەسٸ.
وسى رەتتە سەنات سپيكەرٸ «جاڭا قازاقستان», ەڭ الدىمەن, ەدٸلەتتٸ قازاقستان ەكەنٸن ايرىقشا اتاپ ٶتتٸ.
سونىمەن قاتار كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار قازٸر قوعامدى ۇيىستىراتىن يدەيالار مەن تىڭ باستامالار قاجەت ەكەنٸنە باسا مەن بەردٸ.
«جاڭا قازاقستاندى» قۇرۋ يدەياسى بٸزدٸڭ قوعامدى بٸرٸكتٸرۋشٸ كٷشكە اينالۋى ەبدەن مٷمكٸن. قازٸر وعان قاجەتتٸ ەلەۋەتٸمٸز بار. ەندٸ سونى تيٸمدٸ پايدالانۋىمىز كەرەك. بۇل جولدا زاڭ شىعارۋشى ورگان, مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەر, ساياسي پارتييالار, ساراپشىلار, عالىمدار, قوعام بەلسەندٸلەرٸ جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, بەرٸمٸز بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەۋٸمٸز كەرەك», – دەدٸ سەنات سپيكەرٸ.
سونداي-اق, مەۋلەن ەشٸمباەۆ جاس ساراپشىلار كلۋبىنىڭ مٷشەلەرٸن پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ جاڭا ساياسي رەفورمالار توپتاماسىن تالقىلاۋعا بەلسەندٸ قاتىسۋعا شاقىردى.
اتالعان توپتاما بيىلعى قىركٷيەك ايىندا جارييالاناتىنى بەلگٸلٸ.
بٷگٸنگٸ وتىرىستا كلۋب مٷشەلەرٸ دە سٶز الىپ, كٶتەرٸلگەن تاقىرىپقا بايلانىستى ٶز ۇسىنىستارىن جەتكٸزدٸ.
ولار جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتى ٶڭٸرلٸك دامۋ تۇرعىسىنان قالىپتاستىرۋ, كادرلار دايارلاۋ جٷيەسٸن قازاقستاندىق ەكونوميكانىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن ەسكەرە وتىرىپ ترانسفورماتسييا مەسەلەلەرٸنە توقتالدى.
سونىمەن قاتار ەلەۋمەتتٸك جەنە ەڭبەك جانجالدارىنىڭ تۋىنداۋ سەبەپتەرٸ, ولاردىڭ الدىن الۋ جولدارى, جاستارمەن جۇمىس تەسٸلدەرٸن قايتا قاراۋ تەتٸكتەرٸ تالقىلاندى.
بۇدان باسقا, شارادا «جاڭا قازاقستان» تۇجىرىمداماسى تۋرالى كلۋب مٷشەلەرٸ مەن شاقىرىلعان ساراپشىلار اراسىندا جٷرگٸزٸلگەن ساۋالناما نەتيجەلەرٸ ەڭگٸمەگە ارقاۋ بولدى.
