ەجەلگٸ تٷركٸستان جەرٸ «تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ بەسٸگٸ» مەرتەبەسٸنە يە بولۋى زاڭدىلىق. 2021 جىلى تٷركٸستان دەكلاراتسيياسىن قابىلداعان تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىق كەڭەسٸنٸڭ بەيرەسمي سامميتٸ تٷركٸستاندى تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ رۋحاني استاناسى دەپ جارييالادى. سامميت اياسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تٷركٸ ەلدەرٸنٸڭ كٶشباسشىلارىنا ماڭىزدى ٷندەۋ جاسادى. وندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ تٷركٸ ٶركەنيەتٸن جاڭعىرتۋدى ەڭ الدىمەن, قوجا احمەت ياساۋي مەن قاسيەتتٸ تٷركٸستان مۇراسىن بٷكٸل ەلەمگە تانىستىرۋدان باستاۋعا شاقىردى.
ياساۋيدٸڭ مۇراسى قازاقستاننان تىس جەرلەردە دە بەلگٸلٸ. ادامزاتتىڭ شابىت كٶزٸ بولا وتىرىپ, ول رۋحاني ويلار ٷشٸن ازىق بەرٸپ قانا قويماي, عالىمداردىڭ ۇرپاعىن تەربيەلەۋدٸڭ نەگٸزٸنە اينالدى. ەلەمنٸڭ ەرتٷرلٸ ەلدەرٸندە ساقتالعان ۇلى تٷركٸ ويشىلى مەن ونىڭ ٸزباسارلارىنىڭ ەڭبەكتەرٸ كٶپتەگەن ياساۋيتانۋ عالىمدارىنىڭ عىلىمي زەرتتەۋلەرٸنٸڭ تاقىرىبى بولىپ وتىر.
2016 جىل يۋنەسكو-نىڭ «قوجا احمەت ياساۋي جىلى» دەپ جارييالاندى.
قوجا احمەت ياساۋي قۇبىلىسىن تانۋدىڭ ماتەريالدىق كٶرٸنٸسٸنٸڭ سەۋلەتتٸك تاڭعاجايىبى – حاناكادا قابٸرحاناسىنداكٶرسەتٸلگەن, ول ەمٸر تەمٸردٸڭ بۇيرىعىمەن تۇرعىزىلعان جەنە 2003 جىلى يۋنەسكو-نىڭ بٷكٸلەلەمدٸك مەدەني مۇرا تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلگەن. وسى زەۋلٸم عيماراتتىڭ جەنە ونىڭ اينالاسىنداعى كەسەنەلەر مەن ەجەلگٸ ياسى-تٷركٸستاننىڭ ارحيتەكتۋرالىق-ارحەولوگييالىق كەشەنٸنٸڭ قيراندىلارىنىڭ بارلىق بٸرەگەي ەلەمەنتتەرٸ ويشىلدىڭ ۇلىلىعىن جەنە ونىڭ تٷركٸ ەلەمٸ ەلدەرٸ ٷشٸن عانا ەمەس, بٷكٸل ەلەم ٷشٸن ايرىقشا ماڭىزىن كٶرسەتەدٸ.
