عالىمدار ۇلىبريتانييا پاتشايىمى ٸٸ ەليزاۆەتانىڭ شەجٸرەسٸندەگٸ يسلام ەلەمٸمەن بايلانىستى انىقتادى.
ۇلىبريتانييانىڭ قازٸرگٸ پاتشايىمى ٸٸ ەليزاۆەتا يسلام دٸنٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشى, مۇسىلمانداردىڭ سەنٸمٸ بويىنشا ەڭ سوڭعى پايعامبار – اللانىڭ ەلشٸسٸ مۇحاممەدتٸڭ (ساللا اللاھۋ الەيھي ۋە سەللام) تٸكەلەي ۇرپاعى بولۋى مٷمكٸن.
بۇل تۋرالى باتىستىق اقپارات اگەنتتٸكتەرٸ حابارلاۋدا. دەگەنمەن, ەڭ الدىمەن وسى تۋرالى مەلٸمەتتٸ اراب اقپارات قۇرالدارى باسقان ەكەن. مەسەلەن, بريتاندىق The Times باسىلىمى ماروككولىق گازەتتەگٸ ماقالاعا سٸلتەمە جاسايدى. اۆتوردىڭ بايلامىنشا, ۇلىبريتانييالىق پاتشايىمنىڭ اتا-تەگٸ كەزٸندە يسپانييانى بيلەگەن مۇسىلمان پاتشالارىنان جەنە سولار ارقىلى مۇحاممەد (س.ع.س) پايعامباردان تارايتىن كٶرٸنەدٸ.
بۇل رەتتە ارابتار ٸٸ ەليزاۆەتانىڭ 40 اتاسىنا دەيٸنگٸ شەجٸرەسٸن تالداعان.
ايتقانداي, ساراپشىلار بۇل تۋرالى مەلٸمەت العاش رەت 1986 جىلى جارىق كٶرگەنٸن ەسكە سالادى. سوندا گەنەالوگييامەن اينالىساتىن «بيورك پەرلەرٸنٸڭ كٸتابى» باسىلىمى ٸٸ ەليزاۆەتانىڭ مۇسىلمان پاتشالارىنىڭ جەنە سولار ارقىلى VII عاسىردا قازٸرگٸ ساۋد ارابيياسى جەرٸندە دٷنيەدەن ٶتكەن يسلام دٸنٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشىنىڭ ۇرپاعى بولۋى مٷمكٸندٸگٸن جارييالاعان ەكەن.
ەندٸ اپتا سايىن شىعاتىن اراب باسىلىمى ولاردىڭ بٸر تۋعان ەكەنٸن راستايتىن «گەنەالوگييالىق بايتەرەكتٸ» قۇرىپ وتىر.
ماقالا بٸرقاتار مۇسىلمان ەلدەرٸندە ٷلكەن قىزىعۋشىلىق پەن قىزۋ ٷنقاتىس تۋعىزدى. ماروككولىق بلوگەرلەردٸڭ بٸرٸ «اللا, پاتشايىمدى ساقتاي گٶر!» دەپ ەزٸلدەي جازادى. سەبەبٸ, ۇلىبريتانييانىڭ مەملەكەتتٸك ەنۇرانى «جاراتقان يە, پاتشايىمدى ساقتاي گٶر!» (God Save the Queen) دەپ اتالاتىنى مەلٸم.
The Times بۇل شەجٸرە جەنە پاتشايىمنىڭ اتا-تەگٸ كەلەشەكتە دٸندەر مەن ەلدەر اراسىن جاقىنداستىرا تٷسەر «التىن ارقاۋعا» اينالۋى قاجەتتٸگٸن ايتىپ, ٷمٸت بٸلدٸرەدٸ.
ٶز كەزەگٸندە تاريحشى دەۆيد ستاركي بۇل زەرتتەۋگە بايىپتى قاراۋ كەرەكتٸگٸن بٸلدٸرە كەلە, اتالعان تەورييانىڭ «تٸپتٸ دە ابسۋرد» ەمەستٸگٸن نىقتايدى. بٸراق ونىڭ ايتۋىنشا, 1980 جىلداردان بەرٸ بەلگٸلٸ بۇل جايت ۇلىبريتانييادا «جاپپاي مويىنداۋعا يە بولا الماي وتىر».
