15 شٸلدەدە تٷركييادا بولعان مەملەكەتتٸك تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸنە قاتىستى تر پرەزيدەنتتٸك ەكٸمشٸلٸگٸ ارنايى مەلٸمدەمە جاسادى.
15 شٸلدەدە نە بولدى?
تٷرٸك قارۋلى كٷشتەرٸنە ەنٸپ العان بٸر فراكتسييا قولباسشىلىق تٸزبەگٸنەن تىسقارى 15 شٸلدە جۇما كٷنٸ كەشكٸ ساعات 21:00 شاماسىندا ەسكەري تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸن باستاتتى.
15 شٸلدە تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸ انكارا مەن ىستامبۇلدا بٸر ۋاقىتتا باستالدى. ىستامبۇلدا بوسفور جەنە فاتيح سۇلتان مەحمەت كٶپٸرلەرٸ, اتاتٷرٸك ەۋەجايى مەن ىستامبۇل وبلىستىق ٸٸب باسىپ الىندى. انكارادا مەملەكەتتٸك ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ ( MİT), ٸٸب مەن پولييتسييا ارنايى وپەراتسييا ورتالىعى سيياقتى ستراتەگييالىق مەكەمەلەرگە بومبامەن شابۋىل جاسالدى.
ەكٸ قالادا دا تٶڭكەرٸسشٸلدەر ٶزدەرٸ الىپ كەتكەن F -16 ۇشاقتارىمەن جەرگە جاقىن ۇشتى. ىستامبۇلداعى جەنە انكاراداعى ترت عيماراتى باسىپ الىندى. ٶزدەرٸن «ەلدە تىنىشتىق كەڭەسٸ» دەپ تانىستىرعان تٶڭكەرٸسشٸ باندا مٷشەلەرٸ دايىنداعان مەلٸمدەمە كٷشتەپ وقىتىلدى. مەتٸندە كومەندانتتىق ساعاتپەن قوسا بارلىق جەكە مەنشٸك مەديا ورگاندارىنىڭ وسى مەلٸمدەمەنٸ وقۋلارى تۋرالى بۇيرىق بەرٸلدٸ. پرەزيدەنتتٸك كەسەن, تٷركييا ۇلى ۇلتتىق مەجٸلٸسٸ مەن پرەمەر–مينيسترلٸك عيماراتى مەن ەرتٷرلٸ قالالىق ەكٸمشٸلٸك عيماراتتارىنا شابۋىل جاسالدى.
رەسپۋبليكا تاريحىندا تۇڭعىش رەت, تٷركييا ۇلى ۇلتتىق مەجٸلٸسٸنە تٶڭكەرٸسشٸل باندا رۇقساتسىز يەلەنٸپ الىپ كەتكەن F -16 ۇشاقتارىمەن بومبا تاستالدى.
ۇلتتىق تەلەارنا كانالدارىنان تٸكەلەي ەفيردە حالىققا ارناپ سٶز سٶيلەگەن پرەزيدەنتٸمٸز اتالعان تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸنٸڭ تٷركييا قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ ٸشٸندەگٸ ازداعان توپتىڭ ەرەكەتٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
پرەزيدەنتٸمٸز حالىقتى جٸگەرلٸ تٷردە تٶڭكەرٸسكە تويتارىس بەرۋ ٷشٸن كٶشەگە شىعۋعا شاقىردى.
11-شٸ پرەزيدەنت ابدۋللا گٷل, پرەمەر –مينيستر بينالي يىلدىرىم, وپپوزيتسييالىق پارتييا باسشىلارى مەن اعا قولباسشىلار پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ مەلٸمدەمەسٸن قولداپ, ەسكەرلەردٸ كازارمالارىنا ورالۋلارى ٷشٸن ٷندەۋلەر جارييالادى.
پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ شاقىرۋىنا ٷن قوسا وتىرىپ, حالىق تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸنە تويتارىس بەرۋ ٷشٸن كٶشەگە شىقتى. تٶڭكەرٸسشٸلەر قارۋسىز كٶشەگە شىققان بەيبٸت حالىققا وق جاۋدىردى.
ىستامبۇل مەن انكارادا تٶڭكەرٸسكە قارسىلىق كٶرسەتۋشٸ 246 ازامات قازا بولدى. 1537 كٸسٸ جارالاندى.
24 تٶڭكەرٸسشٸ ٶلٸ, 50 تٶڭكەرٸسشٸ جارالى تٷردە قولعا تٷسٸرٸلدٸ.
تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸ كەزٸندە مارماريستە بولعان پرەزيدەنتٸمٸز ىستامبۇلعا جولعا شىققاننان بٸرنەشە مينۋتتان كەيٸن تۇرعان قوناقٷيدٸ تٶڭكەرٸسشٸ باندالار پرەزيدەنت پەن جانۇياسىن ٶلتٸرۋ ماقساتىمەن باسىپ الدى. وسى ەرەكەت كەزٸندە تٶڭكەرٸسشٸلەرگە تويتارىس بەرگەن پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ ەكٸ جەكە وققاعارى قازا بولدى.
تٶڭكەرٸسشٸلەر كٸم?
15 شٸلدە تٶڭكەرٸسكە ەرەكەت جاساعان فراكتسييانىڭ «پاراللەل مەملەكەت قۇرىلىمى» (پدي) دەپ اتالاتىن اقش-تا تۇراتىن فەتحۋللاح گٷلەن باسقاراتىن فەتحۋللاحشى لاڭكەستٸك ۇيىمى (فەتٶ) مەن بايلانىستارىنىڭ بار ەكەنٸ انىقتالدى.