«2018 جىلى تٷركٸستان وبلىس ورتالىعى اتانىپ, قالانىڭ ەكٸنشٸ تىنىسى اشىلدى. قالادا كٶپتەگەن تاريحي, مەدەني نىساندار بوي كٶتەرٸپ, تەك قالا تۇرعىندارىنا عانا ەمەس, تۋريستەرٸنە دە قىزمەت كٶرسەتٸپ كەلەدٸ. كونفەرەنتسيياعا مەدەنيەت جەنە تاريحي ەسكەرتكٸشتەردٸ ساقتاۋ ماقساتىندا 20 مەملەكەتتەن 60-قا جۋىق ساراپشى مەن عالىمدار جينالىپ, ولاردىڭ پٸكٸرلەرٸ ورتاعا سالىنادى. بٷگٸنگٸ جيىن ەسكەرتكٸشتەردٸ زەرتتەۋ سالاسىنداعى كٶپتەگەن كەمشٸلٸكتەردٸ جويۋعا جەنە حالىقارالىق قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بٸز ٷشٸن ەربٸر عالىمنىڭ, تاريحشىنىڭ پٸكٸرٸ ماڭىزدى. تۋريزم سالاسىن دامىتۋدا بٷگٸنگٸ جيىننىڭ دا ماڭىزى زور دەپ ەسەپتەيمٸن. ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن كەلگەن عالىمداردىڭ باستامالارىنا ەرقاشان قولداۋ كٶرسەتۋگە دايىنبىز. بۇل كەزدەسۋ ناقتى ۇسىنىستاردى ەزٸرلەۋ ٷشٸن تيٸمدٸ پلاتفورما بولىپ, جاڭا ٸسكەرلٸك بايلانىستار ورناتۋعا جاڭا سەرپٸن بەرەدٸ دەپ ٷمٸتتەنەمٸن», - دەدٸ تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمٸ دارحان ساتىبالدى.
ال يتالييانىڭ قازاقستانداعى ەلشٸسٸ ماركو البەرتي: «مەنٸڭ بۇل ٸس-شاراعا كەلۋٸمە 3 سەبەپ بار. العاشقىسى يتالييا قازاقستانمەن بٸرگە ٶسٸپ, دامىعىسى كەلەدٸ. ٶيتكەنٸ قازاقستان ٶتە قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان جەنە مەدەني مۇرانى ساقتاپ كەلە جاتقان دامۋشى مەملەكەت. ال ەكٸنشٸ سەبەپ, يتالييا ەكونوميكاسىنا تۋريزمنەن 93 ملرد. ەۋرو پايدا تٷسٸپ وتىر, ونىڭ بەستەن بٸرٸ مەدەني تۋريزم سالاسىنان. ٷشٸنشٸ سەبەپ «يتالييادا جاسالعان» دەگەن تٷسٸنٸك تەك ەدەمٸ كيٸم ٷلگٸلەرٸ نەمەسە قىمبات كٶلٸك ەمەس, بۇل كرەاتيۆتٸ ٶندٸرٸس دەۋگە بولادى. يتالييانىڭ ٸرٸ كومپانييالارى تٷركٸستاندا جۇمىس ٸستەۋگە دايىن. سولاردىڭ بٸرٸ «ARM WIND» كومپانيياسى, - دەدٸ.
سونداي-اق, اشىلۋ سالتاناتىندا سٶز العان حالىقارالىق تٷركسوي ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى سۇلتان راەۆ: «بٷگٸن ٶزدەرٸڭٸزبەن كەز كەلگەن ۇلتتىڭ ٶتكەنٸ مەن بٷگٸنٸ جەنە بولاشاعى ٷشٸن اسا ماڭىزدى شارادا باس قوسىپ وتىرمىز. مۇنداي شارانىڭ تٷركٸستان قالاسىندا ٶتۋٸنٸڭ ٶزٸ سيمۆوليكالىق مەنگە يە. سەبەبٸ قاسيەتتٸ شاھار تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ رۋحاني استاناسى جەنە تٷركٸ حالىقتارى مەدەنيەتٸنٸڭ جٷرەگٸ سانالادى. تۋريزم قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ماڭىزدى سالاسى. قازاقستاننىڭ ەربٸر ايماعى تۋريزم وشاعى بولىپ سانالادى. تٷركٸستان قالاسىنان بٶلەك, وسى وبلىستا ساۋران, بەيدٸبەك, تٷلكٸباس, سايرام سەكٸلدٸ جەرلەر دە كيەلٸ ەرٸ تۋريستٸك ورىندار دەۋگە ەبدەن بولادى», - دەپ جيىنعا قاتىسۋشىلارعا سەتتٸلٸك تٸلەدٸ.