تاريحشى بريتاندىقتار ٷشٸن پاتشايىمنىڭ ريچارد كونيسبۋرگكە دەيٸنگٸ تەگٸ «ەشقانداي كٷمەن تۋدىرمايتىنىن» العا تارتا كەلە, ودان بۇرىن انگلييا مەن يسپانييا پاتشالارى اراسىندا ارالاس نەكە, قىز الىسىپ, قىز بەرٸسۋ دەستٷرٸ بولعانىن راستايدى.
«ال يسپانييانىڭ ورتاعاسىرلىق مونارحتارى مەن يسلامدىق كورولدٸكتەر بٸر-بٸرٸنەن اجىراعىسىز, تىعىز قابىسىپ جاتقان», – دەدٸ دەۆيد ستاركي.
باسىلىم پاتشايىمنىڭ اتا-تەگٸندە بايلانىستىرۋشى بۋىن مۇسىلمان حانشايىمى زايدا بولىپ تابىلاتىنىنا نازار اۋدارتادى: ول XI عاسىردا يسپانييادا ٶمٸر سٷرگەن جەنە ورتاعاسىرلىق يسپانييانىڭ حريستيان جەنە مۇسىلمان كورولدٸكتەرٸن بايلانىستىرعان.
«بيورك پەرلەرٸنٸڭ كٸتابى» انىقتامالىق باسىلىمىنىڭ بۇرىنعى باسپاگەرٸ گارولد برۋكس-بەيكەر 1980 جىلدارى ۇلىبريتانييا پرەمەرٸ مارگارەت تەتچەرگە حات جازعان ەكەن. ول وسى اشىلىم ٸٸ ەليزاۆەتانىڭ ٶمٸرٸنە قاۋٸپ تٶندٸرە مە دەپ, قاۋٸپسٸزدٸگٸنە الاڭداعان ەكەن.
«پاتشايىمنىڭ بويىندا مۇحامماد پايعامباردىڭ قانى اعىپ جاتقانىن بريتاندىقتار بٸلمەيدٸ. بٸراق بارلىق مۇسىلمان دٸني ليدەرلەرٸ مۇنى بٸلەدٸ جەنە وسى فاكتٸنٸ ماقتان تۇتادى», – دەپ جازعان گارولد برۋكس-بەيكەر.
پاتشايىمنىڭ تاريحشىسى حيۋگو ۆيكەرس ٸٸ ەليزاۆەتا مەن مۇحامماد پايعامباردىڭ بٸر تۋعان بولۋى مٷمكٸندٸگٸ جايىنداعى مەلٸمدەمەگە تٷسٸنٸكتەمە بەرۋدەن باس تارتىپتى.
ال Burke's Peerage قاۋىمداستىعىنىڭ ماماندارى جٷرگٸزگەن گەنەالوگييالىق زەرتتەۋگە جٷگٸنگەن عالىمدار ۇلىبريتانييا پاتشايىمى ٸٸ ەليزاۆەتا مۇحاممەدتٸڭ (س.ع.س) 43-شٸ ۇرپاعى بولىپ سانالاتىنىن ايتىپ وتىر.
ولاردىڭ تۇجىرىمداۋىنشا, پايعامباردىڭ تۇقىمى ابۋ ەل-كاسيم مۇحامماد يبن ابباد يسپانييانىڭ سەۆيلياسىنىڭ بٸرٸنشٸ مۇسىلمان بيلەۋشٸسٸ بولىپ تابىلادى. ول 1023 جەنە 1091 جىلدار ارالىعىندا بيلٸك قۇرعان ابباديد ەۋلەتٸنٸڭ نەگٸزٸن قالايدى. ابۋ-كاسيمنٸڭ نەمەرەسٸ مۇحامماد ەل-مۋتاميد كوردوباعا ٷستەمدٸك ەتەدٸ. ونىڭ قىزى زايدا, ەۋلەتٸ بيلٸكتەن قۇلاتىلعاننان كەيٸن يسپان پاتشاسى VI الفونسونىڭ جۇبايىنا اينالادى. كەيٸن زايدانىڭ ۇرپاقتارى اعىلشىن پاتشاسى ٸٸٸ ەدۆاردپەن نەكەگە تۇرادى.
«نەتيجەسٸندە, بريتانييا تاعىندا قازٸر ٸٸ ەليزاۆەتا پاتشايىم وتىر» دەپ تٷيٸندەيدٸ زەرتتەۋ اۆتورلارى.
جانات ارداق