فەتٶ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك ساياسات قۇجاتتارىندا «ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸككە قاۋٸپ تٶندٸرۋشٸ, سىرتتاي زاڭدى سيياقتى بولىپ بٷركەمەلەنگەن زاڭسىز ۇيىم» دەگەن باعا بەرٸلگەن لاڭكەستٸك توپ بولىپ تابىلادى.
وسى توپتىڭ تٷرٸك قارۋلى كٷشتەرٸ ٸشٸندەگٸ بايلانىستارى ۇزاق ۋاقىت بويى مەملەكەت تاراپىنان قاداعالاۋدا بولاتىن. سونىڭ نەتيجەسٸندە تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸنٸڭ العاشقى سەتٸندە–اق تٶڭكەرٸستٸ ۇيىمداستىرعانداردىڭ اتالعان توپ مٷشەلەرٸ ەكەنٸ انىقتالعان.
تٶڭكەرٸسشٸلدەر ۇستالعاننان كەيٸن قولعا تٷسٸرٸلگەن قاتال ەسكەري تەرتٸپ تاعايىنداۋ تٸزٸمٸندە اتى بار كٸسٸلەردٸڭ فەتو –مەن بايلانىسى بار ەكەندٸگٸ مەملەكەت انىقتاعان جاعدايلاردىڭ دۇرىس ەكەنٸن دەلەلدەگەن.
17-25 جەلتوقسان تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸندە ەشكەرەلەنٸپ قالعان فەتٶ- مەن بايلانىستى سوت ورگاندارى مٷشەلەرٸنٸڭ «ەرگەنەكون», «باليوز» جەنە «ەسكەري شپيوناج» دەپ اتالاتىن سوتتىق ٸستەرٸندەگٸ قۇقىققا قايشى تٷردە جاۋاپقا تارتىلۋى نەتيجەسٸندە كٶپتەگەن گەنەرالدىڭ ارمييادان الاستاتىلۋىنا بايلانىستى تۋىنداعان كادر جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ, فەتٶ مٷشەسٸ جوعارى شەندٸلەردٸڭ ارمييا ٸشٸندە جوعارىلاۋىنا جول اشقان بولاتىن.
17- 25 جەلتوقساننان كەيٸن مەملەكەتتٸڭ بارلىق قۇرىلىمىنا ەنٸپ العان فەتٶ مٷشەلەرٸن زاڭ شەڭبەرٸندە قىزمەتتەن بوساتۋ پروتسەسٸ باستالدى. 5 تامىزدا جينالاتىن جوعارعى ەسكەري كەڭەستە (ياش) الىناتىن شەشٸمدەردٸڭ وسى اتالعان قىزمەتتەن بوساتۋ پروتسەسٸنٸڭ جالعاسى بولاتىنى بەلگٸلٸ بولاتىن. 15 شٸلدەدە تٶڭكەرٸسكە ەرەكەت جاساعاندار 5 تامىزدا (ياش) شەشٸمٸمەن تٷرٸك قارۋلى كٷشتەرٸمەن بايلانىستارى ٷزٸلۋٸ جوسپارلانعان جوعارى شەندٸ ەسكەري پەرسونال ەدٸ.
تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸنەن كەيٸنگٸ قۇرىقتاۋ جەنە تۇتقىنداۋ
15 شٸلدە تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸنەن كەيٸن جالپى العاندا;
•10780 كٸسٸ قۇرىقتالدى.
• 4544 كٸسٸ تۇتقىندالدى.
تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸنەن كەيٸن 10 856 مەملەكەتتٸك قىزمەتكەردٸڭ پاسپورتتارى جارامسىز دەپ سانالدى.
قورىتىندى
15 شٸلدە تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸنە قارسى تٷركييا رەسپۋبليكاسىنىڭ كٷش –جٸگەرٸنە كٶپتەگەن شەت مەملەكەت پەن حالىقارالىق ۇيىمدار قولداۋ كٶرسەتتٸ.
تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸنەن كەيٸن تٷركييا ەكونوميكاسى مەن قارجىلىق قۇرىلىمى قالىپتى جاعدايعا تٷستٸ. ۆاليۋتا مەن التىن باعاسى قىسقا مەرزٸمدٸ كٶتەرٸلسە دە قايتادان تٷستٸ.
وسى تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸ تٷرٸك حالقىنىڭ, ٸشكٸ ٸستەر قۇرىلىمدارىنىڭ, تٷرٸك قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ, مەديا مەن ەرتٷرلٸ كٶزقاراستاعى ساياسيلاردىڭ باتىل جەنە تاباندى ۇستانىمىنىڭ ارقاسىندا جٷزەگە اسپادى.
تٶڭكەرٸس ەرەكەتٸ تويتارىسقا ۇشىرادى, حالقىمىز تٶڭكەرٸستٸ جەنە تٶڭكەرٸسشٸلەرگە قارسىلىق بٸلدٸرۋ ماقساتىندا ەلٸمٸزدٸڭ جەنە شەت ەلدٸڭ كٶپتەگەن قالالارىندا دەموكراتييانى ساقتاۋ ٷشٸن كٷزەتتٸ جالعاستىرۋدا.
ۇلت پورتالى
