بٷگٸندە قازاق قوعامىندا مەملەكەت باسشىسى جارييا ەتكەن «جاڭا قازاقستان» تۇجىرىمداماسى قىزۋ تالقىلانۋ ٷستٸندە. بٷگٸندە ورتالىق كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸندە باس قوسقان ەلٸمٸزگە ەسٸمٸ تانىمال ساراپشىلار, ساياساتتانۋشىلار, ٷكٸمەتتٸڭ ەمەس ۇيىمداردىڭ جەتەكشٸلەرٸ دەل وسى تاقىرىپ تٶڭٸرەگٸندە سٶز قوزعاپ, ٶز ويلارىمەن ەگجەي-تەگجەيلٸ بٶلٸستٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
ٸس-شارا بارىسىندا قر اقدم ازاماتتىق قوعام ٸستەرٸ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى مادييار قوجاحمەت قاڭتار وقيعالارىنان كەيٸن ازاماتتىق قوعام مەن مەملەكەت اراسىنداعى جاڭا قوعامدىق كەلٸسٸمگە, ازاماتتىق قوعاممەن بايلانىس مەسەلەسٸنە قاتىستى كٶپتەگەن تالقىلاۋ جٷرٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
«قازٸرگٸ ۋاقىتتا قوعامدىق بايلانىستىڭ بٸرنەشە تٷرٸ بار. «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى اياسىندا كٶپتەگەن ٸس-شارا ٸسكە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ ٸشٸندە قوعامدىق كەڭەستەر جۇمىسى دا بار. سونىمەن قاتار 2 جىل بۇرىن قابىلداعان بەيبٸت شەرۋلەرگە قاتىستى زاڭ, باسقا دا ٸس-شارالار ٸسكە اسقانى. دەگەنمەن بۇل جۇمىستاردىڭ قاجەتتٸ دەڭگەيدە دۇرىس نەمەسە نەتيجەلٸ ەمەس ەكەندٸگٸن وسىدان 1 اي بۇرىن بولعان قاڭتار وقيعالارى دەلەلدەپ بەردٸ. سوندىقتان بۇل سالانى دامىتۋ ٶتە ٶزەكتٸ بولىپ وتىر. اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ بۇل باعىتتاعى جۇمىسىن ارى قاراي جالعاستىرادى. ونىڭ ٸشٸندە كەلٸپ جاتقان كٶپتەگەن ۇسىنىستى جٷيەلەندٸرٸپ, ونى ٷلكەن قۇجات رەتٸندە قابىلداۋ ەرٸ ٸسكە اسىرۋ نەگٸزگٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ», - دەدٸ كوميتەت تٶراعاسى.
ال «رۋحاني جاڭعىرۋ» قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ باسقارما تٶراعاسى قازىبەك مايگەلدينوۆ قاڭتار وقيعالارىنان ساباق الۋىمىز قاجەتتٸگٸن ايتادى.
«قارالى قاڭتار وقيعاسىنىڭ باستى ماڭىزى – بۇل مەجە. ياعني, بۇعان دەيٸن بولعان قانداي دا بٸر ساياسي قاتەلٸكتەر, بيلٸك قاتەلٸكتەرٸ بٸزگە ساباق بولىپ قالادى. ەندٸ وسى ساباقتى ەسكەرە وتىرىپ, «جاڭا قازاقستان» قۇرۋعا كٸرٸسۋٸمٸز قاجەت. قازٸر قاڭتار وقيعالارىنا قاتىستى باعا بەرۋ كٶبەيٸپ تۇر. مەنٸڭشە, باعا بەرۋگە ەلٸ ەرتە. بٸراق, ساباق الۋىمىز قاجەت», - دەدٸ ول.
سونىمەن قاتار ول پرەزيدەنتتٸڭ سول كەزدە شۇعىل شەشٸم قابىلداۋى قاجەت بولعاندىعىن باسا ايتادى.