سونىمەن قاتار, حالىقارالىق كونفەرەنتسييا اياسىندا بٸرقاتار مەموراندۋمعا قول قويىلدى. اتاپ ايتساق, قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ مەدەنيەت كوميتەتٸنٸڭ «ەزٸرەت سۇلتان» مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني قورىق-مۇراجايى مەن شىعىس ازييانىڭ تۋرين ارحەولوگييا مەن ارحەولوگييالىق قازبالار ورتالىعى, سونىمەن قاتار حالىقارالىق تۋريزم جەنە مەيماندوستىق ۋنيۆەرسيتەتٸ مەن حالىقارالىق ورتاازييالىق زەرتتەۋ ينستيتۋتى, ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تٷرٸك ۋنيۆەرسيتەتٸ مەن يسلام تاريحى, ٶنەرٸ جەنە مەدەنيەتٸن زەرتتەۋ ورتالىعى اراسىندا مەموراندۋمعا سالتاناتتى تٷردە قول قويۋ رەسٸمٸ ٶتتٸ. بۇل تاراپتار اراسىندا ٶزارا ىنتىماقتاستىق پەن بايلانىستى نىعايتۋعا زور ىقپال ەتەدٸ.
تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ, حالىقارالىق سەرٸكتەس ۇيىمداردىڭ (يۋنەسكو-نىڭ الماتىداعى كلاستەرلٸك بيۋروسى, ميتساي, IRCICA), ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ (حالىقارالىق تۋريزم جەنە مەيماندوستىق ۋنيۆەرسيتەتٸ, ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تٷرٸك ۋنيۆەرسيتەتٸ) جەنە «ەزٸرەت سۇلتان» مۇراجاي-قورىعىنىڭجان-جاقتى قولداۋلارىمەن ۇيىمداستىرعان «ەسكەرتكٸشتەردٸ قورعايتىن حالىق» قۇندى مۇرا, قاسيەتتٸ ورىندار مەن تۇراقتى تۋريزم بويىنشا حالىقارالىق كونفەرەنتسيياسى«ياساۋيتانۋ» عىلىمي باعىتىنىڭ جەتٸستٸكتەرٸ مەن دامۋ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلاۋ جەنە پٸكٸر الماسۋ ٷشٸن تٷرلٸ باعىتتار مەن مەكتەپتەردٸڭ عالىمدارىنا پلاتفورما ۇسىنىپ قانا قويماي, قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسٸن ساقتاۋ سالاسىنداعى ەدٸستەر, تەسٸلدەر مەن شەشٸمدەردٸ تالقىلاۋعا ارنالىپ وتىر.
تٷركٸستاننىڭ رۋحاني جەنە سەۋلەتتٸك مۇراسى دٸني جەنە قاجىلىق تۋريزم اعىمدارىن قالىپتاستىرۋدىڭ نەگٸزٸ بولىپ تابىلادى. تۋريستٸك كلاستەردٸ جەنە ونىمەن بايلانىستى مۇرا وبەكتٸلەرٸن باسقارۋدىڭ كٷردەلٸلٸگٸ تۋريزمنٸڭ دامۋىن جالعاستىرۋعا, سونىمەن بٸرگە تەۋەكەل ايماقتارىن بەلگٸلەۋگە جەنە ولاردىڭ ەسەرٸن ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن نەگٸزگٸ نورمالاردى ەزٸرلەۋ قاجەتتٸلٸگٸنە ەكەلدٸ. وسىعان بايلانىستى, حالىقارالىق باستامانىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بٶلٸگٸ «كيەلٸ ماڭىزى بار وبەكتٸلەردە تۇراقتى تۋريزمدٸ دامىتۋ» تٷركٸستان دەكلاراتسيياسىن قابىلداۋ بولىپ سانالادى.
