رەسەي مەن گەرمانييا عالىمدارى شيگير پۇتىنىڭ قاي عاسىرعا تيەسٸلٸ ەكەنٸن انىقتادى. بۇل جەر بەتٸندەگٸ ٸبٸلٸستٸڭ ەڭ كٶنە مٷسٸنٸ بولىپ شىقتى. عالىمدار ونىڭ پايدا بولۋىن اناتوليياداعى العاشقى ٶركەنيەتپەن بايلانىستىردى. بۇل تۋرالى Antiquity جۋرنالىندا ايتىلادى.
"بۇل مٷسٸنگە 11 600 جىل. وسى جەنە بٸزدٸڭ ٶزگە اشقان جاڭالىقتارىمىز ەجەلگٸ اڭشىلار مەن تەرٸمشٸلەردە ٶتە كٷردەلٸ رەسٸمدەر بولعانىن, ونىڭ ٷستٸنە ٶنەر ارقىلى ابستراك يدەيالارىن جەتكٸزە العانىن دەلەلدەيدٸ. دٸن مەن مەدەنيەت بۇرىن ەسەپتەلٸپ كەلگەندەي شارۋاشىلىق پايدا بولعان كەزدە ەمەس, ودان ەرٸرەكتە پايدا بولعانعا ۇقسايدى", - دەيدٸ گەتتينگەن ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ مامانى توماس تەربەرگەر.
رەسەيدٸڭ ۋرال ايماعىنداعى التىن ٸزدەۋشٸلەر شيگير پۇتىن 1894 جىلى ەكاتەرينبۋرگ ماڭىنان تاپقان بولاتىن. بٷتٸن اعاشتان ويىلىپ جاسالعان 3-5 قۇلاشتى اعاش مٷسٸن ۇزاق ۋاقىت تاريحشىلار مەن ارحەولوگتار ٷشٸن جۇمباق بولىپ كەلدٸ. پۇت تابىلعان ورىن حح عاسىر باسىندا سازعا اينالىپ, بۇل ونىڭ مەدەني تامىرى مەن قانشا جىل بولعانىن انىقتاۋعا بٶگەت بولعان.
العاشىندا راديوكٶمٸرتەكتٸ ساراپتاما قورىتىندىسى پۇتقا سەگٸز-توعىز مىڭ جىل بولعانىن كٶرسەتكەن, الايدا, بۇل ٶزگە تاريحشىلار تاراپىنان قارسىلىق تۋدىرعان ەدٸ.
بۇل مەلٸمەتتٸ انىقتاۋ ٷشٸن تەربەرگەر رەسەيلٸك عالىمدارمەن بٸرٸگٸپ, شيگير پۇتىن جان-جاقىت زەرتتەي باستادى. ٷش جىل بۇرىن باستالعان زەرتتەۋ كەزٸندە پۇتتىڭ قانداي اعاشتان جاسالعانى ساراپتالدى جەنە ماسس-سپەكترومەتر ارقىلى جاسىن ٶلشەدٸ. سونىمەن قاتار, جاڭا قازبا جۇمىستارى كەزٸندە سول ماڭايدا تابىلعان ٶزگە دە ارتەفاكتٸلەر زەرتتەلدٸ.
پۇت سازقاراعايدان قاشالعان بولىپ شىقتى. ال پۇتتىڭ ٷستٸنەن جاسالعان ويۋلار مٷسٸنشٸلەردٸڭ ٶتە شەبەر بولعانىن بايقاتادى. رەسەيلٸك مامانداردىڭ پٸكٸرٸنشە, شيگير پۇتى قارا كٷش پەن ولارعا باسشىلىق ەتەتٸن ورمان پەرٸسٸنٸڭ ستيلدٸك بەينەسٸ.
ال 11 600 جىل بولعان پۇت جەر بەتٸندە تابىلعان ەڭ كٶنە دٸني مونۋمەنتتەرمەن - اناتوليياداعى گەبەكلي-تەپە تۇراعىنان تابىلعان مونۋمەنتتەرمەن قاتارلاس كەلەدٸ.
گەبەكلي-تەپە تۇراعى جەر بەتٸندەگٸ ٶركەنيەت, دٸن مەن مەدەنيەتتٸڭ العاشقى جۇرناعى ەسەپتەلەدٸ. وندا تابىلعان ارتەفاكتٸلەردەگٸ ٶرنەكتەر شيگير پۇتىنداعى ويۋلارمەن ۇقساس. بۇل ولاردىڭ بايلانىسى بارىن كٶرسەتەدٸ. باستى ايىرماشىلىق ول دەۋٸردە اناتولييانى مەكەندەگەندەردٸڭ شارۋاشىلىعى بولسا, شيگير پۇتىنىڭ اۆتورلارى اڭشى-تەرٸمشٸلەر بولعان.
ٶركنەيەت, دٸن مەن مەدەنيەتتٸڭ پايدا بولۋى ەدەتتە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ پايدا بولۋىمەن بايلانىستىرادى, - دەپ جازادى ريا نوۆوستي. ال گەرمانييا جەنە رەسەي عالىمدارىنىڭ جاڭالىعى بۇل يدەياعا كٷمەن كەلتٸرٸپ, ٶركەنيەتتٸڭ پايدا بولۋىنا باسقاشا قاراۋعا يتەرمەلەيدٸ.