«ٶيتكەنٸ, بٸزدٸڭ ساياسي تۇراقتىلىعىمىزدان بٶلەك مەملەكەتتٸگٸمٸزگە ٷلكەن نۇقسان كەلەتٸن ەدٸ. مىسالى, بەيبٸت زاماندا 200-دەن استام ادامنىڭ ٶلٸمٸ - ٷلكەن قاسٸرەت. بۇعان قوسا, قانشا عيمارات ٶرتەنٸپ, بيزنەسكە شىعىن كەلتٸردٸ. ونىڭ بەرٸن كٸم ٸستەدٸ? بەيبٸت شەرۋشٸلەر مە? جوق. بۇل سۇراققا تٸكەلەي جاۋاپ بەرۋٸمٸز كەرەك. ەر بۇزاقىلىقتىڭ, ەر قىلمىستىڭ ارتىندا وعان كٸنەلٸ ادامدار تۇرادى. سوندىقتان پرەزيدەنت ايتقانداي, بۇل كٸنەلٸ ادامداردى تاۋىپ, كٸم ەكەنٸن انىقتاۋ ٷشٸن ۋاقىت كەرەك. 1-2 اي از ۋاقىت. بٸز ەدٸلەت ٸزدەپ جٷرٸپ, ەدٸلەتسٸزدٸككە بوي الدىرماۋىز قاجەت. كٸنەسٸزدٸك پرەزۋمپتسيياسى دەگەن بار. كەز كەلگەن ادامدى ايىپتاۋ ٷشٸن ناقتى دەيەك, دەلەل بولۋى تيٸس. سول كەزدە عانا ول ايىپتالۋشىدان ايىپتىعا اينالادى. سوندىقتان اسىقپاۋىمىز قاجەت»,- دەدٸ قازىبەك ماگەلدينوۆ.
سپيكەر ەلٸمٸزدە پارتييالار كٶپ بولۋى تيٸس دەيتٸندەردٸڭ ويلارىنا قاتىستى دا پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ.
«كٶرشٸلەس قىرعىزستانعا قاراڭىزدار. ولاردا 200-دەن استام پارتييا بار. ال 200-دەن استام پارتييا بولا تۇرا قىرعىزستاننىڭ ساياسي تۇراقتىلىعى جايىندا ايتا الامىز با? جوق. بٸز ەر نەرسەگە سالىستىرمالى تٷردە قاراۋىمىز كەرەك. ماجوريتارلىق-پروپورتسيونالدى جٷيە قاجەت شىعار. وعان سۇرانىس بار. ەسٸرەسە, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردى سايلاۋ كەرەك. كەشەگٸ قاڭتار وقيعاسىندا كٶپتەگەن ەكٸمدەر حالىق الدىنا شىققان جوق. شىققاننىڭ ٶزٸندە ەكٸمدەرگە سىيلاستىق بولمادى. نەگە? ٶيتكەنٸ, ولاردى حالىق سايلامادى. ەكٸنشٸدەن, ەكٸمنٸڭ حالىق الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸ مەن مٸندەتٸ بولعان جوق», - دەدٸ ساراپشى.
پرەزيدەنتتٸك جاستار كادرلىق رەزەرۆٸنٸڭ مٷشەسٸ, جاستار عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ەلينا پاۋلي «جاڭا قازاقستان» دەگەنٸمٸز - قوعامدىق ينستيتۋتتار مەن ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ ازاماتتىق قوعام قۇرۋداعى باتىل باستامالارىنىڭ جٷزەگە اسۋى ەكەندٸگٸن العا تارتادى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 11 قاڭتاردا مەجٸلٸستە سٶيلگەن سٶزٸندە «جاڭا قازاقستان» قۇرۋعا ٷندەگەن بولاتىن. بۇل دەگەنٸمٸز مەملەكەتتٸك اپپاراتتىڭ تولىق جاڭارۋى نەمەسە ەل ەكونوميكاسىنىڭ قايتا تٷرلەنۋٸ عانا ەمەس. بۇل - بٸرٸنشٸ كەزەكتە قوعامدىق ترانسفورماتسييا. جاھاندانۋ ٷدەرٸسٸندە مەملەكەتٸمٸزدٸڭ ٶزٸندٸك بەينەسٸن جوعالتپاي سالت-دەستٷر مەن جاڭاشىل ترەندتەر, رۋحاني مەدەنيەت پەن جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ ساباقتاسىپ, ەلەم مويىنداعان وتىزدىققا ەنۋگە نىق قادام جاساي الۋىمىز - ەۆوليۋتسييالىق دامۋدىڭ ايقىن بەينەسٸ جەنە قوعامدىق سانانىڭ سٸلكٸنٸسٸ. «جاڭا قازاقستان» دەگەنٸمٸز - قوعامدىق ينستيتۋتتار مەن ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ ازاماتتىق قوعام قۇرۋداعى باتىل باستامالارىنىڭ جٷزەگە اسۋى, ەلەۋمەتتٸك قوردالانعان مەسەلەردٸ اقىلمەن شەشٸپ, ەل ەل-اۋقاتىنىڭ ەدەۋٸر جوعارىلاۋىن, زيياتكەر جاستاردىڭ تىڭ ويلارىنىڭ قولداۋ تاۋىپ, ەلدەگٸ جاڭا تەحنولوگييالىق ٷدەرٸستەردٸڭ ٸلگەرٸلەۋٸ. بٸز وسىنداي مەملەكەت قۇرۋعا ىنتالى بولۋىمىز كەرەك», - دەدٸ ول.
