فوتو: تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ٶڭٸرلٸك كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸ
تٷركٸستان قالاسىنداعى ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حقتۋ-نٸڭ بوتانيكالىق باعىندا ورنالاسقان «جەمٸس-جيدەكتەردٸ ٶڭدەۋ ٶندٸرٸستٸك تسەحى» ٶز ٶنٸمدەرٸن ساتىلىمعا شىعاردى. قر عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنە قاراستى «عىلىم قورى» اق قولداۋىمەن اشىلعان تسەح جۇمىسى بٷگٸندە قارقىندى, دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
قازٸرگٸ تاڭدا وندا 13 تٷرلٸ ٶنٸم دايىندالادى. اتاپ ايتقاندا, كەپتٸرٸلگەن ٶرٸك پەن الما, المۇرت, بانان, المۇرت پەن ٶرٸك پاستيلاسى, اسقاباق, كٷنباعىس دەنٸ, جاڭعاق قوسىلعان ٶرٸك پاستيلاسى مەن تابيعي سۋسىن قوسپالارى بار. تسەحتىڭ بارلىق ٶنٸمدەرٸ ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ بوتانيكالىق باعىندا ٶسەتٸن جەمٸس-جيدەكتەردەن جاسالادى.
اتالعان ٶنٸمدەر قولجەتٸمدٸ باعادا تەك وبلىس كٶلەمٸندە عانا ەمەس, قازاقستان بويىنشا تاراتىلىپ وتىر. ايتا كەتەيٸك, تسەحتا الداعى ۋاقىتتا باسقا دا ٶنٸمدەر نارىققا شىقپاق. ٶندٸرٸستٸك تسەح زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قامتىلعان. وندا جەمٸستەردٸ جۋۋ, كەسۋ, كەپتٸرۋ, سۇرىپتاۋ, وراۋ, ساقتاۋ سىندى قىزمەت تٷرلەرٸ ورىندالادى. شاعىن ٶندٸرٸس ورنىنىڭ 1 تəۋلٸكتە 5-7 توننا ٶنٸم ٶڭدەۋگە مٷمكٸندٸگٸ بار.
تٷركٸستان وبلىسىنىڭ تٷركٸستان قالاسىنداعى ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حقتۋ-نٸڭ بوتانيكالىق باعىندا ورنالاسقان «جەمٸس-جيدەكتەردٸ ٶڭدەۋ ٶندٸرٸستٸك تسەحى» ٶز ٶنٸمدەرٸن نارىققا شىعارۋعا دايىن. قر عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنە قاراستى «عىلىم قورى» اق قولداۋىمەن قۇرىلعان بۇل تسەح بٷگٸندە بەلسەندٸ تٷردە جۇمىس ٸستەپ, تٷركٸستاننىڭ اگروٶنەركەسٸپتٸك سەكتورىنا جاڭاشا سەرپٸن بەرۋدە.
تسەحتا قازٸرگٸ تاڭدا 13 تٷرلٸ ٶنٸم دايىندالادى. اتاپ ايتقاندا, كەپتٸرٸلگەن ٶرٸك, الما, بانان, المۇرت, اسقاباق, جاڭعاق قوسىلعان ٶرٸك پاستيلاسى, سونداي-اق تابيعي سۋسىن قوسپالارى سيياقتى ٶنٸمدەر ٶندٸرٸلەدٸ. ٶنٸمدەردٸڭ بارلىعى ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ بوتانيكالىق باعىندا ٶسٸرٸلەتٸن ەكولوگييالىق تازا جەمٸس-جيدەكتەردەن جاسالادى. بۇل تەسٸل تۇتىنۋشىلارعا ەكولوگييالىق تازا, ساپالى ٶنٸمدەردٸ ۇسىنۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ٶندٸرٸستٸك تسەح زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتالعان. مۇندا جەمٸستەردٸ جۋۋ, كەسۋ, كەپتٸرۋ, سۇرىپتاۋ, وراۋ جەنە ساقتاۋ سيياقتى كەشەندٸ قىزمەت تٷرلەرٸ كٶرسەتٸلەدٸ. تسەحتىڭ ٶندٸرٸستٸك قۋاتى تەۋلٸگٸنە 5-7 توننا ٶنٸم ٶڭدەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل كٶرسەتكٸش تسەحتىڭ تيٸمدٸلٸگٸن جەنە ٶندٸرٸستٸك مٷمكٸندٸكتەرٸن ايقىندايدى.
تسەحتىڭ ٶنٸمدەرٸ تەك وبلىس كٶلەمٸندە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ باسقا ايماقتارىنا دا تاراتىلادى. بۇل تٷركٸستان قالاسىنىڭ اگروٶنەركەسٸپتٸك ەلەۋەتٸن ارتتىرىپ, جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىنا وڭ ەسەرٸن تيگٸزەدٸ. تۇتىنۋشىلار اراسىندا بۇل ٶنٸمدەرگە سۇرانىس جوعارى, ٶيتكەنٸ ولار تابيعي, ساپالى جەنە پايدالى.
تسەحتىڭ جۇمىسى تەك ەكونوميكالىق پايدا ەكەلٸپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار ستۋدەنتتەردٸڭ پراكتيكالىق تەجٸريبە الۋلارىنا, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋلەرٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ستۋدەنتتەر مەن ماماندار بٸرٸگٸپ, ٶنٸمنٸڭ ساپاسىن جاقسارتۋ, جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ باعىتىندا زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋدە. بۇل, ٶز كەزەگٸندە, تٷركٸستان قالاسىنىڭ اگروٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸسٸندە جاڭا ستاندارتتاردى ورناتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ.
الداعى ۋاقىتتا, تسەحتا جاڭا ٶنٸمدەردٸڭ شىعارىلۋى جوسپارلانۋدا. جاڭارتىلعان اسسورتيمەنتپەن قاتار, تسەحتىڭ قىزمەتٸ اگروٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸستە يننوۆاتسييالاردى ەنگٸزۋگە, عىلىمي زەرتتەۋلەردٸ جٷزەگە اسىرۋعا باعىتتالاتىن بولادى. تٷركٸستان قالاسىنداعى بۇل تسەح اگروٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸستٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا, ەكولوگييالىق تازا ٶنٸمدەردٸ شىعارۋعا, جەرگٸلٸكتٸ ەكونوميكا مەن اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ٶز ٷلەسٸن قوسادى.
وسىلايشا, تٷركٸستان قالاسىنداعى «جەمٸس-جيدەكتەردٸ ٶڭدەۋ ٶندٸرٸستٸك تسەحى» جاڭا مٷمكٸندٸكتەر مەن يننوۆاتسييالار ەنگٸزە وتىرىپ, ٶڭٸردٸڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدا ماڭىزدى رٶل اتقارادى. تسەحتىڭ شىعارعان ٶنٸمدەرٸ حالىق اراسىندا سۇرانىسقا يە بولىپ, تٷركٸستاننىڭ اگروٶنەركەسٸپتٸك بەدەلٸن ارتتىرۋدا. تسەحتىڭ قىزمەتٸ تٷركٸستان وبلىسىنىڭ اگروٶنەركەسٸپتٸك ەلەۋەتٸن نىعايتىپ, ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە ٷلەس قوسۋدا.