ەلينا پاۋلي قازاقستان حالقى 19 ملن ادامعا جەتكەنٸنە, ونىڭ 3,7 ملن-نان استامىن 14 پەن 28 جاس ارالىعىنداعى جاستار قۇرايتىندىعىنا نازار اۋدارتادى.
«بٷگٸنگٸ جاستاردىڭ كٶزقاراسىن ٶزگەرتۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. وسى جۇمىستى مەكتەپتەن باستاۋ كەرەك. جوعارى مەكتەپتٸڭ ماڭىزدى مٸندەتٸ كەسٸبي كادرلاردى دايارلاۋ. باس پروكۋراتۋرا مەلٸمەتٸ بويىنشا قاڭتارداعى بٷلٸككە قاتىسقانداردىڭ اراسىندا جوعارى بٸلٸمٸ جەنە تۇراقتى جۇمىس ورنى جوق 30 جاسقا دەيٸنگٸ جاستار باسىم بولدى. سوڭعى 20 جىلدا ەلدەگٸ NEET جاستار ٷلەسٸنٸڭ كٶرسەتكٸشٸ 18 پايىزدان 7 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەدٸ. NEET ساناتىنداعى جاستار – بۇل جۇمىس ٸستەمەيتٸن, وقىمايتىن جاستار. بٸراق, وسى تۇرعىدا ەلٸ دە مەسەلەلەر بار. سوڭعى 5 جىلدا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸنٸڭ 4,1 پايىزدان 3,8 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەگەنٸ بايقالادى. بٸراق, بٸزدٸڭ جاستاردىڭ اراسىندا جالاقىسى تٶمەن جاستارىمىز دا بار. «ولاردىڭ سانى قانشا? ولاردىڭ ٶمٸرٸ قانداي» دەگەن سۇراقتار تۋىندايدى. مەنٸڭ ويىمشا, تەربيە, بٸلٸم بەرۋ جەنە ادال ەڭبەك ەتۋ باعىتتارىن جاستار اراسىندا دامىتۋ كەرەك. بٷگٸندە مەملەكەت بٸز ٷشٸن بارلىق جاعداي جاساپ وتىر. قورىتا ايتقاندا «جاڭا قازاقستان» زيياتكەر ۇرپاق, بٸلٸمدٸ جاس, ٸزدەنٸمپاز جەنە جاسامپاز ازامات دەگەن تٷسٸنٸككە ساي بولۋى تيٸس», - دەدٸ ورتالىق ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى.
قازاقستان ازاماتتىق اليانسىنىڭ پرەزيدەنتٸ بانۋ نۇرعازيەۆا ەلٸمٸزدەگٸ ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدارعا ەرەكشە مەرتەبە, ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ بٸرىڭعاي پلاتفورماسى, بارلىق مەملەكەتتٸك قارجىلاندىرۋدىڭ جەنە ٶزگە دە قارجىلىق قولداۋدىڭ اشىقتىعى قاجەت ەكەندٸگٸن ايتادى.
«قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلى ٸشٸندە ەكٸنشٸ جىل قاتارىنان مەملەكەت باسشىسى دەڭگەيٸندە ازاماتتىق قوعامنىڭ جاي-كٷيٸ جايىندا بايانداما دايىنداۋ بولعان ەمەس. جەكەلەگەن بٶلٸكتەرمەن ەمەس مۇنداي تولىققاندى بايانداما پروبلەمالارعا, پەرسپەكتيۆالارعا جەنە ەلەۋەتكە قاتىستى شولۋمەن تۇراقتى تٷردە جاسالۋى تيٸس. بۇل حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت يدەياسىن ٸس جٷزٸندە جٷزەگە اسىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», - دەدٸ بانۋ نۇرعازيەۆا.
